Esad rejiminin “Örümcek” lakaplı casus şefi Hussam Luka, Suriyelileri tuzağa düşürdüğü telefon defteriyle yakayı ele verdi

Dikta Esad rejiminin Suriye halkına yönelik kanlı baskısının en önemli isimlerinden biri Hussam Luka, yıllar boyunca gölgelerin arkasında faaliyet gösterdi. Rejimin istihbarat yapılanmasında hızla yükselen Luka, özellikle Hama'daki faaliyetleriyle adını duyurdu. Daha sonra Suriye'nin Genel Güvenlik Müdürlüğünün başına geçen Luka, rejimin en güçlü ve en korkulan isimlerinden biri haline geldi.

Ancak Esad rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Luka da diğer üst düzey rejim yetkilileri gibi ortadan kayboldu. Geride ise işkence, gözaltı, kaybolma ve katliamlarla ilgili ağır suçlamalar kaldı.

BBC'nin kapsamlı araştırması, Luka'nın izini sürmek için yıllar önce kullandığı telefon bağlantılarından oluşan bir defterden yola çıktı.

"ÖRÜMCEK"İN AĞI TELEFON DEFTERİNDE ORTAYA ÇIKTI

BBC ekibi, Esad'ın devrilmesinden günler sonra Şam'daki Luka'ya ait terk edilmiş lüks daireyi görüntüledi.

Dairede askeri üniformalı silahlı kişiler arama yapıyordu. Salonda Luka'ya ait onlarca fotoğraf, belgeler, madalyalar ve ödüller bulunuyordu. Rusya'nın dış istihbarat servisinden alınmış ödüller ile üst düzey bir Rus yetkilinin Luka'ya gönderdiği yılbaşı kartı da dikkat çekiyordu.

Fakat araştırmanın kaderini değiştiren asıl buluntu, salondaki konsol masasının üzerinde duran sıradan bir defter oldu.

Defterde mavi mürekkeple yazılmış onlarca isim ve telefon numarası bulunuyordu.

Esnaf...

Doktorlar...

Askeri yetkililer...

Luka ailesinin üyeleri... Toplam 155 telefon numarası vardı.

BBC ekibi, bu numaraların Luka'nın Suriye'deki bağlantı ağını ortaya çıkarabileceğini düşündü ve araştırmaya başladı.

Sonuç çarpıcıydı: 155 numaranın 51'inin hâlâ aktif olduğu tespit edildi.

DUVARLARA YAZILAN NUMARA SIR PERDESİNİ ARALADI

Luka'nın telefon defteri, BBC ekibini yıllar öncesine, Suriye iç savaşının en kanlı dönemlerinden birine götürdü.

Luka, o dönemde Esad rejiminin başlıca istihbarat kurumlarından biri olan Siyasi Güvenlik Müdürlüğünün Hama'daki sorumlusuydu.

Hama'da rejim güçlerinin kuşatması altındaki bölgelerde yaşayan siviller yiyecek ve ilaca ulaşmakta zorlanıyordu.

BBC'nin görüştüğü rejim muhalifi Motaz el-Zeydi, o dönemde insanların hayatta kalmak için fare yemek zorunda kaldığını anlattı.

Tam da bu dönemde Luka'nın adı ve telefon numarası Hama'daki duvarlarda ortaya çıktı. Numaranın etrafında yayılan mesaj son derece dikkat çekiciydi:

Savaş bölgesinden çıkmak isteyenler bu numarayı arayabilecekti.

Bazı kişilerin Luka tarafından kentten güvenli şekilde çıkarıldığına inanılıyordu. Ancak BBC'nin görüştüğü birçok kişinin anlatımına göre, numarayı arayan bazı kişilerden bir daha haber alınamadı.

İşte Luka'ya "Örümcek" lakabının verilmesinin nedenlerinden biri de buydu.

Çünkü iddialara göre Luka'nın yalnızca resmi istihbarat ağı değil, isyancı grupların içine kadar uzanan geniş bir muhbir ve bağlantı ağı vardı. Yıllardır rejimin işkencelerine maruz kalan Hama sakinleri BBC'ye Luka için tek bir cümle kurdu:

"Her yerdeydi."

"İNSANLARI DUVARDAKİ NUMARAYLA ÇAĞIRIYORDU"

Luka'nın telefon numarasının duvarlara yazılması, savaşın ortasındaki siviller için bir çıkış kapısı gibi görünüyordu.

Ancak BBC'nin araştırmasında ortaya çıkan anlatımlar, bu numaranın aynı zamanda ölümcül bir tuzağa dönüşmüş olduğu yönündeki iddiaları gündeme getirdi.

Güvenli geçiş umuduyla numarayı arayanlardan bazıları gerçekten kentten çıkabildi. Bazıları ise ortadan kayboldu.

Bu nedenle Luka'nın adı, Hama'da yalnızca istihbarat faaliyetleriyle değil, insanların güvenlik umudunu kullanarak kurduğu iddia edilen ağla da anıldı.

El-Zeydi, Luka'yı "kötü bir dahi" ve "tilki gibi bir adam" olarak tanımladı.

"ÇOCUK KATLİAMI" İDDİASI

Luka hakkındaki en ağır suçlamalardan biri ise 2015'te Hama'daki el-Vaer mahallesinde yaşanan saldırıyla ilgili.

Kurban Bayramı sırasında gerçekleşen saldırıda 17'si çocuk, 4'ü kadın olmak üzere 28 kişi hayatını kaybetti. Ölen çocuklardan biri, yalnızca 7 yaşındaki Wael idi.

Wael'in babası Mohammed Towakatli, yıllar sonra saldırının gerçekleştiği bölgede BBC'ye yaşadıklarını anlattı.

Çocuğunun ve diğer çocukların öldürüldüğü yeri gösteren Mohammed, gözyaşları içinde şunları söyledi:

"Onlar küçücük çocuklardı. Buradaki zemin kanla kırmızıya boyanmıştı."

BBC'nin aktardığına göre Suriyeli bir aktivist grubu ve dönemin muhalif çizgideki bir gazetesi, o gün rejimin bölgedeki hedeflerinin belirlenmesinden Luka'yı sorumlu tuttu.

ABD de Luka'ya yönelik yaptırım kararında bu olaya dikkat çekti.

HAMA'DAN ŞAM'A: "ÖRÜMCEK"İN GÜCÜ ARTTI

Luka'nın Hama'daki faaliyetleri onun rejim içindeki yükselişini hızlandırdı.

Rejimin çöküşüne gelindiğinde Luka, Genel Güvenlik Müdürlüğünün başındaydı. Bu makam, onu Esad rejiminin en güçlü isimlerinden biri haline getirdi.

Rejim güvenlik güçleri muhalif savaşçıları, gazetecileri, doktorları, insan hakları aktivistlerini ve Esad yönetimine karşı olduğu düşünülen sivilleri hedef alabiliyordu.

Tutuklananların bir bölümü Suriye'nin siyasi hapishanelerine gönderiliyordu.

Bunların arasında adı işkence ve infazlarla özdeşleşen Sednaya Hapishanesi de vardı.

Hapishane, korkunç koşulları nedeniyle "insan mezbahası" olarak anılıyordu.

BBC'nin araştırmasına göre Genel Güvenlik Müdürlüğünün başındaki Luka, Suriye'deki gözaltı politikası üzerinde stratejik kontrole sahipti. Luka'ya bağlı personelin Sednaya'ya giden ve buradan çıkan iletişimleri takip ettiği belirtildi.

ESAD KAÇTI, "ÖRÜMCEK" DE KAYBOLDU

Aralık 2024'te Esad rejimi çöktü. Diktatör Beşşar Esad Rusya'ya kaçtı. Luka ise ortadan kayboldu.

BBC'nin araştırmasında Luka'nın eski koruması olarak tanımlanan ve haberde "Mahmoud" adıyla anılan kişi, Luka'nın rejimin son günlerinde Şam'ı savunacağını söylediğini aktardı.

Ancak ertesi sabah Luka'nın ortadan kaybolduğu ve ofisin kasasından yüklü miktarda para aldığı öne sürüldü. Mahmoud, Luka'nın şoförünün telefon numarasını BBC'ye verdi. Fakat şoföre ulaşmak da kolay olmadı.

İZLER LÜBNAN'A, ORADAN RUSYA'YA UZANDI

BBC ekibi daha sonra Luka'nın olası kaçış güzergahlarını araştırdı. İzler Lübnan'a uzandı.

Lübnan hükümetinden üst düzey bir kaynak, Luka'nın "iyi bir Rus pasaportuyla ancak farklı bir isim kullanarak" Lübnan'dan geçtiğini ve ardından Rusya'ya uçtuğunu söyledi.

Daha sonra BBC ekibi, Luka'nın telefon defterinde adı bulunan ve Lübnan'da yaşayan bir kişiye ulaştı.

Bu kişi, Luka'nın telefon numarasının kendisinde bulunduğunu söyledi.

Numaranın ülke kodu ise her şeyi değiştirdi: +7. Rusya.

Bu bulgu, Luka'nın Rusya'ya kaçtığı iddiasını güçlendirdi. Üstelik Şam'daki dairesinde bulunan belgeler de Luka'nın Moskova ile bağlantılarını işaret ediyordu. Rus istihbarat servisinden ödüller... Rus yetkililerden gelen mesajlar... Ve şimdi Rusya'ya ait bir telefon numarası...

BBC TELEFONDA "HUSSAM LUKA"YI BULDU

BBC ekibi, numaranın gerçekten Luka'ya ait olup olmadığını doğrulamak için kritik bir adım attı. Bağlantıları üzerinden Luka olduğu söylenen kişiyle telefonda görüştüler. Gazetecilerin soruşturma sırasında öğrendiği ve yalnızca Luka'nın bilebileceğine inandığı sorular yöneltildi. Telefondaki kişi soruların tamamına anında ve doğru yanıtlar verdi.

Ardından BBC kendisini doğrudan aradı. Telefondaki ses, BBC'ye konuşamayacağını söyledi.

"Bulunduğum konum nedeniyle telefonda konuşarak herhangi bir risk alamam."

Rusya'nın kendisini susturup susturmadığı soruldu.

Luka olduğu belirtilen kişi:

"Konuşamam. Açıklayamam. Anlamanız gerekiyor."

yanıtını verdi.

Rusya dışında görüşme ihtimali sorulduğunda ise:

"Zor."

dedi ve telefonu kapattı.

"ÖRÜMCEK" MOSKOVA'DA ORTAYA ÇIKTI

BBC bununla da yetinmedi. Ekip daha sonra Luka'ya ait olduğu söylenen ikinci bir telefon numarasına ulaştı. Bu numara sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarıyla bağlantılıydı.

BBC, bir gün boyunca yürüttüğü araştırma sonucunda Luka'nın izini Moskova'nın dışındaki iki banliyö bölgesinde tespit etti.

Böylece yıllarca Suriye'deki muhalifleri ve sivilleri takip ettiği iddia edilen istihbaratçının izi, bu kez kendi telefon bağlantıları üzerinden sürülmüş oldu. Ancak Rusya, Esad rejiminin üst düzey isimleri için güvenli bir sığınak niteliğinde.

BBC'nin Luka'nın Rusya'daki varlığına ilişkin sorularına Rus hükümetinden yanıt gelmedi. Rusya'nın uzun yıllar desteklediği Esad rejiminin üst düzey isimlerinden birini Suriye'ye iade etmesi ise son derece düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.

SURİYELİLER ADALET BEKLİYOR

Hama'da ise acı dinmiş değil. Wael'in babası Mohammed, oğlunun ölümünden sorumlu tuttuğu Luka'nın ve Esad rejiminin diğer üst düzey isimlerinin bir gün adalet önüne çıkarılacağı umudunu koruyor.

Suriye Başsavcısı Hassan el-Turba, BBC'ye Luka hakkında tasarlayarak öldürme, işkence ve işkence sonucu ölüm suçlamalarıyla dava açıldığını açıkladı.

Luka hakkında ülke içinde yakalama emri çıkarıldığı, uluslararası düzeyde de girişim başlatıldığı belirtildi.

Ancak "Örümcek" için adalet yolu hâlâ Rusya'nın kapısında düğümlenmiş durumda. Ve onu yıllarca gizleyen istihbarat ağının aksine, bu kez geride bıraktığı 155 telefon numarası Luka'nın peşine düşülmesini sağladı.

Hama'da oğlunu kaybeden Mohammed'in sözleri ise Esad rejiminin bıraktığı acının boyutunu ortaya koyuyor:

"Wael sadece yedi yaşında bir çocuktu... Tek düşündüğü oynamak ve eğlenmekti."