F-35 savaş uçağı parçaları yanlışlıkla Hong Kong'a gönderildi, ABD'de Çin'in erişim ihtimali araştırılıyor

Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, F-35 savaş uçaklarına ait bazı parçaların yanlışlıkla Hong Kong'a gönderildiğini açıkladı. ABD'li milletvekillerinin, Çin'in hassas ABD askeri teknolojilerine erişme ihtimali konusundaki endişeler nedeniyle yaşanan olayı araştırdığına ilişkin haberlerin ardından gelen açıklama, olayın boyutunu gündeme taşıdı.

Marles, salı günü Adelaide'de gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bunun farkındayız ve bu soruşturmaya nasıl yardımcı olabileceğimiz konusunda açıkça ABD ve Lockheed ile birlikte çalışıyoruz." dedi.

Politico, geçen hafta olaya ilişkin ilk haberinde, Avustralya'dan ABD'ye onarım amacıyla gönderilen F-35 parçalarının bu yaz sevkiyat sırasında rotasının değiştirildiğini bildirmişti. Haberde, bilgilerin konu hakkında bilgi sahibi üç kişiden alındığı belirtilmişti.

CNN International'ın haberine göre parçalar, F-35'in üreticisi Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı şirket tarafından taşınıyordu. Sevkiyatın neden yeniden yönlendirildiği veya Hong Kong'a nasıl ulaştığı ise hemen açıklığa kavuşmadı.

ABD'NİN ÇİN ENDİŞESİ

ABD'li yetkililer uzun süredir Çin'in F-35 de dahil olmak üzere gelişmiş Amerikan silah sistemlerine ilişkin hassas bilgilere ulaşma ihtimalinden endişe ediyor.

ABD Hava Kuvvetleri tarafından haziran ayında yayımlanan bir raporda, Pekin'in ABD'nin bu alandaki ilerlemesini yakından takip ettiği, avantajlarını kopyalamaya çalıştığı ve gizlilik özellikli uçaklar ile bu uçaklara karşı savunma sistemlerinin geliştirilmesine hız verdiği belirtildi.

Rapora göre Çin, askeri gücünü hızla genişletmeye çalışıyor.

Politico'nun haberine göre olay, ABD Kongresi'ndeki kilit ulusal güvenlik komitelerinin çalışanlarına yönelik bir dizi bilgilendirme toplantısının yapılmasına neden oldu.

ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkililerinin haziran ayında Kongre çalışanlarını bilgilendirdiği, önümüzdeki haftalarda da birden fazla ek bilgilendirme toplantısının yapılmasının beklendiği aktarıldı.

Pentagon da salı günü bazı parçaların kaybolduğunu doğruladı. ABD Savunma Bakanlığı sözcüsü CNN'e yaptığı açıklamada, Pentagon bünyesindeki F-35 Ortak Program Ofisi'nin "hizmete elverişli olmayan F-35 Lightning II parçalarının bulunduğu bir sevkiyatla ilgili sorunun farkında olduğunu" söyledi.

PENTAGON: PARÇALARI GERİ ALMAK İÇİN ÇALIŞIYORUZ

Beşinci nesil F-35 Lightning II, genel olarak dünyanın en gelişmiş savaş uçaklarından biri olarak kabul ediliyor. Üretici Lockheed Martin ise uçağı "dünyanın en ölümcül, hayatta kalabilirliği en yüksek ve en bağlantılı savaş uçağı" olarak tanımlıyor.

ABD Savunma Bakanlığı sözcüsü CNN'e yaptığı açıklamada, "Bu parçaları geri almak, olayı araştırmak ve gelecekte benzer bir durumun yaşanmasını önleyecek güvenlik önlemleri oluşturmak için ABD makamları ve sanayi ortaklarımızla aktif olarak çalışıyoruz." dedi.

Avustralya Savunma Bakanı Marles ise kayıp sevkiyatta hassas parçaların bulunmadığını anladığını söyledi.

Marles, "Avustralya tarafında yaşananların tamamını ayrıntılı şekilde inceliyoruz. Ancak burada vurgulamak istediğim nokta, programla nasıl çalıştığımız konusunda kendimize güvendiğimizdir." ifadelerini kullandı.

Marles, söz konusu olayın nihai olarak ABD ve F-35 programının ana yüklenicisi ve küresel tedarik zincirinin yönetiminden sorumlu Lockheed Martin'i ilgilendirdiğini belirtti.

Avustralya Savunma Bakanlığı sözcüsü ise hükümetin "gizli ve ihracat kontrolüne tabi teknolojilerin korunmasını son derece ciddiye aldığını" söyledi.

LOCKHEED MARTIN'DEN GÜVENLİK AÇIKLAMASI

Lockheed Martin, CNN'e yaptığı açıklamada güvenlik gerekçesiyle sevkiyatların durumuna ilişkin ayrıntı paylaşamayacağını belirtti.

Şirket, ABD Savunma Bakanlığı ve Savunma Lojistik Ajansı tarafından belirlenen kurallara uyduğunu bildirdi.

Lockheed Martin, "Ekiplerimiz, F-35 programının bütünlüğünü ve müttefik ortaklarımızın güvenliğini sağlamak amacıyla her sevkiyatı azami özen ve güvenlik önlemleriyle gerçekleştiriyor." açıklamasında bulundu.

Şirket sözcüsü ayrıca perşembe günü CNN'e yaptığı açıklamada, söz konusu parçaların "hizmete elverişli olmadığını ve istismar edilme riski açısından düşük seviyede değerlendirildiğini" söyledi.

Şirket sözcüsü, "Her sevkiyatı en yüksek düzeyde dikkat ve güvenlik önlemleriyle yönetiyoruz." ifadelerini kullandı.

CNN, ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Temsilciler Meclisi ve Senato Silahlı Hizmetler komitelerine ulaştı.

Hong Kong hükümeti ise CNN'in yorum talebine yanıt vermedi. Hong Kong'daki ABD Konsolosluğu da CNN'i Dışişleri Bakanlığına yönlendirdi.

Aynı gün düzenlenen ayrı basın toplantılarında Çin Dışişleri Bakanlığı ve Çin Savunma Bakanlığı yetkilileri, olaydan "haberdar olmadıklarını" söyledi.

F-35 PROGRAMINDA 20 ÜLKE BULUNUYOR

Lockheed Martin'in internet sitesine göre F-35 programının sekiz ortak ülkesi bulunuyor: ABD, Birleşik Krallık, Avustralya, İtalya, Hollanda, Kanada, Danimarka ve Norveç.

Bunun yanı sıra İsrail, Japonya, Güney Kore, Belçika, Polonya, Singapur, Finlandiya, İsviçre, Almanya, Çekya, Yunanistan ve Romanya olmak üzere 12 ülkenin daha F-35 programı bulunuyor.

Avustralya ilk F-35 uçağını 2014'te teslim aldı ve ülkenin hava kuvvetleri 2025'te tam operasyonel kapasiteye ulaştı.

Avustralya, F-35'in üç farklı versiyonundan biri olan F-35A'yı kullanıyor. F-35B kısa kalkış ve dikey iniş özelliğine sahipken, F-35C uçak gemilerinde operasyon için tasarlandı.

UZMAN: PARÇALARIN NE OLDUĞU KRİTİK

CNN askeri analisti ve eski ABD Hava Kuvvetleri subayı Cedric Leighton, olayın ciddiyetinin büyük ölçüde kaybolan parçaların tam olarak ne olduğuna bağlı olduğunu söyledi.

Leighton, radar görünürlüğünü azaltmak için kullanılan özel kaplamalara sahip metal parçaların söz konusu olması halinde bunların karşı tarafa hassas bilgiler sağlayabileceğini belirtti.

Leighton, "Radar izini en aza indirmeye yönelik her şey. Hassas olarak değerlendireceğim şey tam olarak bu tür unsurlar." dedi.

F-35 programının genişlemesiyle hassas teknolojilerin yanlış ellere geçme ihtimalinin de arttığını belirten Leighton, Suudi Arabistan'ın kısa süre önce ABD Dışişleri Bakanlığından F-35 müşterisi olmak için onay aldığını hatırlattı.

Leighton, "En iyi ve en katı güvenlik protokolleri bile insan hatası veya başka bir hata nedeniyle bir şekilde ihlal edilebilir." değerlendirmesinde bulundu.

F-35 TEDARİK ZİNCİRİNDE SORUNLAR YENİ DEĞİL

F-35 parçalarının tedarik zincirindeki sorunların yeni olmadığı da ortaya çıktı.

ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi'nin 2023 tarihli raporunda, Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri ve Deniz Piyadeleri ile uluslararası müşteriler genelinde F-35 programını denetleyen F-35 Ortak Program Ofisi'nin "yedek parçalardaki kayıplar ve parçaların akıbeti konusunda eksiksiz kayıt tutmadığı" belirtildi.

Raporda, 2019-2023 yılları arasında bir yüklenicinin 1 milyondan fazla yedek parçayı kaybettiği ve bu parçaların toplam değerinin 85 milyon doları aştığı ifade edildi.

Bu kayıpların yüzde 2'sinden daha azının F-35 Ortak Program Ofisi tarafından incelendiği aktarıldı.