ABD Başkanı Donald Trump'ın 8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nin ardından Türkiye'den ayrılışına ilişkin Washington Post'tan dikkat çeken bir iddia geldi. Gazetenin özel haberine göre Trump, kamuoyuna açıklandığı gibi eski Air Force One ile Türkiye'den ayrılmadı. Trump'ın Ankara'da eski Air Force One'a bindikten sonra bir havalimanı ikram kamyonu aracılığıyla daha küçük bir askeri uçak olan C-32A'ya geçirildiği ve İngiltere'ye bu uçakla götürüldüğü öne sürüldü.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'den ayrılışına ilişkin kamuoyuna yansıyan görüntüler ve Beyaz Saray'ın açıklamalarıyla çelişen bir iddia ortaya atıldı.
Washington Post'un özel haberine göre Trump, 8 Temmuz'da Ankara'da eski Air Force One'a binmesine rağmen bu uçakla Türkiye'den ayrılmadı. Gazete, Trump'ın daha sonra uçağın diğer tarafında bulunan bir havalimanı ikram aracına gizlice geçirildiğini, buradan da daha küçük bir askeri uçak olan C-32A'ya transfer edildiğini öne sürdü.
Haberde, söz konusu operasyonun İran kaynaklı bir suikast tehdidinin ardından gerçekleştirildiği iddia edildi.
Washington Post, haberini operasyona aşina bir ABD'li yetkili, başkanın seyahatleri hakkında bilgi sahibi başka bir kişi ve gazetenin incelediği çeşitli materyallere dayandırdı. Kaynakların, konu hakkında konuşma yetkileri bulunmadığı için isimlerinin açıklanmasını istemediği belirtildi.
ANKARA'DAKİ NATO ZİRVESİ'NİN ARDINDAN
Olayın merkezinde, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilen NATO Zirvesi bulunuyor. Türkiye'nin ev sahipliğindeki zirveye NATO üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları katıldı. Trump da zirve kapsamında Ankara'da bulunuyordu.
Trump'ın Türkiye ziyareti, aynı zamanda Katar tarafından ABD'ye hediye edilen yeni Boeing 747-8 tipi uçağın ilk yurt dışı kullanımı açısından da dikkat çekmişti.
Trump, Türkiye'ye bu yeni uçakla geldi. Ancak Türkiye'den dönüşünde farklı bir uçak kullanacağını açıkladı.
Trump'ın o dönem yaptığı açıklamaya göre Türkiye'den eski Air Force One olarak kullanılan mavi-beyaz Boeing 747 ile ayrılacaktı. Trump, bu tercihini İngiltere'deki bir ABD hava üssünde görev yapan Amerikan askerlerinin Katar tarafından hediye edilen yeni uçağı görmesine imkân sağlamakla ilişkilendirmişti.
Ancak Washington Post'un son haberine göre kamuoyuna açıklanan bu plan, Trump'ın Türkiye'den gerçek ayrılışını yansıtmıyordu.
KAMERALARIN ÖNÜNDE AIR FORCE ONE'A BİNDİ
Washington Post'un aktardığı iddiaya göre Trump, 8 Temmuz akşamı Ankara'da kameraların önünde eski Air Force One'a bindi.
Görüntülerde Trump'ın limuzinle havalimanına geldiği, uçağa çıkan merdivenleri kullandığı ve uçağa binerken piste doğru el salladığı görülüyor.
Bu görüntüler, Trump'ın eski Air Force One ile Türkiye'den ayrılacağı izlenimini oluşturdu.
Ancak gazetenin haberine göre Trump'ın gerçek yolculuğu bundan farklıydı.
Trump ve bazı yardımcıları, eski Air Force One'ın diğer tarafında bulunan bir havalimanı ikram kamyonuna geçti.
İddialara göre kamyonun konteyner bölümü hidrolik sistemle uçağın kapısının seviyesine kadar yükseltildi. Trump ve yardımcıları bu yolla uçaktan çıkarıldı.
Daha sonra kamyon, eski Air Force One'dan uzaklaşarak yakında bulunan daha küçük C-32A uçağına doğru hareket etti.
Washington Post'un incelediği görüntülerde ikram kamyonunun C-32A'ya doğru ilerlediği görülüyor. Ancak araç yaklaşık 40 saniye boyunca kameranın görüş alanından çıkıyor. Bunun, kamera başka yöne döndüğünde ve kamyon C-32A'nın motorlarının arkasında kaldığında gerçekleştiği belirtiliyor.
DAHA KÜÇÜK ASKERİ UÇAK C-32A DEVREYE GİRDİ
Trump'ın daha sonra bindiği C-32A, ABD hükümet yetkililerini taşımak için kullanılan, değiştirilmiş Boeing 757 tipi bir askeri uçak.
Uçak, Air Force One olarak kullanılan jumbo jetler gibi üzerinde "United States of America" ibaresini taşıyor ve başkan ya da başkan yardımcısını taşıyabiliyor.
Ancak Washington Post'a göre bu uçuşta uçak, başkanlık uçağına özgü "Air Force One" çağrı koduyla değil, daha sıradan bir çağrı koduyla kullanıldı.
Gazeteye göre Trump'ın İngiltere'ye yaptığı gizli uçuşta C-32A için "Reach 18" veya "RCH18" çağrı kodu kullanıldı.
Bu detay da Trump'ın gerçek konumunun kamuya açık uçuş takip sistemlerinden gizlenmesine yardımcı oldu.
Savunma Bakanı Pete Hegseth'in de C-32A'ya ayrı bir şekilde bindiği belirtildi.
Washington Post, Hegseth'in dış merdivenleri kullanarak uçağa bindiğini ve bunun uçuşun olağan bir seyahat gibi görünmesini sağlama çabasının bir parçası olduğunu aktardı.
Hegseth'in Trump'la aynı uçakla İngiltere'ye gittiği öne sürüldü.
GAZETECİLER TRUMP'IN BAŞKA UÇAKTA OLDUĞUNU BİLMİYORDU
İddianın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise Trump'ın gerçek uçağının gazetecilerden ve bazı Beyaz Saray çalışanlarından da gizlenmiş olması. Washington Post'a göre eski Air Force One'a binen Beyaz Saray basın mensupları, Trump'ın da kendileriyle aynı uçakta olduğunu düşünüyordu.
Gazetecilere başkanın uçak değiştirdiği söylenmedi. Hatta gazeteciler uçağa bindikten sonra Beyaz Saray çalışanlarının onlardan pencere perdelerini kapatmalarını istediği aktarıldı.
Bu uygulama, normal şartlarda özellikle savaş bölgelerinde veya güvenlik riskinin yüksek olduğu uçuşlarda kullanılan bir önlem olarak değerlendiriliyor. Gazetecilerin Trump'ın bulunduğu uçakta olduklarını düşünmeleri, eski Air Force One'ın fiilen bir şaşırtmaca uçağı olarak kullanılmasını sağladı.
Washington Post'un aktardığı ABD'li yetkili, operasyon sırasında çok sayıda kişinin bu durumdan habersiz olduğunu söyledi.
YENİ AIR FORCE ONE NEDEN KULLANILMADI?
Trump'ın Türkiye'ye gelişi sırasında kullandığı yeni Boeing 747-8, Katar tarafından ABD'ye hediye edilen uçak.
Uçak, Trump yönetimi tarafından geçici Air Force One olarak kullanılmak üzere hızla yeniden donatıldı. Trump, uçağı ilk kez 1 Temmuz'da Kuzey Dakota seyahatinde kullandı. Birkaç gün sonra ise yeni uçakla Türkiye'ye geldi.
Ancak yeni uçağın güvenlik özellikleri, daha Trump'ın Türkiye'den ayrılışından önce ABD medyasında tartışma konusu olmuştu.
The New York Times, yeni uçağın eski başkanlık uçaklarında bulunan bazı savunma kabiliyetlerine sahip olmadığını, özellikle füze saldırılarına karşı bazı savunma sistemlerinin bulunmadığını bildirmişti.
Washington Post'a göre Trump'ın Türkiye'den ayrılışına ilişkin güvenlik planı da bu tartışmaların yaşandığı döneme denk geldi. Daha önce ABD medyasında İran bağlantılı bir tehdidin, Trump'ın Türkiye'den yeni Boeing 747-8 ile ayrılmamasının nedenlerinden biri olduğu bildirilmişti. Washington Post ise yeni haberinde, tehdidin Trump'ın gerçek uçuşunun kamuoyundan gizlenmesine yönelik daha kapsamlı bir operasyonun arkasında olduğunu öne sürdü.
İRAN KAYNAKLI TEHDİT İDDİASI
Washington Post'un haberine göre Trump'a yönelik İran bağlantılı güvenilir bir tehdit, söz konusu "aldatma operasyonunun" başlatılmasına neden oldu.
Gazete, daha önce New York Times ve CBS News tarafından da Trump'a veya başkanın bulunduğu uçağa yönelik belirli bir saldırı tehdidinin tespit edildiğinin bildirildiğini hatırlattı.
Washington Post, ABD hükümetinde İran kaynaklı terör planlarına ilişkin endişelerin uzun süredir bulunduğunu, ancak bu endişelerin Washington'ın İranlı askeri ve siyasi liderlerin öldürülmesindeki rolünün ardından daha da arttığını aktardı.
Trump'ın Türkiye'den ayrılışı da İran'la çatışmaların sürdüğü bir döneme denk geldi.
Washington Post'a göre operasyon, Trump'ın talimatıyla ABD güçlerinin İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatmasından bir gece sonra gerçekleşti. Bu saldırılar, Washington ile Tahran arasında aylar süren savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından yeniden başlamıştı.
TÜRKİYE'DEN ÜÇ UÇAKLA AYRILIŞ PLANI
Washington Post'un haberindeki ayrıntılar, Trump'ın Türkiye'den ayrılışında birden fazla uçağın aynı anda devrede olduğunu ortaya koyuyor.
Katar tarafından hediye edilen yeni Air Force One, 8 Temmuz akşamı Türkiye'den ilk ayrılan uçak oldu. Ardından Trump, kamuoyunun önünde eski Air Force One'a bindi. Ancak iddiaya göre Trump bu uçakta kalmadı ve ikram kamyonu üzerinden C-32A'ya geçirildi.
Bu sırada gazeteciler ve bazı Beyaz Saray çalışanları eski Air Force One'a bindi. Dolayısıyla Trump'ın gerçek uçağı C-32A olurken, basın mensupları ve bazı Beyaz Saray çalışanları eski Air Force One ile seyahat etti.
Washington Post, bunun Trump'ın gerçek konumunu hem Amerikan kamuoyundan hem de çok sayıda üst düzey ABD'li yetkiliden saatler boyunca gizlediğini öne sürdü.
UÇUŞ TAKİP VERİLERİ DE DİKKAT ÇEKTİ
Washington Post, operasyonun yalnızca havalimanındaki görüntülerle sınırlı olmadığını, uçuş takip verilerinin de farklı uçakların farklı rotalarını ortaya koyduğunu bildirdi. Katar tarafından hediye edilen yeni uçak, İngiltere'deki Mildenhall Hava Üssü'ne "SAM 33" çağrı koduyla uçtu.
"SAM" ifadesi, "özel hava görevi" anlamındaki "special air mission" ifadesinin kısaltması olarak kullanılıyor. Uçak, 8 Temmuz'da yerel saatle 18.26'da Mildenhall'a indi.
Eski Air Force One ise içinde Beyaz Saray çalışanları ve gazetecilerle birlikte İstanbul yakınlarında radarda görüldü. Uçak başlangıçta herhangi bir çağrı kodu kullanmadı. Ancak uçuş sırasında, Trump uçakta olmamasına rağmen "AF1", yani Air Force One çağrı kodunu aldı.
Uçak, yerel saatle yaklaşık 22.29'da Mildenhall'a ulaştı. Bu sırada C-32A'ya ilişkin kamuya açık herhangi bir uçuş takip verisinin bulunmadığı belirtildi. Ancak havacılık meraklıları tarafından çekilen görüntüler, İngiltere'deki iniş sıralamasına ilişkin başka ipuçları sundu. Videolarda önce Katar tarafından hediye edilen yeni uçak, birkaç saat sonra C-32A ve ardından eski Air Force One'ın inişi görülüyor.
TRUMP İNGİLTERE'DE YENİDEN ESKİ AIR FORCE ONE'DAN ÇIKTI
İddialara göre operasyonun bir başka dikkat çekici bölümü İngiltere'de gerçekleşti. Trump'ın C-32A ile İngiltere'ye ulaştığı öne sürülürken, kamuoyu karşısına yeniden eski Air Force One'dan çıktı.
Washington Post, Trump'ın C-32A'dan eski Air Force One'a nasıl geçtiğinin net olmadığını belirtti. Eski Air Force One'ın inişinin ardından Trump, yaklaşık 22.56'da televizyon kameralarının karşısına çıktı.
Uçaktan dış merdivenlerle indi ve ABD askerlerini selamladı. Daha sonra yeni Katar uçağına geçti.
Beyaz Saray ise o gece yaptığı paylaşımda Trump'ın İngiltere'deki hava üssüne "eski Air Force One ile" indiğini belirtti ve eski uçağın fotoğrafını kullandı.
Trump daha sonra yeni Air Force One'da gazetecilerle yaklaşık 15 dakika konuştu. İran'ın oluşturduğu tehditten söz eden Trump, ancak Türkiye'den ayrılışı sırasında gerçekleştirildiği öne sürülen uçak değişiminden bahsetmedi.
Gazetecilere neden Türkiye'de uçaktaki pencere perdelerini kapatmalarının istendiği sorulduğunda Trump, bunun uçuşun tehlikeli olmasıyla ilgili olduğunu söyledi.
Trump ayrıca hayatına yönelik sürekli tehdit bulunduğunu ve İran'ın hedef listesinde birinci sırada olduğunu ifade etti.
Gazetecilere, "Ama ben gidersem siz de gidersiniz. Değil mi?" diye soran Trump, ardından mesleklerini değiştirmeyi düşünebilecekleri yönünde esprili bir ifade kullandı.
BEYAZ SARAY İDDİAYA NE DEDİ?
Washington Post, haberinde ulaştığı bilgileri Beyaz Saray'a da iletti ve yönetimin yanıtını istedi. Beyaz Saray İletişim Direktörü Steven Cheung ise açıklamasında Katar tarafından hediye edilen yeni uçağın güvenli olduğunu savundu.
Cheung, "Yeni Air Force One, başkanın ve ekibinin güvenliğini sağlayan üst düzey güvenlik protokolleriyle donatılmış, son teknoloji ürünü bir uçaktır" dedi.
Cheung ayrıca, Trump'ın daha önce de söylediği gibi Amerika'nın çok sayıda düşmanı bulunduğunu ve yönetimin bu tehditlerle mücadele etmek için elindeki bütün araçları kullandığını belirtti.
Beyaz Saray'ın bu açıklaması yeni değil. Aynı açıklama, geçen ay yeni uçağın güvenliğiyle ilgili tartışmaların başlamasının ardından da kullanılmıştı. Hava Kuvvetleri de yeni uçağın güvenli, emniyetli ve başkanlık görevinin gerektirdiği ileri teknolojilerle donatılmış olduğunu savunmuştu.
ABD Hava Kuvvetleri, güvenlik, emniyet veya görev iletişimleri konusunda herhangi bir risk alınmadığını açıklamıştı.
Pentagon ise Washington Post'un sorularını Beyaz Saray'a yönlendirdi. Gizli Servis sözcüsü de soruların Beyaz Saray ve Pentagon'a yöneltilmesini istedi.
BENZER YÖNTEM DAHA ÖNCE DE KULLANILDI
Washington Post, başkanın güvenliği amacıyla başkanlık uçağının şaşırtmaca olarak kullanılmasının ABD tarihinde daha önce de örnekleri bulunduğunu aktardı.
Gazeteye göre Mart 2000'de dönemin Başkanı Bill Clinton'ın Pakistan ziyareti sırasında benzer bir yöntem uygulanmıştı. Clinton, televizyon kameralarının kayıtta olduğu İslamabad'da mavi-beyaz Air Force One'ın ardından gelen düz beyaz bir uçaktan indirilmişti.
Washington Post'a göre son 30 yıl içinde Air Force One'ın ciddi bir tehdit nedeniyle veya başkanın tehlikeli bir bölgeye seyahat ettiği durumlarda şaşırtmaca olarak kullanıldığı başka örnekler de bulunuyor.
