Eşel mobil sonrası ilk adım! Ani şoku önlemek için kademeli geçiş planlandı

ABD ve İsrail'in İran'la savaşı nedeniyle akaryakıt fiyatlarında oluşan artış baskısını sınırlamak için uygulanan eşel mobil sistemi sona erdi. Benzinde yaklaşık 12.47 liralık vergi kaynaklı artışın tek seferde pompaya yansımasını önlemek amacıyla üç aylık geçiş takvimi getirildi. İlk aşamada benzinde 4.15 lira, motorinde 3.60 lira, LPG'de ise 1.48 lira fiyat artışı bekleniyor. Devlet eşel mobil ile akaryakıt fiyatlarına 500 milyar liralık destekte bulundu.

ÜÇ AYA YAYILDI
Sabah Gazetesi'nden Barış Şimşek'in haberine göre ABD ve İsrail'in İran'la savaşının petrol piyasasında yarattığı fiyat baskısına karşı devreye alınan eşel mobil uygulamasında yeni döneme geçildi. Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ekim itibarıyla sistem sona ererken, benzinde azaltılan Özel Tüketim Vergisi'nin (ÖTV) eski seviyesine dönüşü ekim, kasım ve aralık aylarına yayıldı. LPG'de vergi doğrudan önceki seviyesine çıkarıldı. Motorinde ise ağustosta başlatılan kademeli geçiş devam edecek.

EŞEL MOBİL NEFES ALDIRDI
Mart 2026'da başlatılan eşel mobil uygulamasıyla, savaşın etkisiyle yükselen akaryakıt maliyetlerinin tüketiciye yansıması azaltılmaya çalışıldı. Sistemde, fiyat artışlarının bir bölümü devletin aldığı ÖTV'den düşülerek karşılandı. Böylece maliyetlerdeki yükselişin tamamının pompaya zam olarak yansıması önlendi. Başlangıçta artışların yüzde 75'ine kadar olan bölümü ÖTV indirimiyle dengelenirken, daha sonra bu oran ağustos ve eylül dönemi için yüzde 25'e düşürüldü. Uygulama süresinin dolmasıyla azaltılan vergilerin yeniden artırılması aşamasına geçildi.

BENZİNDE KADEMELİ GEÇİŞ
Benzinde litre başına ÖTV, ekimde 7.90 lira, kasımda 11.36 lira, aralıkta ise 14.8277 lira olarak uygulanacak. Vergi böylece aralık ayında eşel mobil öncesindeki seviyesine ulaşacak. ÖTV'nin tek seferde eski tutarına çıkarılması halinde, KDV etkisiyle birlikte benzinin litre fiyatında yaklaşık 12.47 liralık artış oluşması bekleniyordu. Kademeli geçişle ekim ayındaki düzenlemenin pompaya etkisi yaklaşık 4.15 lira olacak. İlk aşamadaki artış, verginin tek seferde geri getirilmesi durumuna göre litre başına 8.32 lira daha düşük kalacak. Bu takvim, vergi kaynaklı artışın tamamını ortadan kaldırmıyor bir bölümünü kasım ve aralık aylarına erteliyor. Düzenlemeyle ani fiyat şokunun hafifletilmesi amaçlanıyor.

LPG'DE DEĞİŞİKLİK YOK
LPG'de benzindekine benzer bir geçiş takvimi uygulanmayacak. Eşel mobil kapsamında kilogram başına 9.2190 lira olan ÖTV, uygulama öncesindeki 11.3830 lira seviyesine yükseltildi. Bu değişikliğin otogazın litre fiyatına yaklaşık 1.48 lira zam olarak yansıması bekleniyor. Motorinde ise ağustosta başlatılan kademeli vergi artışı sürecek. Bu aşamadaki ÖTV artışının, KDV ile birlikte litre başına yaklaşık 3.60 liralık fiyat yükselişine yol açacağı öngörülüyor.

480–500 MİLYAR LİRALIK GELİRDEN VAZGEÇTİ
Devlet, eşel mobil uygulaması nedeniyle bu yıl yaklaşık 480–500 milyar liralık ÖTV ve KDV gelirinden vazgeçti. Savaşın akaryakıt maliyetlerinde yarattığı yükselişin bir bölümü bu yolla bütçeden karşılandı.

YABANCIDAN 14 HAFTANIN EN YÜKSEK HİSSE ALIMI
Yabancılar 18-25 Eylül haftasında 358,6 milyon dolarlık net hisse senedi alımı gerçekleştirdi. Verilere göre geçen haftaki alım, 12-19 Haziran döneminden bu yana yabancı yatırımcılar tarafından gerçekleştirilen en güçlü hisse alımı oldu. Yabancı yatırımcılar geçen hafta tahvil-bono piyasasında ise 409,9 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdi.