CANLI | ABD ve İran'a 2 aşamalı anlaşma teklifi! Tahran'dan jet yanıt

Orta Doğu’da gerilim her geçen gün tırmanırken, ABD ve İran arasındaki kapalı kapılar ardındaki pazarlıklar ve bölge ülkelerinin yürüttüğü stratejik hamleler masaya yatırıldı. Sabah Gazetesi Ankara Temsilcisi Okan Müderrisoğlu, A Haber ekranlarında İran’ın “Acem diplomasisi” yöntemini, Türkiye ve bölge ülkelerinin ateşkes çabalarını ve İsrail’in “Kürt kartı” üzerinden planladığı başarısız operasyonun perde arkasını tüm detaylarıyla aktardı.

ACEM DİPLOMASİSİ VE REEL POLİTİK

İran’ın müzakere masasındaki tutumunu değerlendiren Okan Müderrisoğlu, "Acem diplomasisi kamuoyu önünde tabiri caizse kuyruğu dik tutmayı, ama reel politiği de görerek karizmayı çizdirmeden arka planda müzakere yürütmeyi esas alır." sözleriyle İran’ın stratejik duruşunu özetledi. ABD’nin henüz kalıcı bir ateşkese hazır olmadığını belirten Müderrisoğlu, "ABD'nin ateşkese hazır olmadığını söylerken, esasen şimdiye kadar yıkıcı saldırılara maruz kalan İran'ın güvensizliği de anlaşılabilir." ifadelerini kullandı.

BÖLGESEL İNİSİYATİF VE ELEKTRONİK DİPLOMASİ

Bölge ülkelerinin krizin çözümü için devreye girdiğine dikkat çeken Müderrisoğlu, "Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan'ın inisiyatifiyle, özellikle Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı'nın doğrudan Başkan Trump ile olan hukuku da dikkate alınarak farklı bir diplomasi yürüyor." dedi. Bu süreçte tarafların birbirine olan güvensizliği nedeniyle özel bir yöntem izlendiğini belirten Müderrisoğlu, "Karşılıklı bir mesajlaşma ve bunu da elektronik ortamda kayda alma şeklinde ilerleyen, söz uçar yazı kalır modelini kullanan yepyeni bir diplomasi trafiği söz konusu." açıklamasında bulundu.

İRAN’IN TAVİZ VERMEYECEĞİ ÖN ŞARTLAR

Müzakerelerin gidişatını belirleyecek kritik maddelere değinen Müderrisoğlu, "ABD için Hürmüz Boğazı’nın açılması birinci öncelik; İran içinse nükleer program ve ekonomik yaptırımların kaldırılması hayati önemde." dedi. İran’ın ekonomik sıkışmışlığına vurgu yapan Müderrisoğlu, "İran’a yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması İran’ın en önemli şartları arasında yer alıyor. Zira petrol ve gaz ihracatının durması nedeniyle İran oldukça zorlu ekonomik koşulların içerisinde." ifadelerini kullandı.

İSRAİL’İN “KÜRT KARTI” PLANI ÇÖKTÜ

İsrail’in bölgedeki tehlikeli oyunlarına dikkat çeken Okan Müderrisoğlu, "İsrail, Suriye ve Irak'tan İran'a geçecek silahlı Kürt grupları üzerinden Tahran'daki rejimi değiştirmeyi hedefledi ancak bu model çöktü." sözleriyle sahadaki başarısızlığa değindi. Türkiye’nin bu süreçteki rolünün kritik olduğunu belirten Müderrisoğlu, "Türkiye diplomasisi, özellikle Sayın Cumhurbaşkanımızın ateşi söndürme ve bölgesel bir savaşı önleme konusundaki gayretleri çok ama çok hayati bir önem taşıyor." şeklinde konuştu.

NATO’NUN GELECEĞİ ANKARA ZİRVESİ’NDE ŞEKİLLENECEK

Gelecek dönemin en önemli gündem maddesinin Ankara’da gerçekleşecek NATO zirvesi olacağını söyleyen Müderrisoğlu, "NATO bu şekilde mi devam edecek, yoksa ABD’nin kendi güvenlik mimarisini öncelediği başka bir modele mi evrilecek? Avrupa kendi NATO’sunu mu kuracak? Ankara zirvesi, NATO tarihinin belki de en önemli zirvesi olacak." diyerek Türkiye’nin küresel diplomasideki merkezi rolüne işaret etti.

İran, Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) istihbarat şefinin ABD ve İsrail tarafından düzenlenen bir saldırıda öldürüldüğünü açıkladı. İran medyası, IRGC’nin resmi açıklamasına dayandırarak haberi duyurdu.

Ayrıntılar geliyor...

İran’dan dikkat çeken açıklamalar peş peşe geldi. Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Pakistan’ın sunduğu planın incelendiğini doğrularken, Tahran’ın geçici bir ateşkes karşılığında Hürmüz Boğazı’nı açmayacağını ve herhangi bir baskı ya da süre dayatmasını kabul etmeyeceğini net ifadelerle ortaya koydu.

PAKİSTAN’IN TEKLİFİ MASADA: TAHRAN İNCELEMEDE

Ortadoğu’da tansiyonu düşürmeyi hedefleyen diplomatik girişimler sürerken, Pakistan’ın hazırladığı ateşkes planı Tahran’a ulaştı. Reuters’a konuşan üst düzey İranlı yetkili, “Tahran, Pakistan’ın teklifini aldı ve şu anda bunu değerlendiriyor” ifadelerini kullandı.

“GEÇİCİ ATEŞKES KARŞILIĞINDA HÜRMÜZ AÇILMAZ”

Ancak İran cephesinden gelen mesajlar, sürecin kolay ilerlemeyeceğini ortaya koydu. Aynı yetkili, “Tahran, geçici bir ateşkes karşılığında Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayacak” sözleriyle İran’ın bu konudaki kırmızı çizgisini net şekilde dile getirdi.

Bu açıklama, küresel enerji akışı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın kısa vadede açılmasının zor olduğunu gösterdi.

“BASKIYA VE SON TARİHLERE BOYUN EĞMEYİZ”

Tahran yönetimi, müzakere sürecinde dış baskıya da kapıları kapattı. Üst düzey yetkili, “Tahran, karar vermesi için dayatılan son tarihleri ya da baskıyı kabul etmeyecek” diyerek uluslararası baskılara karşı sert bir duruş sergiledi.

ABD’YE GÜVENSİZLİK MESAJI: “KALICI ATEŞKESE HAZIR DEĞİLLER”

İranlı yetkili ayrıca Washington yönetimine yönelik dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu. Yetkili, “Tahran, ABD’nin kalıcı bir ateşkese hazır olmadığına inanıyor” ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasında çatışmaları sona erdirmeyi hedefleyen kritik bir plan devreye alındı. Pakistan öncülüğünde hazırlanan ve taraflara iletilen teklife göre, anlaşma sağlanması halinde derhal ateşkes ilan edilecek, Hürmüz Boğazı yeniden açılacak ve 15-20 gün içinde kapsamlı bir nihai anlaşmaya varılacak. Ancak gözler bugün verilecek kararlarda…

“TÜM MADDELER BUGÜN KABUL EDİLMELİ”

6 Nisan tarihli gelişmelere göre, İran ve ABD’ye çatışmaları sona erdirmeyi hedefleyen bir plan iletildi. Reuters’a konuşan ve sürece hâkim bir kaynak, planın Pazartesi günü yürürlüğe girebileceğini belirtti.

Aynı kaynak, “Tüm unsurların bugün üzerinde anlaşılması gerekiyor” diyerek sürecin kritik eşiğe geldiğini vurguladı.

İKİ AŞAMALI PLAN: ÖNCE ATEŞKES, SONRA NİHAİ ANLAŞMA

Planın en dikkat çekici yönü iki aşamalı bir yapıdan oluşması. Buna göre ilk adımda derhal ateşkes sağlanacak, ardından kapsamlı bir anlaşma için müzakereler başlayacak.

Kaynak, bu çerçevenin Pakistan tarafından hazırlandığını ve gece saatlerinde hem İran’a hem de ABD’ye iletildiğini aktardı.

HÜRMÜZ BOĞAZI ANINDA AÇILABİLİR

Planın hayata geçirilmesi halinde en kritik sonuçlardan biri Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olacak.

Kaynak, “Anlaşma sağlanırsa ateşkesle birlikte Hürmüz Boğazı derhal yeniden açılacak” ifadelerini kullandı.

Bu gelişme, küresel petrol ve doğalgaz akışı açısından hayati önem taşıyor.

“İSLAMABAD ANLAŞMASI”: 15-20 GÜNDE NİHAİ ÇÖZÜM

Taslak anlaşmanın “İslamabad Anlaşması” olarak adlandırıldığı belirtiliyor. Plan kapsamında nihai anlaşmanın 15 ila 20 gün içinde tamamlanması öngörülüyor.

Bu süreçte son yüz yüze görüşmelerin de Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanıyor.

NÜKLEER PROGRAM, YAPTIRIMLAR VE DONDURULMUŞ VARLIKLAR

Nihai anlaşmanın en kritik başlıkları da netleşmeye başladı.

Kaynağa göre İran, nükleer silah geliştirmeme taahhüdünde bulunacak. Buna karşılık yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması gündeme gelecek.

PAKİSTAN ARABULUCU: TÜM GECE DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Diplomasi trafiğinin merkezinde Pakistan yer alıyor. Kaynak, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asim Munir’in gece boyunca ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, özel temsilci Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile temas halinde olduğunu belirtti.

Ayrıca görüşmelerde Pakistan’ın tek iletişim kanalı olduğu ve ilk mutabakatın elektronik ortamda bir mutabakat zaptı (MoU) şeklinde finalize edileceği ifade edildi.

45 GÜNLÜK ATEŞKES İDDİASI

Öte yandan Axios’un daha önceki haberine göre, ABD, İran ve bölgesel arabulucuların 45 günlük bir ateşkesi de içeren iki aşamalı bir plan üzerinde görüştüğü belirtilmişti.

Bu planın kalıcı bir barışa zemin hazırlayabileceği ifade ediliyor.

İRAN HENÜZ YANIT VERMEDİ

Tüm diplomatik çabalara rağmen İran’ın henüz kesin bir yanıt vermediği bildirildi.

Reuters’a konuşan bir kaynak, “İran henüz cevap vermedi” diyerek, Pakistan, Çin ve ABD destekli geçici ateşkes önerilerine şu ana kadar resmi bir taahhüt gelmediğini söyledi.

GARANTİ ŞARTI: “BİR DAHA SALDIRI OLMAYACAK”

İranlı yetkililer daha önce Reuters’a yaptıkları açıklamalarda, kalıcı bir ateşkes için ABD ve İsrail’den “bir daha saldırı olmayacağına dair garanti” talep ettiklerini belirtmişti.

Ayrıca İran’ın Türkiye, Pakistan ve Mısır gibi arabuluculardan mesajlar aldığı da ifade edildi.

ENERJİ PİYASALARI ALARMDA

Tüm bu diplomatik girişimler, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji sevkiyatının sekteye uğrama ihtimali nedeniyle küresel piyasaları yakından ilgilendiriyor.

Enerji piyasalarında dalgalanma artarken, yatırımcılar gelişmeleri anbean takip ediyor.

İran’ın gece saatlerinde başlattığı yoğun füze saldırıları İsrail genelinde dehşet anlarına neden oldu. Tel Aviv’den Hayfa’ya, Berşeva’dan kuzey cephelerine kadar ülkenin dört bir yanında sirenler susmadı. Yaralılar var, arama kurtarma çalışmaları sürüyor, güvenlik kabinesi ise kritik kararlar için yeniden toplanıyor.

HAYFA’DA CAN KAYBI: ARAMA KURTARMA SAATLERDİR SÜRÜYOR

Sıcak bölgeden aktarılan bilgilere göre saldırıların en ağır bilançosu Hayfa’da yaşandı. Emine Kavasoğlu, “Hemen Hayfa ile başlayalım. 4 kişiyi arama kurtarma çalışmaları öğleden sonradan bu yana devam ediyor. İki kişinin cansız bedenine ulaşıldı ve halen çalışmalar sürüyor” sözleriyle bölgede yaşanan dramı aktardı.

Ekiplerin enkaz altındaki diğer kişilere ulaşmak için zamanla yarıştığı belirtilirken, bölgede gerilim ve endişe had safhada.

32 SAATLİK SESSİZLİK BOZULDU: TEL AVİV GECEYE SİREN SESLERİYLE UYANDI

Yaklaşık 32 saat süren görece sessizliğin ardından gece saatleriyle birlikte savaş yeniden alevlendi. Emine Kavasoğlu, “32 saat süren sessizliğin ardından dün gece çok zorlu bir geceydi Tel Aviv için. Saatler 3.30’u gösterdiğinde siren sesleri hiç durmadan çalmaya başladı” diyerek gecenin seyrini anlattı.

Sirenlerin yalnızca 10 dakika içinde 3 kez çaldığı ve toplamda 13 füzenin ateşlendiği belirtilirken, şehirde büyük çaplı hasar meydana geldi. Araçlar alev aldı, yollara füze parçaları düştü.

İLK DALGA: PARÇA TESİRLİ BALİSTİK FÜZELER

Saldırının ilk aşamasında balistik füzeler devreye girdi. Emine Kavasoğlu, “Saatler 3.35’ti. 3 ayrı balistik füze gönderildi ve bu füzelerin parça tesirli olduğunu söyleyelim. 10’dan fazla noktaya isabet etti ve bir kişi yaralandı” ifadelerini kullandı.

Bu saldırı, Tel Aviv’de geniş bir alana yayılan yıkımın ilk adımı oldu.

İKİNCİ DALGA: KUZEY VE GÜNEY CEPHESİ AYNI ANDA HEDEFTE

İlk saldırının hemen ardından ikinci dalga geldi. Bu kez hedef yalnızca merkez değil, kuzey ve güney hatlarıydı. Emine Kavasoğlu, “İkinci füze dalgası Hayfa’ya ve güneye, kuzeye yönelik gerçekleşti. 10’dan fazla noktaya isabet eden parçalar 4 kişinin yaralanmasına neden oldu” dedi.

Bu saldırıyla birlikte cephe hattının genişlediği ve ülke genelinde alarm durumunun yükseldiği görüldü.

ÜÇÜNCÜ VE DÖRDÜNCÜ DALGA: MERKEZ VE BERŞEVA VURULDU

Saldırılar dalga dalga devam etti. Üçüncü dalgada yeniden merkez hedef alınırken, yaralı sayısı arttı. Emine Kavasoğlu, “Üçüncü saldırı yine merkeze yönelikti ve 5 yaralı var” şeklinde konuştu.

Dördüncü saldırının ise Berşeva’ya yönelik olduğu bildirildi. Emine Kavasoğlu, “Dördüncü saldırı da yaklaşık yarım saat önce Berşeva’ya yönelik gerçekleştirildi” diyerek saldırıların sürdüğünü vurguladı.

SİRENLER SUSMUYOR: ÜLKE GENELİNDE ALARM DURUMU

Gece 03.30’dan itibaren başlayan saldırı dalgası sabah saatlerine kadar devam etti. Emine Kavasoğlu, “3.30’dan bu yana ülkenin her noktasında sirenler hiç durmadan çalmaya devam ediyor” sözleriyle yaşanan kaosu özetledi.

Sabah saatlerinde gerçekleşen saldırılarda biri ağır olmak üzere 5 kişinin daha yaralandığı bildirildi. Acil servis ekipleri gelen ihbarlar üzerine olay yerlerine sevk edilirken, hasar tespit çalışmaları da sürüyor.

“ATEŞKES Mİ GELİYOR?” DERKEN SALDIRILAR BAŞLADI

Önceki günlerde siren seslerinin duyulmaması, bölgede ateşkes ihtimalini gündeme getirmişti. Emine Kavasoğlu, “Dün hiç duymamıştık sirenleri. ‘Acaba İran masaya mı oturuyor?’ diye düşünürken saatlerin 3.30’u göstermesiyle çok yoğun saldırılar başladı” ifadelerini kullandı.

Bu gelişme, sahadaki dengelerin bir anda değiştiğini ortaya koydu.

NETANYAHU GÜVENLİK KABİNESİNİ TOPLADI: MASADA İKİ KRİTİK SENARYO

Saldırılar öncesinde İsrail Başbakanı Netanyahu’nun güvenlik kabinesini topladığı öğrenildi. Emine Kavasoğlu, “İki olasılık vardı masada. Biri ateşkes, diğeri savaşa devam edilmesi” diyerek kritik toplantının detaylarını aktardı.

Kabinede ayrıca Lübnan cephesindeki gelişmelerin de masaya yatırıldığı belirtildi.

UÇUŞLAR YENİDEN ASKIDA: NORMALLEŞME UMUDU YERLE BİR OLDU

İsrail yönetimi hayatı normale döndürmek için adımlar atmaya hazırlanıyordu. Uçuşların yeniden başlayacağı duyurulmuştu. Ancak gece yaşanan saldırılar bu planları altüst etti.

Emine Kavasoğlu, “Bugün uçuşların başlayacağı açıklanmıştı. Ancak geceden bu yana yaşanan saldırılar sonrası yeniden askıya alınması bekleniyor” dedi.

Bazı havayolu şirketlerinin de uçuşlarını iptal ettiklerini duyurduğu bildirildi.

ENERJİ TESİSLERİ HEDEFTE: ABD İLE ORTAK PLAN

Kabine toplantısında ele alınan en kritik başlıklardan biri de olası hedeflerdi. Emine Kavasoğlu, “Enerji tesisleri hedefli olacak. İsrail geçtiğimiz hafta İran’ın enerji altyapısının veri tabanını çıkardı” ifadelerini kullandı.

Bu kapsamda ABD ile koordineli bir şekilde İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırı planlarının masada olduğu aktarıldı.

LÜBNAN CEPHESİNDE KRİTİK GELİŞME: KARA HAREKÂTI GENİŞLEMEYECEK

Lübnan cephesinde ise dikkat çeken bir kulis bilgisi sızdı. Emine Kavasoğlu, “Haaretz Gazetesi’ne göre İsrail ordusu Lübnan’da kara harekâtını genişletmeyi planlamıyor ancak mevcut bölgelerde güç artırımı olacak” dedi.

İsrail’in güneyde belirlediği hedeflere ulaştığını düşündüğü, ancak sahadaki risklerin sürdüğü ifade edildi.

KUZEY CEPHESİNDEN İTİRAF: “BİZ DE ŞAŞKINIZ”

Kuzey Cephesi Komutanı’ndan gelen açıklama ise dikkat çekti. Emine Kavasoğlu, “Komutan, ‘Hizbullah’a darbe vurduğumuzu düşünüyorduk ama savaş yetenekleri konusunda biz de şaşkınız’ dedi” sözleriyle bu itirafı aktardı.

Bu açıklama, sahadaki mücadelenin beklenenden daha zorlu geçtiğini ortaya koydu.

650 BİN KİŞİ TAHLİYE EDİLDİ: SINIR HATLARINDA YIKIM

Lübnan sınırında güvenlik gerekçesiyle geniş çaplı tahliyeler gerçekleştirildi. Emine Kavasoğlu, “650 bin Lübnan sakininin bölgeyi terk etmesi istendi. Sınır köylerinde yıkımlar başladı” dedi.

İsrail tarafı, kuzeyde güvenlik sağlanana kadar geri dönüşlere izin verilmeyeceğini açıkladı.

GÖZLER YENİDEN KABİNEDE: TRUMP’IN KARARI BEKLENİYOR

Tüm bu gelişmelerin ardından gözler yeniden toplanacak güvenlik kabinesine çevrildi. Emine Kavasoğlu, “İran’ın geri adım atmadığı son saatlerde net şekilde görüldü. 13 füzeyle saldırı gerçekleştirdi” diyerek gerilimin sürdüğünü vurguladı.

Kabinede, ABD Başkanı Trump’ın atacağı adımlar ve savaşın seyrine ilişkin yeni stratejilerin ele alınması bekleniyor.

İsrail basınına göre, İran’ın son füze saldırısında ülkenin merkezinde 3 kişi yaralandı.

Yaralılardan birinin durumunun ağır olduğu belirtilirken, saldırının İran tarafından gerçekleştirilen son füze dalgası kapsamında gerçekleştiği aktarıldı.

Bölgede sirenlerin çaldığı ve acil servis ekiplerinin olay yerine sevk edildiği bildirildi.

 Birleşik Arap Emirlikleri’nin, Füceyre’de bir telekomünikasyon şirketini hedef alan İran’a ait insansız hava aracı saldırısına karşılık verdiği bildirildi. Devlet medyası gelişmeyi duyurdu.

İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın ültimatomuna, küresel petrol ve doğalgaz sevkiyatı için hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerinden yeni tehditlerle karşılık verdi.

İran Cumhurbaşkanlığı ofisinde iletişim yetkilisi olan Mehdi Tabatabaei, Pazar günü X platformunda yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı ancak yeni bir hukuki düzen çerçevesinde, dayatılan savaşın yol açtığı zararlar geçiş ücretlerinden alınacak payla tamamen karşılandığında yeniden açılacaktır” dedi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ise İran medyasına göre, boğazın özellikle ABD ve İsrail açısından artık eski haline dönmeyeceğini açıkladı. Tahran yönetimi, geçişin tamamı üzerinde kontrol iddia ederken, transit geçişler için bir ücret sistemi getirmeyi planlıyor.

TRUMP TEHDİTLER SAVURMUŞTU

Trump, İran’ın Salı günü saat 20.00’ye kadar taleplere uymaması halinde elektrik santralleri ve köprülerin hedef alınacağı tehdidinde bulunmuştu. Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullanmıştı:
“Lanet olası boğazı açın, siz deli herifler, yoksa cehennemde yaşarsınız – sadece izleyin!”

Ardından 8 Nisan'a kadar uzattığını açıklamıştı.

"TRUMP ÇARESİZ VE ÖFKELİ"

Tabatabaei ise Trump’ın “çaresizlik ve öfke” içinde hakaretlere başvurduğunu söyleyerek, onu bölgede topyekûn bir savaşı başlatmakla suçladı.

İran’ın Birleşmiş Milletler nezdindeki misyonu da X üzerinden yaptığı açıklamada, Trump’ın sivillerin yaşamı için hayati öneme sahip altyapıyı açıkça hedef almakla tehdit ettiğini belirtti ve bunu savaş suçu olarak nitelendirerek uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırdı.