Fransa'da öğrenci protestoları ülke geneline yayıldı! 400'e yakın okul kapandı, bazı eylemler şiddet olaylarına dönüştü

Fransa'da lise öğrencilerinin eğitim koşullarına yönelik protestoları giderek büyüyor. Paris bölgesinde başlayan gösteriler kısa sürede ülkenin farklı kentlerine yayıldı.

Öğrencilerin protestolarının merkezinde öğretmen ve personel eksikliği, kalabalık sınıflar, bakımsız okul binaları, uzun ders programları ve eğitim kaynaklarının yetersizliği bulunuyor.

Protestoların büyümesiyle birlikte üniversite öğrencileri de eylemlere katılmaya başladı. Euronews'e göre üniversite öğrencileri perşembe günü ülke genelinde yaklaşık 30 kampüsün girişini bloke etti.

ÖĞRENCİLER NEDEN SOKAĞA ÇIKTI?

Protestoların temelinde Fransa'daki liselerde eğitim koşullarının kötüleştiğine ilişkin şikayetler bulunuyor.

Öğrenci sendikaları ve gösterilere katılan öğrenciler, özellikle öğretmen açığının giderilmesini, okullara daha fazla kaynak aktarılmasını, sınıfların kalabalıklığının azaltılmasını ve okul binalarının yenilenmesini talep ediyor.

Fransa'daki bazı liselerde sınıflardaki öğrenci sayısının 32-35'e kadar çıktığı aktarılıyor. Öğrenciler ayrıca uzun okul saatlerinden ve yoğun ders programlarından şikayet ediyor.

Bazı öğrencilerin talepleri ise üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup ile ilgili. Öğrenciler, üniversite başvuru sürecinin yarattığı baskının da eğitim hayatındaki sorunlara eklendiğini belirtiyor.

"SINIFLAR 35 KİŞİ, BİNALAR DÖKÜLÜYOR"

Protestoların boyutunu gösteren en dikkat çekici örneklerden biri, Strasbourg'daki öğrencilerin dile getirdiği sorunlar oldu.

17 yaşındaki bir öğrenci, sınıflarda 35 kişinin bulunduğunu, yaz aylarında sınıfların aşırı ısındığını, bazı bölümlerde yeterli tuvalet bulunmadığını ve su sızıntıları yaşandığını anlattı.

Öğrencinin aktardığı diğer sorunlar arasında okul binasının kötü durumda olması, yemekhanenin yetersiz kalması, denetmen/personel eksikliği ve kaynak yetersizliği de yer aldı.

Bu tablo, protestoların yalnızca siyasi bir tartışmadan ibaret olmadığını; öğrencilerin günlük eğitim koşullarına ilişkin somut şikayetler de taşıdığını gösteriyor.

PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?

Eylemler, 21 Eylül'de Paris'in güneydoğusundaki Créteil yakınlarında bulunan Saint-Exupéry Lisesi'nde başladı.

Protestocular, bazı öğretmen kadrolarının boş kalmasına tepki gösterdi.

Daha sonra Paris bölgesindeki diğer okullara yayılan eylemler, 29 Eylül'deki ülke çapındaki kamu sektörü grevleriyle aynı dönemde daha da büyüdü. Reuters'ın aktardığına göre o tarihte Eğitim Bakanlığı verilerine dayanılarak 330'dan fazla lisenin protestolardan etkilendiği bildirildi.

Öğrenci sendikası Union Syndicale Lycéenne ise hareketin ülke geneline yayılması çağrısı yaptı.

400'E YAKIN OKUL KAPALI

Protestoların büyümesiyle birlikte eğitim faaliyetlerinde ciddi aksamalar yaşandı.

Fransa Eğitim Bakanı Edouard Geffray, perşembe günü France 2'ye yaptığı açıklamada, cuma günü 400'ün biraz üzerinde okul ve diğer eğitim kurumunun kapalı kalmasının beklendiğini söyledi.

Euronews'in aktardığına göre perşembe günü ülke genelinde yaklaşık 900 abluka veya protestoyla bağlantılı olay kayda geçti ve Paris, Marsilya ve diğer kentlerde 160'tan fazla okulun eğitim faaliyetleri durdu.

SOKAKLARDA GERİLİM TIRMANDI

Başlangıçta eğitim koşullarına yönelik barışçıl protestolar ve okul girişlerinin bloke edilmesi şeklinde gerçekleşen eylemlerin bazıları daha sonra şiddet olaylarına dönüştü.

Reuters'a göre perşembe günü öğrenciler en az iki lisede yangın çıkardı. Marsilya'daki Victor Hugo Lisesi'nde ise bir öğrenci çöp kutusuna benzin dökmeye çalışırken bazı öğretmenlerin üzerine istemeden benzin sıçradı.

Marsilya'daki Saint-Exupéry Lisesi'nde yangını söndürmeye gelen itfaiye aracının etrafını yüzlerce kişinin sardığı, itfaiyecilerin araçtan uzaklaşmak zorunda kaldığı ve aracın ateşe verildiği bildirildi.

Nantes'ta bir okulun girişinde yangın çıktı. Strasbourg'da bir araç ateşe verilirken Toulouse'da polis ile gençler arasında çatışmalar yaşandı.

YÜZLERCE KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

Gösterilerin ülke çapında yayılmasıyla güvenlik güçleri de yoğun biçimde devreye girdi.

Reuters'ın 30 Eylül tarihli haberine göre yüzlerce kişi gözaltına alındı ve çoğunluğu gençlerden oluşan gösteriler sırasında onlarca kişi yaralandı.

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 30 Eylül'de 625 kişinin gözaltına alındığını ve protestolardan 356 okulun etkilendiğini açıkladı. Aynı gün en az 83 polis ve jandarmanın yaralandığı bildirildi.

Öğrenciler ise bazı müdahalelerde polisin aşırı güç kullandığını savunuyor. Protestolar sırasında göz yaşartıcı gaz kullanılması da öğrencilerin tepki gösterdiği konular arasında.

HÜKÜMET KRİZ TOPLANTISI YAPTI

Protestoların büyümesi üzerine Başbakan Sébastien Lecornu, perşembe günü kriz toplantısı düzenledi ve bakanların seyahatlerini iptal ederek hükümetin dikkatini protestolara yöneltti.

Lecornu, okulların çevresindeki şiddet olaylarını eleştirirken öğrencilerin, öğretmenlerin ve polislerin güvenliğinin tehlikeye atılmaması gerektiğini belirtti.

Eğitim Bakanı Geffray ise protestolar nedeniyle okul girişlerinin bloke edilmesi halinde bazı derslerin uzaktan yapılabileceğini açıkladı.

PROTESTOLARIN ARKASINDA SİYASET Mİ VAR?

Protestoların büyümesi Fransa'da siyasi tartışmayı da beraberinde getirdi.

Reuters'ın aktardığına göre Fransız istihbarat birimleri, perşembe günü düzenlenen kriz toplantısında protesto hareketinin aralarında La France Insoumise (LFI) üyelerinin de bulunduğu aşırı sol siyasetçiler tarafından başlatıldığı yönünde bilgi verdi.

Bu iddia Başbakanlık çevresinden bir kaynağa dayandırıldı.

LFI Milletvekili Louis Boyard ise iddiayı Fransız yayın kuruluşlarına yaptığı açıklamalarda reddetti.

Dolayısıyla protestoların siyasi olarak organize edildiği yönündeki değerlendirme hükümet kaynaklarının aktardığı bir iddia olarak bulunuyor; LFI bu iddiayı kabul etmiyor.

2027 BÜTÇESİ GERİLİMİ DAHA DA BÜYÜTTÜ

Eylemlerin zamanlaması da dikkat çekiyor.

Protestolar, hükümetin 2027 bütçesi için tasarruf ve harcama kesintilerini içeren planını açıkladığı dönemde büyüdü. Kamu sektöründeki daha geniş grev ve protestolar da aynı dönemde gerçekleşti.

Bu nedenle eğitim protestoları yalnızca okullardaki öğretmen açığı veya fiziksel koşullarla sınırlı kalmadı. Öğrencilerin eğitim harcamalarının azaltılacağı ve mevcut kaynak sıkıntısının daha da büyüyeceğine ilişkin endişeleri, daha geniş bütçe tartışmasıyla birleşti.

Al Jazeera'nın analizine göre protestolar, kalabalık sınıflar, öğretmen açığı ve uzun okul saatlerinin yanı sıra kamu hizmetlerine yönelik daha geniş memnuniyetsizlik ortamında büyüdü.

ÜNİVERSİTELER DE HAREKETE KATILDI

Başlangıçta liselerde yoğunlaşan protestoların üniversitelere sıçraması, hareketin kapsamını daha da genişletti.

Euronews'e göre üniversite öğrencileri perşembe günü yaklaşık 30 kampüsün girişini bloke etti.

Böylece Fransa'daki hareket, lise öğrencilerinin eğitim koşullarına yönelik taleplerinden üniversitelerdeki kaynak ve finansman tartışmalarına kadar genişleyen bir protesto dalgasına dönüştü.

ÖĞRENCİLERİN TALEPLERİ NE?

Protestolardan yansıyan talepler başlıca şu başlıklarda toplanıyor:

• Daha fazla öğretmen ve eğitim personeli
• Boş kalan öğretmen kadrolarının doldurulması
• Kalabalık sınıfların küçültülmesi
• Okul binalarının yenilenmesi ve bakımının yapılması
• Eğitime daha fazla kaynak ayrılması
• Uzun ve yoğun ders programlarının gözden geçirilmesi
• Daha iyi öğrenme koşulları
• Parcoursup üzerinden yürütülen üniversite başvuru sürecindeki baskının azaltılması

Bazı okullarda talepler daha farklı başlıkları da içeriyor. Le Monde, sosyal medya üzerinden yayılan okul bazlı talepler arasında cep telefonu kullanımına ilişkin kurallar ve okul yemekhanelerindeki porsiyonlara yönelik şikayetlerin de bulunduğunu aktardı.

FRANSA'DA EĞİTİM KRİZİ DERİNLEŞİYOR

Fransa'daki öğrenci hareketi, birkaç gün içinde okul girişlerindeki blokajlardan ülke çapındaki protestolara, ardından da bazı kentlerde yangın ve çatışmalara uzandı.

Ancak protestoların tamamını şiddet olaylarıyla özdeşleştirmek mümkün değil. Kaynaklarda öğrencilerin önemli bölümünün temel taleplerinin öğretmen açığı, eğitim kaynakları, sınıf mevcutları, okul binaları ve ders programları gibi doğrudan eğitim koşullarıyla ilgili olduğu görülüyor.

Öte yandan okullarda yangın çıkarılması, itfaiye araçlarının hedef alınması ve öğretmenlerin güvenliğini tehlikeye atan olaylar hükümetin ve güvenlik güçlerinin tepkisini artırdı.

Fransa'da cuma günü yaklaşık 400 okulun kapalı kalmasının beklenmesi, birkaç hafta önce Paris çevresindeki liselerde başlayan hareketin ülke çapında ne kadar büyüdüğünü ortaya koyuyor.

Eğitim talepleriyle başlayan protestoların önümüzdeki günlerde nasıl şekilleneceği, hükümetin öğrencilerin taleplerine vereceği yanıt ve 2027 bütçesindeki eğitim harcamalarının seyri, Fransa'daki krizin geleceği açısından belirleyici başlıklar arasında bulunuyor.