AB Komisyonu, 13 yaş altına sosyal medya yasağı ve 15 yaş altına kişisel hesap kısıtlaması öngören yasayı sunuyor

Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya ve dijital platformlarla ilişkisini yeniden şekillendirecek kapsamlı bir düzenleme için düğmeye bastı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında, çocukların çevrim içi ortamda korunmasını hedefleyen "AB Çocuk Yasası"nın (EU Kids Act) hazırlanacağını duyurdu.

Komisyonun açıklamasına göre teklif, yaş gruplarına göre farklı koruma seviyeleri getirecek. Böylece çocukların sosyal medya kullanımında Avrupa Birliği genelinde ortak bir yaklaşım oluşturulması hedefleniyor.

13 YAŞIN ALTINA SOSYAL MEDYA YASAĞI

Düzenlemenin en dikkat çekici maddesi, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımının engellenmesi olacak.

Von der Leyen, 13 yaşın altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımına izin verilmemesini, 15 yaşın altındaki kullanıcıların ise kendi kişisel hesaplarını açamamasını öngördüklerini açıkladı.

Komisyonun yaklaşımında yaş grupları arasında kademeli bir sistem kurulması planlanıyor.

Buna göre:

13 yaşın altındaki çocuklar sosyal medya kullanamayacak.
15 yaşın altındaki çocuklar kişisel sosyal medya hesabı açamayacak.

13-15 yaş arasındaki kullanıcılar yalnızca ebeveyn veya vasi tarafından oluşturulan "mini hesapları" kullanabilecek.
Bu hesaplarda özellikler sınırlandırılacak ve günlük kullanım süresine bir saatlik sınır getirilecek.
15-18 yaş arasındaki kullanıcılar için platformlara "güvenli tasarım" yükümlülüğü getirilecek.

ÇOCUKLARA "MİNİ HESAP" DÖNEMİ

AB'nin önerdiği sistemde 13-15 yaş grubundaki çocukların sosyal medya kullanımı tamamen ortadan kaldırılmıyor.

Bunun yerine ebeveynlerin veya vasilerin oluşturup denetleyeceği sınırlı özelliklere sahip mini hesaplar devreye alınacak.

Bu hesaplarda kullanım süresinin de sınırlandırılması planlanıyor. Von der Leyen'in açıkladığı modele göre çocuklar bu hesapları günde en fazla bir saat kullanabilecek.

Böylece AB, çocukların dijital platformlara erişimini tamamen serbest bırakmak yerine yaşa göre farklılaştırılmış bir kontrol mekanizması oluşturmayı hedefliyor.

15-18 YAŞ ARASINDA "GÜVENLİ TASARIM" ZORUNLULUĞU

Düzenleme yalnızca yaş sınırlarından oluşmayacak.

15-18 yaş arasındaki kullanıcıların bulunduğu platformlarda "güvenli tasarım" ilkelerinin zorunlu hale getirilmesi planlanıyor.

Avrupa Komisyonu, özellikle çocukları platformlarda daha uzun süre tutmaya yönelik bağımlılık yaratıcı tasarım özelliklerinin yanı sıra çocukların aşırı ve zararlı içeriklerle karşılaşması konusunda da platformların sorumluluğunu artırmayı hedefliyor.

Von der Leyen, bu yaklaşım kapsamında yükümlülüğün çocuklardan ve ailelerden platformlara kaydırılacağını belirterek, teknoloji şirketlerinin hizmetlerinin çocuklar açısından güvenli olduğunu göstermesi gerektiğini söyledi.

HEDEFTE SADECE SOSYAL MEDYA YOK

AB'nin hazırladığı düzenlemenin kapsamı sosyal medya platformlarıyla sınırlı kalmayabilir.

Düzenleme sürecine ilişkin son bilgilerde, yapay zeka destekli sohbet hizmetleri, video oyunları ve çocuklar açısından risk oluşturabilecek diğer çevrim içi hizmetlerin de güvenli tasarım kuralları kapsamına alınmasının değerlendirildiği bildiriliyor.

Bu nedenle "AB Çocuk Yasası", yalnızca Instagram, TikTok veya benzeri sosyal ağlara ilişkin bir yaş sınırı düzenlemesinden daha geniş bir dijital güvenlik çerçevesine dönüşebilir.

"PLATFORMLAR GÜVENLİ OLDUKLARINI KANITLAYACAK"

Avrupa Komisyonu'nun yaklaşımındaki en önemli değişikliklerden biri de teknoloji şirketlerinin sorumluluğunun artırılması.

Von der Leyen, platformların güvenli olduğunu kanıtlama yükünün şirketlere verilmesini savundu.

Komisyon Başkanı, çocukların sosyal medyaya erişip erişememesinden ziyade sosyal medya platformlarının çocuklara ne zaman ve hangi koşullarda ulaşabileceğinin tartışılması gerektiğini belirtti.

Bu yaklaşım, AB'nin teknoloji şirketlerinin tasarım tercihlerini ve çocuklara yönelik hizmetlerini daha yakından denetlemesini amaçlıyor.

AVRUPA'DA ÇOCUKLAR İÇİN YENİ DİJİTAL DÖNEM

Von der Leyen, düzenlemenin arkasındaki gerekçeler arasında çocukların ekran başında geçirdiği sürenin yanı sıra çevrim içi zorbalık, uyku kaybı, kaygı, kendine zarar verme ve aşırı içeriklere maruz kalma risklerini gösterdi.

Komisyon Başkanı, Avrupa'nın bu konuda Avustralya gibi ülkelerin attığı adımları incelediğini ve çocukların dijital dünyada korunmasına ilişkin özel bir uzman heyeti oluşturulduğunu söyledi.

AB'nin bu adımı, üye ülkelerin kendi ulusal düzenlemelerini gündeme getirdiği bir dönemde geliyor. Avrupa'da farklı ülkelerde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırı ve ebeveyn izni tartışmaları sürerken, Brüksel ortak bir AB çerçevesi oluşturmayı hedefliyor.

YASA NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

Burada kritik nokta ise düzenlemenin henüz yürürlüğe girmiş bir yasa olmaması.

Avrupa Komisyonu, EU Kids Act teklifini 17 Eylül 2026'da sunuyor. Ardından teklifin Avrupa Birliği'nin yasama sürecinden geçmesi gerekecek. Komisyonun önerisinin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkeler arasındaki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Teklifin yasama sürecinde değişikliğe uğraması da mümkün.

AVRUPA'NIN DİJİTAL KURALLARI YENİDEN ŞEKİLLENİYOR

AB'nin çocuklara yönelik yeni düzenlemesi, Brüksel'in dijital platformlara yönelik daha geniş kapsamlı yaklaşımının da bir parçası.

Von der Leyen, çocukların yanı sıra yetişkinleri de etkileyen bağımlılık yaratıcı dijital tasarım özellikleri için daha geniş bir çerçeve oluşturulacağını ve "Digital Fairness Act" adı verilen yeni bir düzenlemenin de gündeme getirileceğini açıkladı.

Böylece Avrupa Birliği, sosyal medya kullanımından yapay zekaya, video oyunlarından dijital tüketici haklarına kadar uzanan alanda teknoloji şirketlerine yönelik yeni kurallar hazırlıyor.

AB Çocuk Yasası'nın nasıl uygulanacağı, yaş doğrulamanın nasıl yapılacağı ve platformların yeni yükümlülüklerinin hangi yöntemlerle denetleneceği ise teklifin yasama sürecinde netleşecek.