Eurovision’a soykırımcı ayarı! İşgalci İsrail’in yarışmaya ev sahipliği yapmasının önü yeni kurallarla kesilebilir

İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, yeni kurallar özellikle soykırımcı İsrail'in gelecekte yarışmayı kazanması halinde Tel Aviv veya işgal altındaki Kudüs'ün ev sahibi şehir olma ihtimalini doğrudan etkileyebilecek.

Düzenleme, İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki soykırımı nedeniyle Eurovision'daki katılımının yıllardır tartışma konusu olduğu bir dönemde geldi.

EUROVISION'DA DENGELERİ DEĞİŞTİREN KARAR

EBU tarafından çarşamba günü açıklanan yeni kurallar, yarışmanın gelecekteki ev sahipliği sürecini önemli ölçüde değiştiriyor.

Buna göre Eurovision'u kazanan bir ülke, "silahlı çatışma" içinde bulunması halinde yarışmaya ev sahipliği yapamayabilecek.

Bununla da sınırlı değil.

Bir ülkenin içinde bulunduğu "hassas jeopolitik durumun" ülkenin veya yakın bölgesinin güvenliğini, emniyetini ya da istikrarını etkilediğinin değerlendirilmesi halinde de ev sahipliği hakkı engellenebilecek.

İsrail açısından kritik gelişme tam da burada ortaya çıkıyor. Çünkü Gazze'deki soykırım ve İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalleri nedeniyle ülkenin Eurovision'a katılımı uzun süredir Avrupa'da siyasi tartışmaların merkezinde bulunuyor.

İSRAİL KAZANIRSA EUROVISION BAŞKA ÜLKEDE DÜZENLENEBİLİR

Yeni kuralların işgalci İsrail açısından en çarpıcı sonucu, ülkenin yarışmayı kazanması halinde ortaya çıkabilir. İsrail'in güvenli biçimde ev sahipliği yapamayacağına karar verilirse EBU, yarışmanın düzenlenmesi için başka bir yayın kuruluşu ve alternatif bir ev sahibi ülke belirleyebilecek.

Bu durumda alternatif yayın kuruluşu, yarışmaya ev sahipliğiyle bağlantılı tüm hakları, yükümlülükleri ve sorumlulukları üstlenecek.

Üstelik yarışmanın mutlaka İsrail adına düzenlenmesi de gerekmeyecek.

Yani İsrail'in Eurovision'da birincilik elde etmesi, otomatik olarak yarışmanın bir sonraki yıl İsrail'de yapılacağı anlamına gelmeyecek.

YENİ DÜZENLEMENİN HEDEFİNDEKİ ÜLKE BELLİ

Yeni kurallar genel ifadelerle hazırlanmış olsa da düzenlemenin açıklanma zamanı katil İsrail'i yeniden tartışmaların merkezine taşıdı.

The Telegraph'ın haberinde de kuralların İsrail'i hedef aldığı düşünülse de düzenlemenin başka ülkeleri de kapsayabileceği vurgulandı. Bunun en açık örneği Ukrayna.

Rusya'nın 2022'deki operasyonundan bu yana savaş halinde olan Ukrayna, yeni kurallar kapsamında potansiyel olarak ev sahipliği kısıtlamasıyla karşılaşabilecek ülkeler arasında yer alıyor.

Nitekim Ukrayna'nın kazandığı 2022 Eurovision'un ardından yarışma 2023'te Ukrayna'da değil, İngiltere'de düzenlenmişti.

Ancak yeni düzenlemenin kapsamı, bundan sonraki yarışmalarda ev sahipliği kararlarının daha açık kriterlere bağlanması anlamına geliyor.

İSRAİL'İN EUROVISION MACERASI YILLARDIR TARTIŞMA KONUSU

EBU'nun kararının arkasında İsrail'in Eurovision katılımı konusunda son yıllarda yaşanan yoğun tartışmalar bulunuyor. Gazze'deki soykırımın başlamasından bu yana İsrail'in yarışmaya katılmasına karşı Avrupa'nın farklı ülkelerinde protestolar düzenlendi.

Geçen yıl Avusturya'da gerçekleştirilen yarışmadan İrlanda ve İspanya'nın da aralarında bulunduğu beş ülke, İsrail'in katılımını protesto ederek yarışmadan çekildi. İsrail ise bütün bu tepkilere rağmen yarışmada dikkat çekici bir sonuç aldı.

Noam Bettan, "Michelle" adlı şarkısıyla ikinci sırada yer aldı.

Daha da dikkat çekici olan ise İsrail'in halk oylamasında birinci olmasıydı. Avrupa'da yükselen İsrail karşıtlıığı göz önünde bulundurulduğunda "düzenlenmiş" olabileceğini değerlendirilen bu sonuç, İsrail'in yarışmayı kazanması halinde bir sonraki Eurovision'un Tel Aviv veya işgal altındaki Kudüs'te düzenlenmesi ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.

İSRAİL ÜST ÜSTE İKİNCİ KEZ İKİNCİ OLDU

İsrail'in yarışmadaki başarısı yeni tartışmaların da önünü açtı.

Ülkenin üst üste ikinci yıl ikinci olması, Eurovision'un gelecekte İsrail'de düzenlenmesi ihtimalini gerçek bir senaryo haline getirdi. Bu ihtimal özellikle İsrail'in Gazze'deki soykırımı nedeniyle tartışmalı hale geldi.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, son yarışma öncesinde İsrail'in Eurovision'dan çıkarılması çağrısında bulunan liderlerin başında geldi.

İrlanda'nın devlet yayın kuruluşu RTÉ ise Gazze'deki devam eden can kayıpları nedeniyle yarışmaya katılımın "vicdanlara sığmayacağını" savundu. İngiltere'nin yarışmadaki temsilcisi Sam Battle'ın da İsrail'e karşı yarışmayı boykot etmesi yönünde çağrılar yapıldı.

12 binden fazla Filistin yanlısı aktivist bu yönde bir dilekçeye imza attı.

EUROVISION SAHNESİNDE PROTESTO

İsrail'in Eurovision'daki varlığı yalnızca siyasi açıklamalarla değil, yarışma sahnesindeki protestolarla da gündeme geldi. Önceki yıl İsrail adına yarışan Yuval Raphael, 7 Ekim Hamas operasyonundan sağ kurtulan bir isimdi.

Raphael, yarışmanın ön gösterisinde performans sergilediği sırada altı Filistin yanlısı gösterici tarafından protesto edildi.

Göstericilerin büyük boyutlu bayraklar ve düdüklerle performansı engellemeye çalıştığı aktarıldı.

İsrail'in Eurovision'daki varlığı böylece yarışmanın müzik boyutunu aşarak doğrudan Orta Doğu'daki savaşın siyasi tartışmalarının içine çekildi.

EBU: DEĞERLENDİRME YARIŞMAYA YAKIN YAPILACAK

EBU, yeni kuralların doğrudan İsrail'in yarışmaya katılımını hedeflediği yönündeki yorumlara ilişkin daha temkinli bir yaklaşım sergiledi.

Eurovision sözcüsü The Telegraph'a yaptığı açıklamada, bir ülkenin gelecekteki yarışmalara ev sahipliği yapıp yapamayacağına ilişkin değerlendirmenin yarışma tarihine çok daha yakın bir zamanda yapılacağını belirtti. Yani İsrail'in bir sonraki yarışmayı kazanması halinde bile ev sahipliği konusunda otomatik bir yasak uygulanması söz konusu olmayacak.

Önce ülkenin güvenlik koşulları değerlendirilecek.

BAĞIMSIZ GÜVENLİK KURULUŞU DEVREYE GİREBİLİR

Yeni sistem kapsamında EBU, gerekli görmesi halinde bağımsız bir güvenlik kuruluşundan değerlendirme isteyebilecek. Bu değerlendirme sonucunda kazanan ülkenin Eurovision'a güvenli biçimde ev sahipliği yapamayacağı kanaatine varılırsa EBU alternatif bir ev sahibi yayın kuruluşu belirleyecek.

Böylece Eurovision tarihinde kazanan ülkenin yarışmaya ev sahipliği yapamadığı yeni bir model daha net biçimde kurallara bağlanmış olacak. EBU Yarışma Direktörü Martin Green, değişikliklerin yarışmanın adil, şeffaf ve tutarlı biçimde devam etmesini sağlamak amacıyla yapıldığını söyledi.

Green'e göre yeni düzenlemeler sanatçıları korumayı, yarışmaya katılan herkes için güvenli ve kapsayıcı bir ortam oluşturmayı ve Eurovision'un temel ruhunu korumayı amaçlıyor.

İSRAİL CEPHESİNDEN SERT TEPKİ

Yeni kurallar İsrail yanlısı çevrelerde de tepki çekti.

Tel Aviv Enstitüsü kıdemli araştırmacılarından Hen Mazzig, Ukrayna ile İsrail arasında farklı uygulama yapıldığını savundu.

Mazzig'e göre Ukrayna işgal altındayken Eurovision'u kazandığında EBU, yarışmanın İngiltere tarafından Ukrayna adına düzenlenmesine izin vermişti.

İsrail'in son yarışmada ikinci olmasının ardından kuralların değiştirilmesini ise eleştiren Mazzig, EBU'nun İsrail'in kazanma ihtimaline karşı düzenlemeleri değiştirdiğini ileri sürdü.

Mazzig, bu yaklaşımın "Yahudi devletini gözlerden uzak tutmak için atılmış açık bir adım" olduğunu savundu.

EBU ise değişikliklerin katılımcı yayın kuruluşlarından gelen geri bildirimler doğrultusunda yapıldığını belirtiyor.

EUROVISION'DA BİR BAŞKA BÜYÜK DEĞİŞİKLİK DAHA

EBU yalnızca ev sahipliği kurallarını değiştirmedi. 2027'den itibaren Eurovision'da yarışacak sanatçıların, ilk provalarının yapıldığı gün en az 18 yaşında olması gerekecek. Mevcut kurallarda yaş sınırı 16 olarak uygulanıyordu.

Bunun yanı sıra vokal kullanımına ilişkin kurallar da sıkılaştırıldı. Yarışmacıların eserlerindeki ana melodinin baş şarkıcı veya şarkıcılar tarafından canlı olarak seslendirilmesi zorunlu hale getirildi. Geri vokaller ve önceden kaydedilmiş unsurlar kullanılabilecek.

Ancak baş vokalin ana melodiyi seslendiren tek unsur olması gerekecek. Önceden kaydedilmiş unsurların canlı vokalin yerine geçmesine veya performansa gereğinden fazla destek sağlamasına izin verilmeyecek.

GAZZE'DEN EUROVISION'A UZANAN SAVAŞ SUÇLARI DOSYASI

İsrail'in Eurovision tartışmasının merkezine yerleşmesinin temelinde Gazze'deki soykırım bulunuyor.

7 Ekim 2023'ten bu yana İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları sonucunda çok büyük bir sivil yıkım ortaya çıktı. Birleşmiş Milletler soruşturma mekanizmaları, İsrail makamları ve güvenlik güçlerinin Filistinlilere yönelik eylemleri konusunda soykırım ve ağır suçlara ilişkin değerlendirmeler yayımladı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi de Filistin durumuna ilişkin soruşturmasını sürdürüyor. Mahkeme, 2024 yılında aralarında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da bulunduğu isimler hakkında tutuklama emri çıkardı.

İsrail'in Filistin topraklarındaki işgal politikaları, Gazze'deki soykırım, sivil altyapının ağır biçimde tahrip edilmesi, insani yardım erişimine engel ve sivillere yönelik katliamları uluslararası hukuk ve toplum açısından uzun süredir yoğun biçimde soruşturuluyor ve eleştiriliyor.