Dünyanın gözü barış masasında: İran Heyeti İslamabad'a ulaştı

Orta Doğu’da sular durulmak bilmezken, Washington koridorlarında tarihin en sert güç savaşı yaşanıyor. Siyonist lobinin Beyaz Saray üzerindeki etkisi, Amerikan başkanlarının Orta Doğu politikalarını adeta şekillendirirken; Donald Trump ve Binyamin Netanyahu arasında yaşanan gerilimli güç mücadelesi bölgenin kaderini belirliyor. Uzman isimler, Baba Bush’tan Biden’a kadar uzanan süreçte İsrail lobisinin etkisi analiz ederken, küresel sistemin çok kutuplu düzene geçiş sancıları A Haber ekranlarında masaya yatırıldı.

İSRAİL’İN AMERİKAN SİYASETİNDEKİ LOBİ ETKİSİ

Amerika Birleşik Devletleri’nin siyasi ve askeri desteği olmadan İsrail’in bölgede bu denli yayılmacı bir politika izleyemeyeceğini vurgulayan Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Anar Ali, “İsrail, Amerikan siyasetini kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirebilme gücüne sahip. İşin en tehlikeli tarafı da bu; Amerika’nın Orta Doğu politikasında, özellikle kritik bölgelerde direksiyon hâkimiyeti İsrail’in etkisi altında şekilleniyor. 7 Ekim’den sonra İsrail kendisi için stratejik bir pencere açıldığını düşündü ve İran’ın vekil güçlerine karşı topyekûn bir strateji geliştirdi. Nihayetinde ‘ahtapotun başı’ olarak gördüğü İran’a hem Haziran hem Şubat aylarında saldırılar düzenledi” sözleriyle bölgedeki tabloyu özetledi.

TRUMP VE NETANYAHU ARASINDAKİ BİLEK GÜREŞİ

İsrail’in yayılmacı politikalarının sınırlandırılmasının, Amerikan siyasetindeki lobi etkisinin azaltılmasına bağlı olduğunu belirten Dr. Anar Ali, “Şu anda Trump ile İsrail lobisi arasında ciddi bir bilek güreşi yaşanıyor. Bu mücadelenin sonucu; ateşkes sürecini, Lübnan dosyasını ve Orta Doğu’nun geleceğini belirleyecek. Epstein dosyası gibi farklı başlıklar da bu denklemde konuşuluyor. Netanyahu ise Amerikan siyasetini ve networklerini çok iyi bilen bir isim. Hatta bazı alanlarda Netanyahu’nun etkisi Trump’tan bile daha güçlü olabiliyor. Trump Netanyahu’yu istemese de, lobi baskısıyla onu defalarca Beyaz Saray’da ağırlamak zorunda kaldı” ifadelerini kullandı.

BABA BUSH’TAN BİDEN’A: AMERİKAN DIŞ POLİTİKASINDA SÜREKLİLİK TARTIŞMASI

Son 40 yılın Amerikan başkanlarının Orta Doğu politikaları değerlendirilirken, farklı dönemlerde yaşanan çatışmalar ve müdahaleler gündeme getirildi. Baba Bush döneminde Körfez Savaşı ve Panama müdahalesi, Clinton döneminde Balkanlar ve Irak operasyonları, George W. Bush döneminde Afganistan ve Irak işgalleri, Obama döneminde ise DEAŞ’ın yükselişi ve Suriye krizi öne çıktı. Biden döneminde ise Gazze’deki gelişmelerin belirleyici olduğu ifade edildi.

İRAN DOSYASINDAKİ RADİKAL DÖNÜŞÜM VE YENİ KIRMIZI ÇİZGİLER

Trump döneminde İran politikasının İsrail etkisiyle sertleştiğine dikkat çeken Dr. Anar Ali, “Uranyum zenginleştirme, balistik füze kapasitesi ve vekil güçlere verilen destek de artık kırmızı çizgiler arasında değerlendiriliyor. Bu değişim, İran’a yönelik müdahale zeminini genişletmiştir. Önceden sadece nükleer silah temel kırmızı çizgiydi, ancak bugün kapsam çok daha geniştir” dedi.

KÜRESEL SİYASETTE TRUMP ANALİZİ VE “GORBAÇOV ANI”

Sabah Gazetesi Dış Haberler Müdürü Bercan Tutar, küresel medya ve ideolojik çatışmalara dikkat çekerek, Trump’ın politikalarının bazı çevrelerce Sovyetler Birliği’nin çözülme sürecine benzetildiğini ifade etti. Tutar, “Trump’ın uzlaşmacı görülen tavırlarının Amerikan imparatorluğunun zayıflamasına yol açacağı yönünde analizler yapılıyor. Bu durum Gorbaçov ya da Yeltsin dönemine benzetiliyor” dedi.

ÇOK KUTUPLU DÜNYA VE ABD’NİN GERİ ÇEKİLME SÜRECİ

Tutar, ABD’nin küresel hegemonyadan uzaklaştığını belirterek, “1991 sonrası ilan edilen tek kutuplu dünya anlayışından geri adım atılıyor. Amerika artık çok kutuplu dünyaya pratik olarak uyum sağlama sürecinde” değerlendirmesinde bulundu.

ABD-İSRAİL İLİŞKİLERİNİN TARİHSEL ARKA PLANI

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Kemal Olçar ise ABD ile İsrail ilişkilerinin tarihsel kökenine değinerek, “Amerika 1776’da kuruldu ve 1948 sonrası İsrail ile ilişkileri yeni bir boyut kazandı. Bu süreç İngiltere’nin küresel hegemonyasını kaybetmesiyle hızlandı” dedi.

Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyini hedef alan yeni roket saldırıları nedeniyle ülkenin birçok bölgesinde sirenler çaldı.   
 
Hizbullah, İsrail’e yönelik misillemelerine yenilerini ekledi. İsrail basınında yer alan haberlere göre; Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyini hedef alan yeni roket saldırıları nedeniyle Lübnan sınırına yakın Kiryat Shmona, Safed, Nehariya ve Akka şehirleri ile Celile bölgelerinde sirenler çaldı. İsrail hava savunma sistemlerinin Hizbullah roketlerini önlemeye çalıştığı anlar kameralara yansırken, saldırıların herhangi bir hasara yol açıp açmadığına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. 

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'da İran'la yapılacak müzakerelerde olası bir anlaşma için ilk şartın "nükleer silah üretilmemesi yönünde garanti verilmesi" olacağını belirtti.

Trump, başkent Washington'dan ayrılırken uçağa binmeden önce basın mensuplarının sorularını cevaplandırdı.

ABD heyetinin Pakistan'a uçtuğunu ve yarın İran temsilcileriyle müzakere edeceğini belirten Trump, olası bir anlaşmanın ilk şartıyla ilgili, "Nükleer silah olmayacak. Biliyorsunuz, bence rejim değişikliği zaten gerçekleşmiş durumda ancak biz bunu hiçbir zaman bir kriter olarak belirlememiştik. Tek kriterimiz nükleer silah olmamasıydı. Anlaşmanın yüzde 99'unu da bu madde oluşturuyor." ifadelerini kullandı.

"İran'ın deniz kuvvetleri yok oldu, hava kuvvetleri, tüm uçaksavarları ve liderleri yok oldu. Tüm ülke yok oldu." diyen ABD Başkanı, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerden ücret almasına izin vermeyeceklerini bildirdi.

Trump, "Uluslararası sular olduğu için buna izin vermeyeceğiz. Eğer bunu yapıyorlarsa kimse yapıp yapmadıklarını bilmiyor ama eğer yapıyorlarsa izin vermeyeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Olası bir anlaşma sonrası Hürmüz Boğazı'nın "otomatik olarak açılacağını" söyleyen Trump, bunun kaçınılmaz olduğunu vurguladı.

Trump, "Süreç kolay olmayacaktır ama şunu söyleyebilirim, o boğazın trafiğe açılmasını oldukça kısa bir süre içinde sağlamış olacağız." dedi.

"YEDEK PLANA İHTİYACINIZ YOK"

ABD Başkanı Trump, bir soru üzerine İran'la müzakereler konusunda yedek bir plana ihtiyaç duymadıklarını belirterek, "Bir yedek plana ihtiyacınız yok. Bizim elimizde zaten bir plan var. Karşı tarafın ordusu yenilgiye uğratıldı, askeri güçleri tamamen yok oldu." diye konuştu.

Trump, İran'ın müzakerelerde sunulacak şartları kabul edeceğine inancını ifade etti.

Söz konusu müzakereye ilişkin Trump, "Yarın bir araya gelecekler. Tüm sürecin nasıl işleyeceğini hep birlikte göreceğiz." dedi.

Trump, İran'la ilgili, "Onlar, yani karşı taraf, önceki başkanlarla tam 47 yıldır müzakere yürütüp duruyorlardı, biz ise öyle uzun uzadıya konuşan bir taraf değiliz." değerlendirmesinde bulundu.

Tesnim Haber Ajansı'na göre, İran müzakere heyetinin başındaki Kalibaf, İslamabad Havalimanı'nda basın mensuplarının ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in son açıklamalarına ilişkin sorularını yanıtladı.

Kalibaf, "Ne yazık ki ABD'yle müzakere deneyimimiz her zaman başarısızlık ve sözlerinde durmamalarıyla sonuçlandı. Bir yıldan kısa sürede iki kez müzakereler devam ederken, İran tarafının iyi niyetine rağmen bize saldırdılar ve çok sayıda savaş suçu işlediler. İyi niyetimiz var ama güvenimiz yok." değerlendirmesinde bulundu.

İslamabad'daki müzakerelerde, ABD tarafının gerçek bir anlaşmaya hazır olması ve İran halkının haklarını vermesi durumunda, İran tarafının da anlaşmaya hazır olduğunu dile getiren Kalibaf, "Mevcut savaşta onlara şunu gösterdik; eğer müzakereleri sonuçsuz bir gösteri ve aldatma operasyonu için kullanmak isterlerse, biz de Allah'a iman ederek ve halkımızın gücüne dayanarak haklarımızı elde etmeye hazırız." ifadelerini kullandı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile Pakistan'da gerçekleşecek müzakereler için yola çıkmadan önce yaptığı açıklamada, "İran iyi niyetle müzakere etmek istiyorsa elimizi uzatacağız, bizimle oyun oynamak istiyorlarsa iyi bir sonuç olmaz." ifadelerini kullanmıştı.

Donald Trump, basın mensuplarına yaptığı müzakere öncesi değerlendirmede, “B planına ihtiyacımız yok. Hürmüz Boğazı açılacak. Ne olacağını yarın göreceğiz” dedi.

ABD/İsrail ile İran arasındaki savaşta tarafların müzakere masasına oturmaya hazırlandığı bir süreçte, İran heyeti Pakistan’da kurulacak müzakere zemini kapsamında başkent İslamabad’a geldi.

İran heyetini taşıyan uçak Pakistan’a iniş yaparken, heyet Pakistanlı yetkililer tarafından resmî olarak karşılandı ve kabul edildi.

El Cezire, İran’ın Katar’daki bazı tesisleri vurduğu anlara ait görüntüleri ilk kez paylaştı.

Görüntülerde, ağır bir bombardımanın ardından yükselen alevler ve bölgedeki yoğun yıkım anları yer aldı.

 

Dünyanın gözü bu zirvede! ABD ile İran arasında sağlanan ateşkesin ardından taraflar, Pakistan’ın arabuluculuğunda kritik bir görüşme için bir araya gelmeye hazırlanıyor. Diplomasi trafiğinin merkezine yerleşen zirvenin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirileceği belirtilirken, tarihi buluşmaya ilişkin ilk görüntüler de gelmeye başladı. A Haber, İran heyetinin İslamabad’a iniş anlarını yayınlanarak kamuoyuyla paylaştı.

 

İran ile ABD arasında ateşkes görüşmelerine ilişkin belirsizlik sürerken, İran devlet televizyonu, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlığındaki müzakere heyetinin, ABD ile yapılması planlanan görüşmeler için Pakistan’ın başkenti İslamabad’a ulaştığını duyurdu.

Heyette Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran dini lideri Mücteba Hamaney’in Savunma Konseyi’ndeki temsilcisi Ali Ekber Ahmediyan, İran Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Himmeti ile bazı milletvekillerinin yer aldığı belirtildi.

Ayrıca haberde güvenlik, siyasi, askeri, ekonomik ve hukuki komitelerden oluşan heyetin, İran’ın müzakerelerin başlaması için öne sürdüğü ön şartların kabul edilmesi halinde ABD tarafıyla görüşmelere başlayacağı bildirildi.

 

Pakistan’ın başkenti İslamabad, küresel dengeleri değiştirecek dev bir barış zirvesine ev sahipliği yapıyor. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance önderliğindeki Amerikan heyeti ile İranlı üst düzey temsilciler, Pakistan’ın arabuluculuğunda tarihi bir görüşme için bir araya geliyor.

Geçici ateşkesin daimi hale getirilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin sonlandırılmasının hedeflendiği zirvede; Türkiye, Çin ve Suudi Arabistan gibi bölgenin güçlü aktörleri de gözlemci olarak yer alıyor. İslamabad’da ordu ve polisin teyakkuza geçtiği kritik saatlerde, "üç oda" formülüyle başlayacak olan diplomasi trafiği tüm dünyanın nefesini kesti.

HEYETLER İSLAMABAD’A AKIN EDİYOR

Pakistan’da tarihi zirve için tüm hazırlıklar tamamlandı ve heyetlerin şehre gelişiyle diplomasi trafiği resmen başladı. A Haber muhabiri Fakhur Rahman, bölgedeki sıcak gelişmeleri, "İran heyetinin az önce İslamabad’a doğru yol aldığı belirtildi. Birazdan başkentte olacaklar ve böylece yarın sabah barış sürecinin görüşmeler kısmına geçeceğiz. Masa hazır" sözleriyle aktardı. ABD heyetinin ise sabaha karşı şafak vaktinde Pakistan’a inmesi bekleniyor. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance önderliğindeki heyetin gelişiyle birlikte, yarın sabah itibarıyla kritik temasların başlaması planlanıyor.

"ÜÇ ODA" FORMÜLÜYLE DOLAYLI GÖRÜŞME TRAFİĞİ

Zirvenin işleyişine dair teknik detaylar da gün yüzüne çıktı. Görüşmelerin ilk aşamada doğrudan değil, dolaylı bir formatta ilerleyeceği öğrenildi. Fakhur Rahman, "Bir odada Pakistan heyeti, bir odada ABD heyeti ve üçüncü odada İran heyeti olacak. Pakistanlı yetkililerle konuştum; ilk etapta dolaylı bir süreç işleyecek. Eğer bu süreç olumlu giderse taraflar yüz yüze de bir görüşme gerçekleştirebilir" ifadelerini kullandı.

Pakistan Başbakanı önderliğindeki heyette Dışişleri Bakanı İshak Dar, Pakistan Genelkurmay Başkanı ve İstihbarat Başkanı Korgeneral Asım Malik gibi kritik isimlerin yer alması, İslamabad’ın sürece verdiği önemi gözler önüne seriyor.

MASADAKİ EN SICAK BAŞLIK: HÜRMÜZ BOĞAZI

Zirvenin ana gündem maddesi, bölgesel güvenliğin kilidi olan Hürmüz Boğazı ve Lübnan’daki son gelişmeler olacak. Pakistan Başbakanı’na gelen tüm telefonlarda bu iki konunun altının çizildiğini belirten Rahman, "Tarafların anlaşması gereken birçok konu var, bunların başında Hürmüz Boğazı geliyor. Ayrıca Lübnan’daki son sabotaj eylemleri nedeniyle güçlü bir kınama ve kaygı mevcut" değerlendirmesinde bulundu.

İngiltere Başbakanı ile Pakistan Başbakanı arasında gerçekleşen son telefon görüşmesi de İslamabad’daki yoğun diplomasi trafiğinin küresel boyutunu bir kez daha kanıtladı.

TÜRKİYE VE DÜNYA DEVLERİ GÖZLEMCİ MASASINDA

İslamabad’daki barış arayışı sadece tarafları değil, dünya devlerini de aynı masada topladı. Görüşmeleri yakından takip edecek gözlemci heyeti içerisinde Türkiye’nin de bulunduğu bildirildi. Fakhur Rahman süreci, "İslamabad’daki bu görüşmelere başta Çin olmak üzere Suudi Arabistan, Katar ve Mısır’dan gözlemciler de katılıyor. Türkiye’den de bir heyet olacak. Herkesin gözü bu barış süreci üzerinde" sözleriyle özetledi. 

Eski İran Dışişleri Bakanı Harazi hayatını kaybetti. İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney sosyal medya hesabında yaptığı açıklamada, "Ülkemizin bilim ve kültür alanındaki önde gelen âlimi, dış politikada deneyimli şahsiyeti Sayın Dr. Seyyid Kemal Harazi'nin şehit düşmesi haberi, üniversiteliler toplumu, üniversite hocaları ve İslami Cumhuriyet sisteminin siyasi yetkilileri için bir onur belgesidir." ifadelerine yer verdi. 

 

ABD Başkanı Trump’tan müzakere görüşmeleri öncesi yeni tehdit geldi. Trump, "anlaşma olmazsa güç kullanırız. Gemilere en iyi mühimmatı yüklüyoruz'' dedi. 

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran’la yapılacak müzakereler için Pakistan’ın başkenti İslamabad’a hareketi öncesi havalimanında yaptığı açıklamada, "Müzakerelerin olumlu geçeceğini düşünüyoruz" dedi.

Pakistan'ın başkenti İslamabad, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkesin ardından Washington ve Tahran yönetimleri arasındaki müzakerelere ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Yarın yapılacak görüşmelerde, ABD'yi Başkan Yardımcısı James David Vance temsil edecek. Vance dışında ABD heyetinde ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner de yer alacak. Vance, görüşmelere katılmak üzere İslamabad’a hareket etti. Havalimanında basın mensuplarına açıklama yapan Vance, "Müzakerelerin olumlu geçeceğini düşünüyoruz" dedi.

"BAŞKAN BİZE ÇOK NET BİR ÇERÇEVE ÇİZDİ"

Trump’ın sözlerini hatırlatan Vance, "Başkanın da dediği gibi eğer İranlılar iyi niyetle müzakere etmek istiyorlarsa elimizi uzatacağız. Bizimle oyun oynamaya çalışırlarsa o kadar da iyi bir müzakere olmayacaktır. Başkan bize çok net bir çerçeve çizdi. Neler olacağını göreceğiz" ifadelerini kullandı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, "Türkiye'nin ABD ve İsrail'in İran'a karşı haksız saldırısını kınayan tutumunu ve özellikle Türk halkının İran halkıyla gösterdiği kayda değer dayanışmayı takdir ediyoruz" dedi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD ile ateşkes ilan edilmesinin ardından İran güçleri tarafından hiçbir ülkeye herhangi bir atış yapılmadığını duyurdu.

İran basını, Devrim Muhafızları tarafından yapılan yazılı açıklamayı paylaştı. Basra Körfezi'nin güney kıyısındaki bazı ülkelerin tesislerine yönelik insansız hava aracı (İHA) ve füze saldırılarına dair haberlere değinilen açıklamada, "İran Silahlı Kuvvetleri, ateşkesin başlamasından şu ana kadar hiçbir ülkeye kesinlikle herhangi bir atış gerçekleştirmemiştir. Eğer bu haberler doğruysa, şüphesiz bu eylemler Siyonist düşman ya da Amerika'nın işidir" ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, İran Silahlı Kuvvetleri tarafından bir hedef vurulması durumunda bunun resmi şekilde duyurulacağı kaydedilerek, resmi açıklamalarında yer almayan hiçbir eylemin İran İslam Cumhuriyeti ile ilgisi olmadığı belirtildi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'yle ateşkes ilan edilmesinden bu yana İran güçleri tarafından hiçbir ülkeye herhangi bir atış yapılmadığını duyurdu.

İran resmi haber ajansı IRNA, Devrim Muhafızları tarafından konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamayı yayımladı.

Basra Körfezi'nin güney kıyısındaki bazı ülkelerin tesislerine yönelik insansız hava aracı (İHA) ve füze saldırılarına dair haberlere işaret edilen açıklamada, "İran Silahlı Kuvvetleri, ateşkesin başlamasından şu ana kadar hiçbir ülkeye kesinlikle herhangi bir atış gerçekleştirmemiştir. Eğer bu haberler doğruysa, şüphesiz bu eylemler Siyonist düşman ya da Amerika'nın işidir." ifadeleri kullanıldı.

İran Silahlı Kuvvetleri tarafından bir hedef vurulması durumunda bunun resmi bir açıklamayla duyurulacağı belirtilen açıklamada, resmi açıklamalarında yer almayan hiçbir eylemin İran İslam Cumhuriyeti ile ilgisi olmadığı kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin geçişine yeterince izin vermediğini savunarak, "Bu, aramızdaki anlaşmaya aykırı." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı konusunda Tahran yönetimini hedef aldı.

Trump, açıklamasında, "İran, petrolün Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin verme konusunda çok yetersiz, hatta bazılarının deyişiyle onursuz bir tutum sergiliyor. Bu, aramızdaki anlaşmaya aykırı." ifadelerine yer verdi.

Donald Trump, konuyla ilgili son açıklamasında, "İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerden ücret aldığına yönelik haberler var. Öyle olmasa iyi olur; ancak eğer ücret alıyorlarsa hemen buna son verseler iyi olur." ifadelerini kullanmıştı.

 ABD-İsrail saldırılarında ağır yaralanan İran Stratejik Dış İlişkiler Konseyi Başkanı Kemal Harrazi'nin (81) hayatını kaybettiği bildirildi.

Fars Haber Ajansı, Harrazi'nin öldüğünü duyurdu.

ABD-İsrail'in İran'a 1 Nisan'da yaptığı saldırılarda, Harrazi'nin Tahran'daki konutu hedef alınmış, Harrazi ağır yaralanmış, eşi ise hayatını kaybetmişti.