Terörsüz Türkiye yasası dünya basınında: Reuters ve FT tarihi adımı öne çıkardı, Avrupa ve İsrail cephesinde rahatsızlık öne çıktı

Türkiye, yaklaşık 40 yıldır devam eden terör örgütü PKK sorununda tarihi bir aşamayı geride bıraktı. Terör örgütü PKK'nın silah bırakması ve kendisini feshetmesi sürecinin ardından gözler, sürecin hukuki zemine oturtulmasına çevrildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen yeni yasa, PKK'nın silahsızlanma ve fesih sürecinin nasıl yürütüleceğine ilişkin hukuki çerçeveyi belirledi.

600 sandalyeli Meclis'te 467 milletvekilinin kabul, 87 milletvekilinin ret ve 7 milletvekilinin çekimser oyuyla kabul edilen düzenleme, terör örgütü PKK'nın silah bırakması şartıyla bazı örgüt mensuplarına yönelik soruşturma ve hapis cezalarının belirli koşullarda ertelenmesini öngörüyor. Cinayet gibi ağır suçlara karışanlar ise düzenlemenin dışında tutuluyor.

Yasanın kabulü, Abdullah Öcalan'ın Şubat 2025'te terör örgütü PKK'ya silah bırakma ve fesih çağrısıyla hızlanan sürecin Meclis tarafından hukuki zemine taşınması anlamına geliyor. PKK, Mayıs 2025'te silahlı mücadeleyi sona erdirme ve fesih kararı aldığını açıklamış, iki ay sonra Irak'ın kuzeyinde düzenlenen törende örgüt mensupları silahlarını imha etmişti.

Türkiye için oldukça kiritk olan bu eşiğe dünya basını da büyük ilgi gösterdi.

REUTERS: "EN SOMUT ADIM"

Reuters, Türkiye'nin yasasını doğrudan "landmark law", yani "tarihi nitelikte yasa" olarak duyurdu.

Haberde, düzenlemenin terör örgütü PKK'nın feshi için hukuki çerçeve oluşturduğu ve onlarca yıldır süren çatışmanın sona erdirilmesi yolunda "major step", yani "büyük bir adım" olduğu vurgulandı.

Reuters ayrıca yasayı, Abdullah Öcalan'ın Şubat 2025'te terör örgütü PKK'ya silah bırakma ve fesih çağrısından bu yana Ankara'nın attığı "en somut adım" olarak nitelendirdi. Örgütün Mayıs 2025'te silahlı mücadeleyi sona erdirme ve feshetme kararı aldığı, ardından Kuzey Irak'taki sembolik törende silahların yakıldığı hatırlatıldı.

Reuters'ın dikkat çektiği bir diğer nokta ise düzenlemenin yalnızca Türkiye içindeki sürece değil, bölgesel gelişmelere de etkisi. Haberde yasanın, terör örgütü PKK'nın örgütsel yapısını dağıtmasının ardından binlerce örgüt mensubunun geleceğine ilişkin temel soruya hukuki çerçeve getirdiği belirtildi.

FINANCIAL TIMES: "TARİHİ YASA" TÜRKİYE'NİN ÖNÜNÜ AÇABİLİR

Financial Times, Meclis'ten geçen düzenlemeyi "landmark legislation", yani "tarihi nitelikte yasa" olarak duyurdu.

Gazete, yasanın 40 yılı aşkın süredir devam eden ve 40 binden fazla kişinin ölümüne neden olan çatışmayı sona erdirme girişimini ilerlettiğini yazdı. Düzenlemenin, belirli şartları karşılayan PKK'lı teröristlerin cezalarının ertelenmesini ve topluma yeniden kazandırılmasını öngördüğünü aktardı.

FT'nin haberindeki en dikkat çekici değerlendirmelerden biri ise Türkiye'nin bölgesel rolüne ilişkin oldu. Gazeteye göre tarihi uzlaşma, Ankara'nın Orta Doğu'nun istikrarına daha fazla enerji ayırmasının önünü açabilir.

Gazete ayrıca Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın süreci "yeni bir demokrasi ve kalkınma aşaması", Abdullah Öcalan'ın ise yasayı Cumhuriyet'in kuruluşu kadar önemli olabilecek bir demokratikleşme sürecinin başlangıcı olarak değerlendirdiğini aktardı.

Ancak FT, Türkiye'deki muhalefetin sürece yönelik eleştirilerini de haberine taşıdı. Gazete, sürecin Erdoğan açısından siyasi bir getirisi olabileceği yorumunu yaptı ve DEM Parti ile ilişkilerin Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yeniden adaylık konusunda gerekli siyasi desteği sağlayabileceğini yazdı.

NEW YORK TIMES: "EN SOMUT ADIM"

New York Times da Türkiye'nin attığı adımı "potentially significant step", yani "potansiyel olarak önemli bir adım" olarak nitelendirdi.

Gazete, yasanın 2024'te başlayan süreci ilk kez kapsamlı bir hukuki zemine taşıdığını ve terör örgütü PKK'nın silah bırakmasının ardından ortaya çıkan en önemli sorulardan birine, örgüt mensuplarının geleceğine ilişkin hukuki çerçeve getirdiğini yazdı.

NYT, yasanın genel af niteliği taşımadığının da altını çizdi. Cinayet gibi ağır suçlardan hüküm giyenler ile belirli tarihten önce ağırlaştırılmış müebbet cezası alanların düzenlemenin dışında tutulduğunu aktardı.

Ancak gazete, Türkiye'deki bazı milliyetçi siyasetçilerin sürece yönelik sert eleştirilerini de öne çıkardı. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun yasayı "ihanet" olarak nitelendirdiğini ve "Terör bitmiyor" dediğini aktaran NYT, bazı siyasetçilerin Erdoğan'ı Kürt seçmenin desteğini kazanmakla suçladığını yazdı.

WASHINGTON POST: TÜRKİYE'NİN HAMLESİ SINIRLARI AŞABİLİR

Washington Post, Meclis'teki oylamayı 468-88 olarak duyururken yasanın terör örgütü PKK'nın tamamen silah bırakmasının doğrulanmasının ardından yürürlüğe gireceğini vurguladı.

Gazete, düzenlemenin Türkiye sınırlarını aşan sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

Washington Post'a göre yasa, Türkiye-Irak ilişkilerinin daha da yakınlaşmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca Suriye'de terör örgütü PKK ile bağlantılı olduğu değerlendirilen yapıların kontrolündeki bölgelerin Şam yönetimine entegrasyon sürecini destekleyebilir.

Gazete bunun yanında Başkan Erdoğan'ın DEM Parti'nin desteğini kazanarak siyasi geleceğini güçlendirme ihtimalini de gündeme getirdi.

XINHUA: "TÜRKİYE İÇİN DÖNÜM NOKTASI"

Çin'in resmi haber ajansı Xinhua ise gelişmeyi "landmark step", yani "tarihi bir adım" olarak duyurdu.

Xinhua'nın haberinde Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş'un sözleri öne çıkarıldı:

"Bu, Türkiye için bir dönüm noktası."

Xinhua, yasanın yaklaşık 10 saatlik görüşmenin ardından 467 oyla kabul edilmesini siyasi açıdan önemli bir tablo olarak değerlendirdi. Düzenlemenin genel af getirmediğini, terör örgütü PKK'nın silah bırakmasını ve fesih sürecini esas aldığını aktardı.

Çin ajansı, yasanın önemini yalnızca Meclis'teki oylamayla sınırlamadı. Xinhua'ya konuşan uzman Mahmut Bozarslan, düzenlemenin önceki girişimlerden farklı olarak sürece kalıcı bir hukuki çerçeve kazandırabileceğini söyledi.

Ankara'daki ORSAM araştırmacısı Oytun Orhan ise Türkiye'nin Irak'la güvenlik koordinasyonunun güçlendiğine ve Suriye'deki yeni siyasi ortamın bölgesel işbirliği için fırsatlar oluşturduğuna dikkat çekti.

AL JAZEERA: "ÇATIŞMAYI BİTİRMEYE YÖNELİK İLK YASAMA ADIMI"

Al Jazeera da yasayı, onlarca yıllık kanlı çatışmayı sona erdirme yolunda "major step" olarak duyurdu.

Haberde düzenlemenin Türkiye'nin çatışmayı sona erdirme yönündeki ilk yasama adımı olduğu vurgulandı. Al Jazeera ayrıca yasanın 467 oyla kabul edildiğini ve belirli şartları karşılayan PKK'lı teröristlerin topluma dönüşüne hukuki imkan sağlayabileceğini yazdı.

Al Jazeera'nın aktardığı bilgilere göre ilk aşamada yaklaşık 3 bin 500 PKK bağlantılı tutuklunun düzenlemeden yararlanmasının beklendiği belirtildi.

AL MONITOR: "ANKARA'NIN EN SOMUT ADIMI"

Al Monitor da Türkiye'nin attığı adımı "landmark law" olarak duyurdu.

Gazete, yasanın onlarca yıllık çatışmayı sona erdirmeye yönelik "major step" olduğunu ve Ankara'nın Abdullah Öcalan'ın Şubat 2025'teki silah bırakma ve fesih çağrısından bu yana attığı en somut adım olduğunu yazdı.

Al Monitor ayrıca sürecin Irak'la ilişkiler, Suriye'deki gelişmeler ve bölgesel güvenlik açısından etkilerine dikkat çekti.

İSRAİL TERÖRSÜZ TÜRKİYE'Yİ HAZMEDEMEDİ: "ERDOĞAN İKTİDARDA KALMAK İÇİN Mİ HAMLE YAPTI?"

İsrail basınındaki eleştirel yaklaşım ise Ynet'in haberinde öne çıktı.

Ynet, süreci Erdoğan'ın siyasi geleceği üzerinden değerlendiren bir çerçeve kurdu. Haberde, düzenlemenin Başkan Erdoğan'ın DEM Parti'nin desteğini kazanarak siyasi geleceğini uzatmasına yardımcı olabileceği iddiası öne çıkarıldı.

Bu yaklaşım, Türkiye'nin terör örgütü PKK'nın silah bırakmasını ve fesih sürecini hukuki zemine taşıyan tarihi adımından ziyade, "Erdoğan yeniden seçilmek için mi bu adımı attı?" tartışmasını merkeze taşıdı.

Benzer bir siyasi yorum Financial Times ve Washington Post'ta da yer alırken, Ynet'in yaklaşımında Erdoğan'ın siyasi geleceği özellikle ön plana çıkarıldı.

ALMANYA TERÖRSÜZ TÜRKİYE'Yİ SİNDİREMEDİ! PKK'NIN EN GÜÇLÜ YAPILANMASI ALMANYA'DA, ELEŞTİRİLERİN ODAĞINDA ERDOĞAN VAR

Türkiye'nin terör örgütü PKK'nın silah bırakması ve fesih sürecini hukuki zemine taşıyan tarihi yasası, Almanya'da da geniş yankı buldu. Ancak Türkiye'nin onlarca yıllık terör sorununu sona erdirme yolunda attığı tarihi adım, Alman basınında yalnızca yasanın kendisi üzerinden değerlendirilmedi. Berlin merkezli yayınlarda sürecin başarısı sorgulanırken, Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın siyasi geleceği üzerinden yapılan yorumlar dikkat çekti.

Almanya'nın PKK açısından taşıdığı özel önem ise dikkat çekici. Alman Anayasayı Koruma Teşkilatı'nın 2024 raporuna göre PKK, Almanya'daki yabancı aşırılıkçı yapılanmalar arasında 15 bin takipçiyle açık ara en büyük yapılanma konumunda. Resmi raporda yabancı aşırılıkçılık alanındaki toplam takipçi sayısının 32 bin 500 olduğu, bunun 15 bininin PKK'ya ait olduğu belirtiliyor. Rapora göre PKK'nın Almanya'daki yapılanması, 2023'te de 15 bin kişiyle ilk sıradaydı.

Tam da bu tablo içerisinde Alman basınının Türkiye'nin "Terörsüz Türkiye" hedefini nasıl ele aldığı dikkat çekiyor.

DIE ZEIT: "CİDDİ HATALAR VE EKSİKLİKLER VAR"

Die Zeit ise Türkiye'nin tarihi yasasını, çatışmanın sona erdirilmesi yolunda "şimdiye kadarki en somut adım" olarak nitelendirdi.

Gazete, yasanın uygulanmasının terör örgütü PKK'nın feshedildiğinin ve silahların teslim edildiğinin güvenlik makamlarınca doğrulanmasına bağlı olduğunu aktardı.

Ancak Die Zeit da örgüt yönetiminin yasaya ilişkin "ciddi hatalar ve eksiklikler" iddiasını haberine taşıdı. Böylece Almanya'daki haberlerde Türkiye'nin tarihi adımının kendisinden çok, yasanın kapsamı ve terör örgütü PKK'nın talepleri üzerinden oluşturulan tartışma dikkat çekti.

FAZ: YASA PKK'NIN FESHİNİN ÖNÜNÜ AÇIYOR

Frankfurter Allgemeine Zeitung, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 467 oyla kabul edilen düzenlemenin terör örgütü PKK'nın feshi ve eski örgüt mensuplarının topluma yeniden kazandırılması için hukuki mekanizma oluşturduğunu yazdı.

FAZ, yasanın AK Parti, MHP ve DEM Parti'nin desteğiyle kabul edildiğini ve belirli şartları taşıyan eski PKK mensuplarının yeniden topluma kazandırılmasının önünü açtığını aktardı.

Ancak Alman gazetesinin haberinde, terör örgütü PKK yönetiminin düzenlemeye yönelik "ciddi hatalar ve eksiklikler" suçlaması da özellikle öne çıkarıldı. Örgütün, Abdullah Öcalan serbest bırakılmadığı sürece yasanın çok sayıda hükmünün etkisiz kalacağını savunduğu aktarıldı.

TAGES-ANZEIGER: "ELEŞTİRMENLER CİDDİ EKSİKLİKLER GÖRÜYOR"

Tages-Anzeiger ise Alman basınındaki daha şüpheci çizgiyi açık biçimde ortaya koydu.

Gazete, AK Parti'nin yasayı "tarihi bir adım" olarak gördüğünü aktardıktan hemen sonra "eleştirmenler ise ciddi eksiklikler görüyor" ifadesini kullandı. Yasanın uygulanmasının Milli Güvenlik Kurulu'nun terör örgütü PKK'nın feshedildiğini ve tüm silahların teslim edildiğini doğrulamasına bağlı olduğunu belirten gazete, bu onayın ne zaman verileceğinin belirsiz olduğunu yazdı.

Ancak Tages-Anzeiger'ın Türkiye'nin tarihi adımına ilişkin asıl dikkat çeken yaklaşımı, yasadan çok Erdoğan'ın siyasi geleceğine odaklandı.

Gazete, Başkan Erdoğan'ın DEM Parti'nin desteğini anayasa değişikliği ve yeniden cumhurbaşkanı adayı olabilmek için kullanabileceği değerlendirmesine yer verdi.

Aynı haberde barış sürecinin başarıya ulaşıp ulaşmayacağının "henüz kesinlikle belli olmadığı" belirtilirken, girişime ve yasaya yönelik sert eleştirilerin bulunduğu vurgulandı.

Böylece Almanya'daki eleştirel yaklaşımın odağı dikkat çekici biçimde Türkiye'nin terör örgütü PKK'yı silahsızlandırma hedefinden, "Erdoğan bu süreçten siyasi olarak yararlanacak mı?" tartışmasına kaydı.

ZDFHEUTE: "TÜRKİYE VE PKK: AF YASASI AYRILIKLARI KAPATABİLİR Mİ?"

Alman kamu yayıncısı ZDF'nin haber portalı ZDFheute, Türkiye'nin Meclis'ten geçirdiği tarihi yasayı "Türkiye ve PKK: Af yasası ayrılıkları kapatabilir mi?" başlığıyla duyurdu.

ZDFheute, yasanın Meclis'te geniş bir çoğunluk tarafından kabul edildiğini ve barış sürecini ilerletmesinin hedeflendiğini aktardı. Ancak yayın, Türkiye'nin tarihi adımının hemen ardından sürecin başarısına ilişkin şüpheleri öne çıkardı ve "Sürecin gerçekten başarılı olup olmayacağı henüz belli değil" değerlendirmesini yaptı.

ZDFheute ayrıca terör örgütü PKK yönetiminin yasaya yönelik "ciddi eksiklikler" bulunduğu yönündeki açıklamasını haberinin merkezine taşıdı. Örgütün Abdullah Öcalan'ın serbest bırakılması ve eski PKK mensuplarının siyasi hayata katılımına ilişkin taleplerine de yer verildi.

ND.AKTUELL: ALMANYA'DAN TERÖRSÜZ TÜRKİYE'YE "ÇERÇEVE YASA" MESAFESİ

Almanya merkezli nd.aktuell, Türkiye'nin Terörsüz Türkiye hedefi kapsamında hazırladığı düzenlemeyi "çerçeve yasa" olarak ele aldı. Yayının haberlerinde düzenlemenin terör örgütü PKK'nın feshi ve süreç kapsamında bazı PKK mensuplarının serbest bırakılmasına ilişkin hukuki zemin oluşturacağı vurgulandı.

nd.aktuell'in yaklaşımında dikkat çeken nokta ise düzenlemenin Türkiye'nin onlarca yıllık terör sorununu sona erdirme hedefinden çok, barış sürecinin hukuki çerçevesi ve PKK mensuplarının geleceği üzerinden ele alınması oldu.

KATHİMERİNİ: YUNAN BASININDA PKK'NIN İTİRAZLARI ÖNE ÇIKTI

Yunanistan'ın önde gelen gazetelerinden Kathimerini, Türkiye'nin yasasına ilişkin haberinde terör örgütü PKK'nın itirazlarını öne çıkardı. Gazete, örgütün düzenlemede "hatalar ve eksiklikler" bulunduğu yönündeki açıklamasını aktardı ve Abdullah Öcalan'ın serbest bırakılması talebine yer verdi.

Kathimerini ayrıca yasanın genel af getirmediğini, yalnızca belirli şartları karşılayan ve silah bırakan PKK'lı teröristlerin topluma dönüşüne ilişkin hükümler içerdiğini aktardı.

Ancak Yunan basınındaki tablo tek taraflı değil.

Enikos ve diğer Yunan yayınlarında yasanın tarihi bir dönüm noktası niteliği ve Türkiye'de onlarca yıldır devam eden çatışmayı sona erdirme hedefi de öne çıkarıldı.

FRANCE 24: "TARİHİ BİR SÜRECİN KRİTİK ADIMI"

France 24, Türkiye'nin Meclis'ten geçirdiği düzenlemeyi "key step", yani barış sürecinde "kilit adım" olarak nitelendirdi.

Yayın, yasanın Türkiye'nin terör örgütü PKK ile onlarca yıllık çatışmayı sona erdirmeye yönelik ilk yasama adımı olduğunu belirtti.

France 24, düzenlemenin Abdullah Öcalan'ın durumunu doğrudan değiştirmediğine de dikkat çekti. Buna rağmen yasanın, terör örgütü PKK'nın silah bırakması sonrasında sürecin hukuki zemine oturtulması açısından önemini vurguladı.

LE MONDE: "TARİHİ YASA" DEDİ, ANCAK ÖCALAN VE "EKSİKLİKLER"İ ÖNE ÇIKARDI

Fransa'nın önde gelen gazetelerinden Le Monde, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden geçen düzenlemeyi doğrudan "tarihi yasa" olarak duyurdu. Gazete, yasanın terör örgütü PKK'nın silah bırakan mensuplarının sivil hayata dönüşünü düzenlediğini ve dört yıllık çatışmayı sona erdirme sürecinde önemli bir hukuki çerçeve oluşturduğunu aktardı.

467 oyla kabul edilen düzenlemenin genel af öngörmediğini vurgulayan Le Monde, bazı suçlardan hüküm giyenlerin cezalarının 5 ila 10 yıl süreyle ertelenebileceğini ve ilk aşamada yaklaşık 3 bin 500 eski PKK mensubunun serbest bırakılabileceğini yazdı.

Ancak Fransız gazetesinin haberinde dikkat çeken başlıklardan biri Abdullah Öcalan'ın durumunun hâlâ çözüme kavuşmamış olması oldu. Le Monde, yasanın Öcalan'ın durumuna ilişkin herhangi bir hüküm içermediğini ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Öcalan'ın durumunun yasanın kapsamına girmediğini söylediğini aktardı.

Le Monde'nin haberinde ayrıca terör örgütü PKK yönetiminin düzenlemeye yönelik "ciddi hatalar ve eksiklikler" suçlaması geniş biçimde yer aldı. Örgütün yasanın Kürt meselesini bütün yönleriyle çözmediğini savunduğu ve Öcalan'ın serbest bırakılmaması halinde yasanın birçok hükmünün "ölü bir metin olarak kalacağı" yönündeki tehdidinin aktarıldığı görüldü.

Böylece Le Monde, Türkiye'nin Meclis'ten geçirdiği tarihi yasayı açıkça "tarihi" olarak tanımlasa da haberin önemli bölümünü yasanın Öcalan'ın geleceğini kapsamaması, terör örgütü PKK'nın talepleri ve sürecin önündeki soru işaretleri üzerinden kurdu.

AL ARABİYA: "TERÖRSÜZ TÜRKİYE" HEDEFİNE DOĞRU BÜYÜK ADIM

Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin terör örgütü PKK'nın fesih sürecine hukuki çerçeve getiren yasayı kabul etmesini, on yıllardır devam eden çatışmayı sona erdirme yolunda "büyük bir adım" olarak duyurdu.

Al Arabiya, 467 milletvekilinin desteğiyle kabul edilen düzenlemenin, terör örgütü PKK'nın silah bırakmasının ardından bazı örgüt mensuplarının sivil hayata dönmesinin önünü açtığını aktardı. Yayın, yasanın genel af anlamına gelmediğini, belirli şartları karşılayan PKK mensuplarına yönelik hukuki düzenlemeler içerdiğini vurguladı.

Haberde Ankara'nın hedefi de açık biçimde öne çıkarıldı. Al Arabiya, hükümetin girişimi "Terörsüz Türkiye" hedefinin bir parçası olarak tanımladığını aktardı. Böylece Arap basınında Türkiye'nin tarihi yasasının yalnızca PKK meselesi üzerinden değil, Ankara'nın terörle mücadele ve ülkeyi terörden arındırma hedefi üzerinden de ele alındığı görüldü.