Trump'tan Hürmüz açıklamasına Tahran'dan rest! Şartlar kabul edilene kadar açılmayacak

İran yönetimine bağlı Basra Körfezi Boğaz Otoritesi’nden (PGSA) yapılan açıklamada, ABD’li yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmadığı yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığı belirtilerek, "Hürmüz Boğazı hala kapalıdır ve İran’ın koşulları kabul edilene kadar yeniden açılmayacaktır" denildi.

ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken, Tahran yönetimine bağlı Basra Körfezi Boğaz Otoritesi’nden Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin dikkat çeken bir açıklama geldi. Açıklamada, ABD’li yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmadığı yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığı belirtilerek, "Hürmüz Boğazı hala kapalıdır ve İran’ın koşulları kabul edilene kadar yeniden açılmayacaktır" ifadeleri kullanıldı. 

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin Hürmüz Boğazı üzerinde "tam kontrole" sahip olduğunu belirtti. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, "ABD Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip. Bunu sürdüreceğimizi düşünüyorum." ifadesini kullandı.

ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasının herkes tarafından "çelikten duvar" olarak nitelendirildiğini ve İran'ın bu konuda yapabileceği bir şey olmadığını savunan Trump, "Donanmaları yok, hava kuvvetleri yok, kalan askerleri maaşlarını alamıyor. Devrim Muhafızları Ordusu kırıp geçirildi ve kaçıyorlar. Liderlikleri belirsiz. Paraları yok. Ülkeleri vuruluyor." ifadelerine yer verdi.

İran'ın sahip olduğu tek şeyin "yalancı basın" ve "yüzde 300" enflasyon olduğunu ileri süren Trump, ülkenin daha da kötüye gittiğini iddia etti.
Trump, "İran sadece konuşuyor, icraat yok, artık Ortadoğu’nun zorbası değiller." yorumunu yaptı.
 

İran Sınır Muhafızları Komutanı Tuğgeneral Ali Ekber Cavidan, ABD'nin ülkeye kara saldırısı düzenleyeceği yönündeki iddiaları "hayal ürünü" olarak nitelendirdi.

Tesnim Haber Ajansına konuşan Cavidan, ABD'nin ülkeye kara saldırısı planladığına dair iddiaları değerlendirdi.

Böyle bir ihtimalin olmadığını savunan Cavidan, "Bu tür açıklamalar çoğunlukla hayal ürünüdür ve düşmanlar tarih boyunca bu tür iddiaları birçok kez dile getirmiştir. Düşmanların hareketleri ülkenin otoritesini ve güvenliğini asla sarsamaz." ifadelerini kullandı.

ABD ve İsrail'in başlattığı savaşa işaret eden Cavidan, saldırılarda ülkede birçok komutan ve generalin öldüğünü ancak silahlı kuvvetlerin otoritesine, yapısına veya operasyonel kapasitesine hiçbir zarar gelmediğini iddia etti.

Sınır muhafızlarının herhangi bir saldırıya "tam hazırlıklı" olduğunu dile getiren İranlı komutan, "Ülkenin sınırları güvenli ve istikrarlıdır ve sınır muhafızları konuşlanmıştır. İran topraklarına yönelik herhangi bir saldırıya izin vermeyeceklerdir." değerlendirmesinde bulundu.

ABD, 17 Haziran'da imzalanan mutabakata rağmen 8 Temmuz'da İran'a yeniden saldırılar başlattığı dönemde İran'ın güneyindeki köprüler ve geçitler dahil sivil altyapıyı hedef almıştı. ABD'nin bu eylemlerle İran'a güneyden bir kara saldırısına zemin hazırlamaya çalıştığına dair iddialar uluslararası basında yer almıştı. ABD Başkanı Donald Trump da İran'ın Basra Körfezi'ndeki ana petrol terminali Hark Adası'nı "ele geçirmek" istediğini ifade etmişti.

Pakistan kaynaklarına göre ABD ve İran, gelecek hafta dolacak 60 günlük ateşkes süresini uzatma konusunda anlaşmaya vardı.

İran ile ABD arasındaki müzakerelerin arabulucusu Pakistan'ın İçişleri Bakanı Muhsin Rıza Nakvi, Tahran'da Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştü.

İran Cumhurbaşkanlığının yazılı açıklamasına göre, Tahran'ı ziyaret eden Nakvi, Pezeşkiyan tarafından kabul edildi.

Görüşmede, İran ve Pakistan arasındaki "ayrıcalıklı ilişkileri ve derin bağları" vurgulayan Pezeşkiyan, İran'ın iki ülke arasındaki ilişkileri derinleştirmeye ve siyasi, ekonomik, ticari, kültürel ve güvenlik alanlarında işbirliğini genişletmeye hazır olduğunu ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ikili işbirliğinin düzeyini artırmak için mevcut kapasitelerin kullanılmasının gerekliliğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"İran, her iki ülkenin de çıkarına olan tüm alanlarda Pakistan ile ilişkilerini daha da derinleştirmeye ve ortak işbirliğinin geliştirilmesinin önünü açmaya hazırdır. İkili ilişkilerin geliştirilmesi ve işbirliğinin derinleştirilmesi, iki ülkenin karşılıklı çıkarlarının güvence altına alınmasına ve bölgesel istikrar ve güvenliğin güçlendirilmesine yardımcı olabilir."

Pakistan İçişleri Bakanı Nakvi ise Tahran ziyaretinin amacının, İran İçişleri Bakanı İskender Mumini'nin Pakistan'a yaptığı son ziyaret sırasında varılan anlaşmaları ve mutabakatları takip etmek olduğunu belirtti.

İki ülke arasında "güçlü ve kadim bağlar" olduğunu kaydeden Pakistanlı Bakan, "İran-Pakistan ilişkileri güçlü ve kopmazdır ve İslamabad, İran ile ilişkilerin kapsamlı bir şekilde geliştirilmesini ciddi bir kararlılık ve iradeyle sürdürmektedir." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) geçen yıl Yemen'deki Husi hedeflerine düzenlenen hava saldırılarında 153 sivilin hayatını kaybettiği, 243 sivilin yaralandığı belirtildi.

ABD basınında yer alan haberlere göre, Pentagon, 2025 yılında Yemen'deki Husilere yapılan saldırılara dair Senato Silahlı Hizmetler Komitesine 12 sayfalık bir rapor sundu.

Raporda, Nisan 2025'te Yemen'de düzenlenen üç ayrı hava saldırısının ayrıntıları da yer aldı.

6 Nisan 2025'te başkent Sana'ya düzenlenen saldırıda 5 sivilin yaşamını yitirdiği ve 17 Nisan 2025'te Ras Isa Limanı'na yönelik hava saldırısında 80 sivilin hayatını kaybettiği bilgisine yer verilen raporda, 28 Nisan 2025'te Saada ili yakınlarında yapılan saldırıda da 47 sivilin öldüğü kaydedildi.

Raporda, geçen yılki saldırılarda toplamda 153 sivilin hayatını kaybettiği ve 243 sivilin yaralandığı ifade edilerek, ABD ordusunun dahil olduğu 15 farklı saldırıya ilişkin incelemelerin sürdüğü belirtildi.

Öte yandan raporda, ABD'nin Karayipler ve Pasifik'te uyuşturucu kaçakçılığı şüphesi taşıyan teknelere düzenlediği operasyonlarda 1 Şubat itibarıyla sivil can kaybı olmadığı ifade edildi.

HRW'DEN SORUŞTURMA ÇAĞRISI

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Ras Isa Limanı'na yapılan saldırının savaş suçu kapsamında soruşturulması gerektiği çağrısında bulundu.

Yemen'deki savaşla ilgili verileri toplayan bağımsız kuruluş Yemen Data Project ise ABD saldırılarında hayatını kaybeden sivil sayısını 238 olarak açıkladı.

İran'la aynı safta yer alan Yemen'deki Husiler, salı günü deniz taşımacılığına yönelik ayrı saldırılar düzenlendiğini bildirdi. İran savaşının sona erdirilmesine yönelik umutlar azalırken Tahran, Washington kendi şartlarını kabul etmediği sürece Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını açıkladı.

Küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip iki geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'na açılan Umman Körfezi ile Kızıldeniz'in girişinde gerçekleşen saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmanın yakın olduğu yönündeki tekrarlanan açıklamalarına rağmen savaşın sona ereceğine dair herhangi bir işaret bulunmadığı bir dönemde geldi.

 

Çatışmanın kısa sürede sona ereceğine ilişkin beklentilerin yeniden zayıflamasıyla petrol fiyatları yükselirken küresel borsalar geriledi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 artışla 88,91 dolara, ABD ham petrolünün varil fiyatı ise yüzde 1,3 yükselişle 83,20 dolara çıktı.

KIZILDENİZ'DE HUSİ SALDIRISI: 4 MÜRETTEBAT ÖLDÜ

Kızıldeniz'in güneyinde, Babülmendep Boğazı'nda küçük bir yük gemisine salı günü düzenlendiğinden şüphelenilen Husi saldırısında 4 mürettebat hayatını kaybetti. Yemen Ulaştırma Bakanlığı saldırıyı bu şekilde duyururken, Husilere karşı mücadele eden bir askeri gruba bağlı iki Yemenli kurtarma görevlisinin de öldüğü bildirildi.

 

Mısır'a ait Tihamah adlı gemideki ölümler, İran savaşının başlamasından bu yana Yemen'deki İran yanlısı Husilerin deniz taşımacılığına yönelik saldırılarında bildirilen ilk can kayıpları oldu.

Husilerin yönettiği Saba haber ajansı ise grubun, geçen ay Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası uygulayacağını açıklamasının ardından Babülmendep Boğazı'nda askeri teçhizat taşıyan bir Suudi gemisine saldırdığını bildirdi.

Haberde geminin adı açıklanmadı. Suudi Arabistan'dan ise saldırı iddiasına ilişkin henüz açıklama gelmedi.

Wall Street Journal'ın haberine göre ABD ordusu, Trump yönetiminin İran rejimine ekonomik baskıyı artırmaya çalıştığı bir dönemde, İran limanlarına yönelik ABD ablukasını aşmaya çalışan Panama bandıralı bir gemiye salı günü erken saatlerde ateş açtı.

ABD ordusunun açıklamasına göre, İran limanlarına yönelik ablukayı uygulayan Amerikan personelinin uyarılarını dikkate almayan M/V Vela Nova adlı geminin makine dairesine ABD Donanmasına ait bir MH-60 helikopterinden iki Hellfire füzesi fırlatıldı.

 

Askeri yetkililer, yük gemisinin Umman Denizi üzerinden İran'ın adı açıklanmayan bir limanına ulaşmaya çalıştığını bildirdi.

 

Orta Doğu'daki operasyonları yöneten ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) X hesabından yapılan paylaşımda, "Gemi, yürürlükteki ABD ablukasını ihlal ederek İran'a doğru ilerlemeyi artık sürdürmüyor. Abluka tamamen yürürlükte." ifadeleri kullanıldı.

Şafak öncesi saatlerde gerçekleşen saldırıda şu ana kadar herhangi bir can kaybı bildirilmedi. Deniz güvenliği şirketi Vanguard, olayın Pakistan kıyılarının yaklaşık 70 deniz mili açığında meydana geldiğini bildirdi.

Bir ABD'li yetkili ise saldırının ardından geminin mürettebatını başka bir sivil gemiye aktarmaya çalışıyor gibi göründüğünü söyledi.

Vanguard, olayla ilgili ilk raporunda, "Füze gemiye isabet etti ve daha sonra söndürülen bir yangına neden oldu." ifadelerine yer verdi. Şirkete göre gemideki 17 mürettebatın tamamının durumu tespit edildi.

ABD'NİN İRAN ABLUKASINDA İKİNCİ ÖLÜMCÜL OLAY

Haziran ayında, ABD'nin İran ablukasını uygulamak amacıyla gerçekleştirdiği bir operasyonda üç Hintli denizci hayatını kaybetmişti. Hindistanlı bir yetkili o dönemde, bu kişilerin ABD operasyonunda öldüğünü açıklamıştı.

Söz konusu olay, ABD'nin İran'ı petrol gelirlerinden mahrum bırakmak ve savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya zorlamak amacıyla yürüttüğü abluka faaliyetleri kapsamında bildirilen ilk can kayıpları olmuştu.

ABD'nin gemiye yönelik son saldırısı, İran'la savaşta çatışmaların görece sakinleştiği bir dönemde gerçekleşti.

 

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GERİLİM SÜRÜYOR

İran ile yaşanan savaşta Hürmüz Boğazı'na yönelik saldırılar da dahil olmak üzere çatışmaların bir süreliğine azalmasına rağmen, bölgedeki deniz ulaşımı üzerindeki baskı devam ediyor.

İran'ın saldırılarla gemi trafiğini sekteye uğrattığı Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol, Tahran ile gerilimi düşürmeye yönelik müzakerelerdeki en önemli anlaşmazlık noktası haline geldi.

Dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, bölgedeki enerji ticareti açısından kritik bir geçiş güzergahı konumunda bulunuyor.

Geçen ay İran destekli Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'a ait gemilere yönelik bir abluka ilan etti. Husilerin bu adımı, Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'ndaki engellemeyi aşmak için kullandığı Kızıldeniz güzergahını da tehdit ederek petrol arzı üzerindeki baskıyı artırdı.

Vanguard, salı günü Tanzanya bandıralı Tihamah adlı bir yük gemisinin Yemen açıklarında kimliği belirsiz bir saldırgan tarafından vurulduğunu ve gemide yangın çıktığını bildirdi. Olayda iki mürettebatın öldüğü açıklandı.

Yemen'in uluslararası alanda tanınan hükümetine bağlı Ulaştırma Bakanlığı ise can kaybının 4 olduğunu açıkladı ve Husilerin gemiye üç balistik füzeyle saldırdığını bildirdi.

 

TRUMP EKONOMİK BASKIYA YENİDEN DÖNDÜ

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma görüşmelerinin günlerdir sonuçsuz kalmasının ardından Başkan Donald Trump, İran'a karşı yaptırım ve ABD ablukası yoluyla ekonomik baskı politikasına yeniden ağırlık verdi.

Trump, İran'a yönelik ablukayı ilk olarak nisan ayında ilan etmişti. Ancak haziran ayında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve savaşın sona erdirilmesi sürecinin başlatılması amacıyla yapılan önceki anlaşmanın parçası olarak ablukayı kaldırmıştı.

İran'ın yeniden gemilere saldırmaya başlaması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sağlamaya çalışmasının ardından Trump yönetimi, temmuz ayında ablukayı yeniden uygulamaya koydu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının salı günü açıkladığı verilere göre, ABD güçleri yeni ablukanın uygulanması kapsamında 55 ticari geminin rotasını değiştirdi, 3 gemiyi etkisiz hale getirdi ve 2 gemiye çıktı.

 

Ablukanın ilk uygulandığı dönemde ise haziran ortası itibarıyla 194 geminin rotası değiştirilmiş ve 9 gemi etkisiz hale getirilmişti.

WASHINGTON VE TAHRAN ARASINDA EKONOMİK SAVAŞ

ABD'nin İran'ın petrol sevkiyatlarını engellemeye yönelik yeniden başlattığı kampanya, Washington ile Tahran arasında birbirini ekonomik baskıyla taviz vermeye zorlamaya dayalı yeni bir mücadele alanı oluşturdu.

ABD'nin uyguladığı kısıtlamalar İran'daki ekonomik krizi derinleştiriyor. İş kayıplarının arttığı ve fiyatların hızla yükseldiği İran'da ekonomik baskı giderek ağırlaşıyor.

İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatlarını kısıtlama kapasitesi ise ABD'de benzin fiyatlarının yükselmesine ve küresel enflasyonun daha da artmasına neden oluyor.

Yıllardır uygulanan yaptırımların baskısı altında bulunan İran ekonomisi, hızlı enflasyon ve para biriminin değer kaybıyla daha da derin bir krize sürüklendi.

Bu ekonomik kriz, geçen kış İran'da rejime karşı geniş çaplı protestoların başlamasına da zemin hazırladı. Söz konusu protestolar, rejimin sert müdahalesi sonucunda bastırıldı ve bu süreçte binlerce kişinin öldürüldüğü bildirildi.