Esnek çalışmada kurallar değişiyor! Maaş ve sosyal haklar için yeni düzenleme

Çalışma hayatında esnek ve hibrit modele ilişkin yeni düzenleme resmiyet kazandı. Sabah'tan Önder Yılmaz'ın yazısına göre, iş yerinde ve uzaktan çalışılacak günler ile çalışma saatleri artık iş sözleşmesinde yer alacak. Peki yeni sistem çalışanların mesaisini ve maaşını nasıl etkileyecek?

(A Haber Grafik Ekibi)

HİBRİT ÇALIŞMA ARTIK SÖZLEŞMEDE YER ALACAK

Hükümetin Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklik, iş yerinde çalışma ile uzaktan çalışmanın birlikte yürütüldüğü hibrit modeli kapsıyor. Yönetmeliğin 9. maddesinde yapılan değişiklikle çalışanın hangi gün iş yerinde, hangi gün uzaktan çalışacağı ve çalışma saatleri iş sözleşmesinde açıkça belirtilecek.

Böylece hibrit çalışma için yazılı bir çerçeve oluşturulmuş olacak. Çalışanın çalışma düzeninde değişiklik istemesi halinde talebini yazılı olarak işverene iletmesi gerekecek. İşveren de bu talebe 30 gün içinde yanıt verecek.

Tarafların anlaşması halinde belirlenen şartlar yazılı iş sözleşmesine eklenecek. Mevcut sözleşmeler de uzaktan çalışma koşullarını içerecek şekilde yenilenebilecek.

(A Haber)

ESNEK ÇALIŞMA NEDİR?

Esnek çalışma, çalışanların klasik 09.00-18.00 mesaisinden farklı bir düzen içinde çalışmasına imkan sağlayan modellerin genel adı.

Bu sistemde işe başlama ve bitiş saatleri, belirli kurallar çerçevesinde çalışan ve işveren tarafından birlikte belirlenebiliyor. Çalışma tamamen iş yeri dışında yapılabileceği gibi haftanın belirli günlerinde evden, diğer günlerinde ise ofisten çalışma şeklinde de uygulanabiliyor.

(A Haber)

Esnek çalışma kapsamında öne çıkan modeller şöyle:

• Uzaktan çalışma: İşin iş yeri dışında, örneğin evden yürütülmesi.
• Hibrit çalışma: Haftanın bazı günlerinde ofiste, bazı günlerinde uzaktan çalışma.
• Esnek saatler: İşe başlama ve bitiş saatlerinin belirli sınırlar içinde değiştirilmesi.
• Yarı zamanlı çalışma: Tam zamanlı çalışmaya göre daha kısa süreyle çalışma.
• Dönemsel çalışma: Belirli bir dönem için farklı çalışma düzeninin uygulanması.
• Sıkıştırılmış çalışma haftası: Çalışma saatlerinin daha az sayıda güne dağıtılması.

ÇALIŞMA SAATLERİ NASIL DEĞİŞECEK?

Esnek çalışma modelinde mesainin mutlaka 09.00-18.00 arasında olması gerekmiyor. Çalışma saatleri işin ve iş yerinin şartlarına göre daha erken ya da daha geç başlayabilecek. Örneğin mesai 07.00-16.00 veya 12.00-21.00 şeklinde planlanabilecek.

Çalışma günleri de işveren ve çalışanın anlaşmasına göre düzenlenebilecek. Burada temel ölçüt, belirlenen haftalık çalışma süresine uyulması olacak.

45 SAATLİK ÇALIŞMA SÜRESİ KISALACAK MI?

Yeni sistemle ilgili en çok merak edilen konulardan biri haftalık çalışma süresi. Hükümetin taslak çalışmasında 45 saatlik haftalık çalışma süresinin düşürülmesine yönelik bir düzenleme bulunmuyor.

Dolayısıyla esnek çalışma modelinin uygulanmaya başlaması, mevcut haftalık çalışma süresinin otomatik olarak azalacağı anlamına gelmiyor. Dünyada bazı esnek çalışma uygulamalarında çalışma günlerinin veya saatlerinin azaltıldığı modeller bulunsa da Türkiye'deki mevcut taslakta 45 saatlik süreye ilişkin bir değişiklik öngörülmüyor.

(A Haber Foto Arşivi)

ESNEK ÇALIŞANLARIN MAAŞI DÜŞECEK Mİ?

Çalışanların en çok merak ettiği başlıklardan biri de gelir kaybı yaşanıp yaşanmayacağı. Planlanan modelde esnek çalışanların tam zamanlı çalışanlardan farklı sosyal haklara sahip olmaması hedefleniyor. "Çalışmada süreklilik" anlayışıyla sosyal hakların korunması öngörülüyor.

Esnek çalışma nedeniyle çalışanların kazançlarında düşüş yaşanmaması esas alınacak. Prim günleri ve analık yardımı gibi sosyal haklara erişimin de korunması planlanıyor. Çalışanların mevcut işçilerden farklı muamele görmemesi için denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi de gündemde.

(A Haber Foto Arşivi)

KİMLER ESNEK ÇALIŞMA MODELİNDEN YARARLANACAK?

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'ndeki değişiklik, özel sektör çalışanları ile kamuda işçi statüsünde çalışanları kapsıyor. Ancak düzenleme, kamuda görev yapan memurları kapsamıyor. Hangi gün iş yerinde, hangi gün uzaktan çalışılacağı ise tarafların anlaşmasıyla belirlenecek.

Çalışan değişiklik talebini yazılı olarak işverene iletecek. İşverenin de bu talebe 30 gün içinde cevap vermesi gerekecek. Anlaşmaya varılması halinde çalışma günleri ve saatleri iş sözleşmesine yazılacak.

(A Haber)

KAMUDA ESNEK ÇALIŞMA OLACAK MI?

Esnek çalışma modelinin kamuda da uygulanması planlanıyor. Ancak sistem başlangıçta tüm kamu kurumlarını kapsamayacak. Kamu çalışanları için "çekirdek çalışma zamanı" ve "esnek çalışma zamanı" şeklinde bir yapı oluşturulması öngörülüyor.

Çekirdek zaman, çalışanın kurumda bulunmasının zorunlu olduğu bölüm olacak. Bu sürenin en fazla 5 saat olması planlanıyor. Bunun dışında kalan esnek zaman diliminde çalışanlar, belirlenen kurallar çerçevesinde istedikleri yer ve mekandan çalışma programlarını sürdürebilecek.

Kamu çalışanlarının günlük çalışma süresi ise 8 saat olarak korunacak. Mesai başlangıcı mevcut saate göre 2 saat öne çekilebilecek, mesai bitişi ise 3 saat sonraya esnetilebilecek. Öğle tatilinin esnek çalışma süresine dahil edilip edilmeyeceği ise kurumların inisiyatifinde olacak.

(A Haber Foto Arşivi)

İŞVERENLER ESNEK ÇALIŞMA MODELİNE NASIL BAKIYOR?

İşveren tarafı da esnek çalışma modellerine sıcak bakıyor. Uygulamanın iş dünyasının ihtiyaçları dikkate alınarak şekillendirilmesi planlanıyor. Özellikle imalat sektöründe şirketlerin farklı çalışma modellerine ihtiyaç duyabileceği belirtiliyor. Bazı işlerde yarım gün, bazı işlerde ise tam gün çalışma düzeninin tercih edilebileceği değerlendiriliyor.

Hükümetin düzenlemeleri hayata geçirmeden önce işçi ve işveren meslek örgütleriyle görüşmeler yapması da planlanıyor.

ESNEK ÇALIŞMAYI GENÇLER NEDEN TERCİH EDİYOR?

Esnek çalışma modeline özellikle gençlerin, başta da Z kuşağının ilgi gösterdiği belirtiliyor. Uluslararası kariyer imkanları, çalışma saatlerinde sağlanan esneklik ve işe gidip gelirken harcanan zamanın azalması bu ilginin öne çıkan nedenleri arasında bulunuyor.

Özellikle büyük şehirlerde trafik nedeniyle kaybedilen zamanın azalması, hibrit çalışma modelini çalışanlar açısından daha cazip hale getiren unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

(A Haber Foto Arşivi)

2027-2029 OVP'DE ESNEK ÇALIŞMA HEDEFİ NE?

Esnek ve uzaktan çalışma modelleri, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da da yer alıyor. Program kapsamında atıl iş gücüne meslek kazandırılmasına yönelik çalışmaların yerel iş gücü talebi ve bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınarak geliştirilmesi hedefleniyor.

Bunun yanında iş ve yaşam uyumunun sağlanması ve çalışanların verimliliğinin artırılması amacıyla çalışma günlerinin yeniden düzenlenmesine yönelik çalışmalar yapılması planlanıyor. Esnek süreli istihdam modellerinin geliştirilmesi de programdaki hedefler arasında bulunuyor.

GENÇ İSTİHDAMI İÇİN YENİ PROGRAMLAR GELİYOR

Esnek çalışma modelinin gençlerin istihdamına da katkı sağlaması hedefleniyor. Özellikle 15-29 yaş arasında eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere yönelik istihdamı geliştirecek programların devreye alınması planlanıyor.

Bu çalışmalarla gençlerin iş gücü piyasasına katılımının artırılması ve ihtiyaç duyulan alanlarda yeni istihdam imkanlarının oluşturulması amaçlanıyor.

YENİ MODEL ÇALIŞANLAR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?

Yeni düzenlemeyle çalışma hayatında daha belirli ve yazılı bir sistem oluşturulması hedefleniyor. Çalışanın hangi gün iş yerinde, hangi gün uzaktan çalışacağı ile çalışma saatleri sözleşmede açıkça yer alacak. Çalışma düzeninde değişiklik isteyen işçi talebini yazılı olarak iletecek, işveren ise 30 gün içinde yanıt verecek.

Buna karşılık haftalık 45 saatlik çalışma süresinin düşürülmesine ilişkin mevcut taslakta bir hüküm bulunmuyor. Esnek çalışanların sosyal haklarının tam zamanlı çalışanlarla korunması ve kazanç kaybı yaşamaması hedeflenirken, uygulamanın kapsamı ve ayrıntıları önümüzdeki dönemde yapılacak düzenlemeler ve işçi-işveren görüşmeleriyle netleşecek.