New York Times duyurdu: İran, savaşı sona erdirmek için ABD’ye 7 günlük plan sundu, Hürmüz Boğazı yeniden açılacak

İran ile ABD arasındaki savaşta dikkat çeken bir diplomasi trafiği yaşanıyor.

New York Times (NYT), İran'ın Washington'a çatışmaları sona erdirmeyi hedefleyen 7 günlük bir plan sunduğunu yazdı. Habere göre teklif, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin yeniden başlatılmasını içeriyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de BM Genel Kurulu kapsamında düzenlediği basın toplantısında Washington'a böyle bir teklif iletildiğini doğruladı.

İRAN'DAN WASHINGTON'A 7 GÜNLÜK PLAN

NYT'nin aktardığına göre İran'ın önerisi kapsamında 7 gün boyunca tüm cephelerde çatışmaların durması öngörülüyor.

Bu süreçte Lübnan da dahil olmak üzere çatışmaların sona ermesi, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakması, İran petrolüne yönelik yaptırımlardan feragat etmesi ve İran'a uygulanan deniz ablukasını kaldırması isteniyor.

İran'ın şartlarına göre 7. günün sonunda Hürmüz Boğazı yeniden açılacak.

Ardından İran'ın nükleer programına ilişkin kapsamlı müzakerelerin derhal başlaması planlanıyor.

Arakçi, "Arabulucular aracılığıyla ABD'ye bir plan sunduk. Belirli şartların yerine getirilmesi halinde Hürmüz Boğazı yedinci günün sonunda açılacak ve görüşmeler yeniden başlayacak." dedi.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN KRİTİK TEKLİF

İran'ın önerisindeki en dikkat çekici başlıklardan biri Hürmüz Boğazı.

Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan boğazın savaş nedeniyle kapanması, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara neden oldu.

NYT'ye göre İran'ın planı, çatışmaların sona ermesinden sonra boğazın yeniden açılmasını öngörüyor.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, anlaşmanın sağlanması halinde Hürmüz Boğazı'nın yedinci günün sonunda açılacağını söyledi.

ABD: "ACELE ETMEYECEĞİZ"

İran'ın teklifine Washington'dan henüz nihai bir kabul gelmiş değil.

NYT'nin görüştüğü görüşmeler hakkında bilgi sahibi Amerikalı bir yetkili, ABD yönetiminin arabulucular üzerinden "olumlu ve yapıcı" görüşmeler yürüttüğünü söyledi.

Ancak yetkili, Washington'ın bir anlaşmaya varmak için acele etmeyeceğini belirtti.

Bu açıklama, Tahran'ın hızlı bir takvim önerdiği görüşmelerde Washington'ın daha temkinli hareket ettiğine işaret ediyor.

TRUMP İLE PEZEŞKİYAN BM'DE KARŞI KARŞIYA GELDİ

İran'ın teklifinin gündeme geldiği saatlerde ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan BM Genel Kurulu'nda birbirinden sert açıklamalarda bulundu.

NYT'nin aktardığına göre Trump, İran'ın anlaşmaya yanaşmaması halinde "yok etme" tehdidinde bulunurken, Pezeşkiyan ülkesinin baskıya boyun eğmeyeceğini söyledi.

Buna rağmen iki ülke arasında perde arkasında diplomatik temasların sürdüğü belirtiliyor.

HAZİRAN'DAKİ ANLAŞMANIN HIZLANDIRILMIŞ VERSİYONU

NYT'ye göre İran'ın yeni önerisi, haziran ayında ABD ile İran arasında hazırlanan ancak kısa süre içinde çöken mutabakat zaptındaki şartların büyük bölümünü içeriyor.

Ancak yeni teklifin en önemli farkı takvim.

Haziran ayındaki anlaşmada nükleer müzakerelere ulaşılması için 60 günlük bir süre öngörülürken, yeni İran önerisi süreci yalnızca 7 güne indirmeyi hedefliyor.

İranlı yetkililer de yeni planın önceki mutabakatla büyük ölçüde aynı olduğunu ancak çok daha hızlı uygulanmak üzere tasarlandığını belirtti.

İRAN'DAN ABD'YE: DONDURULMUŞ VARLIKLAR SERBEST BIRAKILSIN

NYT'nin aktardığı İran önerisine göre Washington'ın yedi günlük ateşkes sürecinde bazı ekonomik adımlar atması gerekiyor.

Buna göre ABD'nin:

• İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakması,
• İran petrolüne yönelik yaptırımlardan feragat etmesi,
• İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması

talep ediliyor.

NYT, dondurulmuş İran varlıklarının en az 12 milyar dolar değerinde olduğunun tahmin edildiğini aktardı.

"ARA SEÇİMLERDEN ÖNCE ANLAŞMA DAHA İYİ OLUR"

Arakçi, ABD'deki ara seçimlere de dikkat çekti.

İran Dışişleri Bakanı, ABD'deki ara seçimlerden önce bir anlaşmaya varılmasının "daha iyi olacağını" söyledi.

NYT'nin haberine göre perde arkasındaki diplomasi, hem Washington hem de Tahran'ın savaştan çıkış sağlayacak bir anlaşmadan kazanımlar elde edebileceği değerlendirmesini gündeme getiriyor.

NEW YORK'TA KRİTİK TEMAS

Diplomasi trafiğinin merkezinde ise New York bulunuyor.

NYT'ye göre Arakçi, salı günü ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner ile görüştü.

Katar'ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen görüşmede taraflar arasında doğrudan mesaj trafiği sağlandı.

Arakçi görüşmeyi "verimli" olarak nitelendirirken, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi önümüzdeki günlerde arabulucular üzerinden yeni görüşmeler yapılabileceğini söyledi.

80 ÜLKEDEN HÜRMÜZ BOĞAZI ÇAĞRISI

İran'ın teklifinin gündeme geldiği süreçte Bahreyn öncülüğünde 80 ülke, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarını ve Husilerin Yemen'deki eylemlerini kınadı.

Ülkeler, Hürmüz Boğazı'nın derhal ve geçiş ücreti olmadan yeniden açılması çağrısında bulundu.

Bu gelişme, İran'ın sunduğu 7 günlük planın Hürmüz Boğazı'nın geleceğini savaşın sona erdirilmesi görüşmelerinin merkezine taşıdığı bir döneme denk geldi.

SAVAŞ 7 AYA YAKLAŞTI, EKONOMİK BASKI BÜYÜYOR

ABD ile İran arasındaki savaş yaklaşık yedi aydır devam ediyor.

NYT'nin aktardığına göre savaşın küresel etkileri özellikle petrol, enerji ve gıda fiyatlarında hissedildi.

İran ekonomisi de ağır baskı altında. Ülkede temel gıda ürünlerinde yüksek enflasyon, ilaç sıkıntısı ve ticarette ciddi aksaklıklar yaşanıyor.

Uluslararası Kriz Grubu'nun İran direktörü Ali Vaez, NYT'ye yaptığı değerlendirmede İran'ın teklifini "akıllıca bir hamle" olarak nitelendirdi.

Vaez'e göre teklif, Trump açısından savaşı sona erdirme ve enerji fiyatlarını düşürme fırsatı sunarken, İran açısından da önceki anlaşmanın yeniden yürürlüğe girmesini sağlayabilir.

İRAN'IN 7 GÜNLÜK PLANI NE ÖNGÖRÜYOR?

1. Gün: Tüm cephelerde çatışmaların durması.

İlk 7 gün: Lübnan dahil olmak üzere çatışmaların sona ermesi, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakması, petrol yaptırımlarından feragat etmesi ve deniz ablukasını kaldırması.

7. gün: Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.

7 günün ardından: İran'ın nükleer programına ilişkin kapsamlı müzakerelerin başlaması.

Ancak: NYT'nin aktardığına göre ABD yönetimi şu aşamada teklifi kabul etmiş değil ve Washington'ın görüşmelerde acele etmeyeceği belirtiliyor.