İran'ın tehdit eden felaket! Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Tahran'ı tahliye etmek zorunda kalabiliriz

İran, aylar süren yıkıcı bir savaşın ardından şimdi daha sessiz ama çok daha tehlikeli bir düşmanla karşı karşıya: kuraklık.

The Telegraph'ın analizine göre bu kriz, "herhangi bir Amerikan ya da İsrail bombası kadar yıkıcı" olabilir. Üstelik bu kez tehlike, doğrudan ülkenin varlığını tehdit ediyor.

10 Milyon İnsanlık Şehir Susuz Kalabilir

The Telegraph'a göre Tahran'daki barajlarda yalnızca dokuz günlük içme suyu kaldı. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian, eğer yakın zamanda yağmur yağmazsa 10 milyon nüfuslu başkentin tahliye edilmek zorunda kalabileceğini açıkladı.

Kriz yalnızca Tahran'la sınırlı değil. Ülkenin ikinci büyük şehri Meşhed'deki rezervuarlar kapasitelerinin yüzde 3'üne kadar düştü. Enerji Bakanlığı, ülke genelinde 19 büyük barajın tamamen kuruma noktasına geldiğini duyurdu.

"Kuraklık, Bombalardan Daha Yıkıcı"

İran'ın eski çevre dairesi başkan yardımcısı Kaveh Madani, ülkenin "artık ne yağmur barajlarında ne de yeraltı sularında bir damla rezervi kalmadığını" söylüyor. Madani'ye göre bu durum artık bir kriz değil, "krizin ötesinde bir çöküş".

Yıllardır süren yaptırımlar, protestolar ve saldırılara rağmen ayakta kalan İran rejimi için şimdi doğa en büyük tehdit haline geldi. Madani, The Telegraph'a yaptığı değerlendirmede şu uyarıda bulundu:

"Altıncı yıldır süren kuraklık, herhangi bir hükümeti felce uğratabilir. Artık elde kalan tek çözüm, acil su kesintileri ve halktan daha az tüketim yapmalarını istemek."

Pezeşkian: "Çözümünüz Varsa Yetkiyi Size Devredeyim"

Cumhurbaşkanı Pezeşkian, son günlerde televizyonda yaptığı sert açıklamalarla dikkat çekiyor. Su krizini "televizyonda konuşarak çözülecek bir mesele değil" diyerek eleştiren Pezeşkian, parlamentoda şunları söyledi:

"Eğer gerçekten bir çözümünüz olduğunu düşünüyorsanız, yetkilerimi size devredeyim — gelin ve çözün."

Cumhurbaşkanı Pezeşkian, yağmur yağmazsa başkent Tahran'ın tamamen boşaltılabileceği uyarısında bulundu.

Zayıf altyapı kuraklığı tetikliyor

Tahran'ın güneyindeki yoksul semtlerde su basıncı artık damlalarla sınırlı. Şuş mahallesinde yaşayan bir vatandaş, The Telegraph'a "Gece su musluklardan damlıyor, sabah hiç akmıyor. Biz suyu israf etmiyoruz, ama boru hatlarındaki sızıntılar yüzünden devletin kendisi israf ediyor" dedi.

Kentin kuzeyindeki lüks semtlerde ise durum şimdilik daha iyi. Tajriş ve Niyavaran bölgelerinde yaşayanlar, düşen su basıncını neredeyse fark etmiyor. Ancak uzmanlara göre "Tahran'ın üst mahalleleri bile birkaç hafta içinde aynı kaderi paylaşabilir."

Uyaran bilim insanı ülkeden sürülmüştü

Uzmanlar bu krizin sürpriz olmadığını söylüyor. 2007'den bu yana Zayende Rud Nehri yalnızca mevsimsel olarak akıyor; Balucistan'daki sulak alanlar çoktan kurudu. 2021'de Huzistan eyaletinde yaşanan su kıtlığı protestolara yol açmıştı.

Çevre bilimci Madani, 2017'de hükümete "İran su açısından iflas etmiş bir ülkedir" uyarısında bulunduğunda casuslukla suçlanmış ve ülkeyi terk etmek zorunda kalmıştı. Bugün haklı çıktığını söylüyor:

"O zamanlar 'İran'ın yeterince barajı var' diyerek bizi susturdular. Şimdi o barajlar bomboş."

İran'ın su sorunu yalnızca iklim değişikliğinin değil, aynı zamanda yıllarca süren yanlış tarım ve şehir planlamasının sonucu. Pezeşkian'a göre, ülke kaynaklarını bu kadar hoyratça kullanan sistem artık kendi halkını bile taşıyamıyor.

Su tüketiminin azaltılması, öncelikli ürünlerle sınırlı tarım yapılması gibi reformlar ise Ayetullah Ali Hamaney'in "direniş ekonomisi" politikasıyla çelişiyor.

"İran rejiminin kaderini belirleyebilecek jeopolitik dönüm noktası"

Bu arada Orta Doğu katili İsrail Başbakanı Netanyahu da su meselesini siyasi propaganda aracı haline getirdi. Yaz aylarında iki kez yaptığı açıklamada, "Ülkeniz özgür olduğunda size İsrail'in su teknolojisini vereceğiz" dedi.

The Telegraph analizine göre, bu kriz artık sadece bir çevre meselesi değil; "İran rejiminin kaderini belirleyebilecek jeopolitik bir dönüm noktası."

İşte şiddetli kuraklıkla karşı karşıya kalab Tahran'dan bazı görüntüler...