CANLI | Ateşkes görüşmelerinden sonuç çıkmadı: ABD ve İran birbirini suçladı

İran basını, Tahran yönetiminin ABD ile yeni bir müzakere turu planlamadığını öne sürdü.

İran'ın Fars Haber Ajansı, müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Tahran yönetiminin ABD ile yeni bir görüşme turu düzenlemeyi planlamadığını bildirdi.

Haberde görüşlerine yer verilen kaynak, ABD heyetinin müzakere masasından ayrılmak için bir bahane aradığını belirterek, bunun Washington yönetiminin beklentilerini düşürmeye istekli olmadığını gösterdiğini ifade etti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Pakistan’ın başkenti İslamabad'da gerçekleştirilen ABD-İran dolaylı görüşmelerini İran basınına değerlendirdi. Bekayi, görüşmelerin ABD'ye duyulan güvensizlik atmosferinde gerçekleştirildiğini söyleyerek, “Bu görüşmeler, ABD ve İsrail'in 9 ay içinde ikinci kez giriştikleri ve 40 gün süren bir savaşın ardından, sadece güvensizlik değil, kuşku ve şüphenin hakim olduğu bir atmosferde yapıldı. Bu nedenle tek bir toplantıda anlaşmaya varılmaması doğaldır. Zaten kimsenin böyle bir beklentisi de yoktu” diye konuştu.

Bekayi, anlaşmaya varılamamasındaki diğer bir sebebin de kendine özgü zorlukları bulunan Hürmüz Boğazı ile bölge konularının bu müzakerelere ilave edilmesi olduğunu kaydetti. Bekayi, "Bu durum görüşmeleri daha karmaşık hale getirdi" ifadesini kullandı.

A Haber muhabiri Emine Kavasoğlu, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını azaltma kararı aldığına dair iddiaları ve Donald Trump’ın bu süreçteki belirleyici rolünü Tel Aviv’den canlı yayında aktardı. Washington’daki görüşmelerden çıkacak kararın sahadaki yansımalarını değerlendiren Kavasoğlu, İsrail’in ateşkes ve saldırıları durdurma konusundaki siciline dikkat çekti.

TRUMP’IN KARARI BELİRLEYİCİ OLACAK

Bölgedeki diplomatik trafiğin sahadaki ateşi düşürüp düşürmeyeceği merak edilirken Emine Kavasoğlu, "Aslında Washington’daki görüşme Trump’ın vereceği karara bağlı. Çünkü Trump zaten Lübnan’a yönelik saldırıların, daha ziyade Beyrut’a yönelik saldırıların azaltılması için bir ültimatomda bulundu." ifadelerini kullandı. Trump’ın bu baskısının askeri kanatta bir karşılık bulduğunu belirten Kavasoğlu, "Bunlar bir emir komuta zincirine ve özel izinlere tabi tutuldu. İsrail medyasına yansıyan buydu; askeri kanat istediği şekilde Lübnan’ı vurmayı sürdüremeyecek. Netanyahu da dahil bu mekanizma bu şekilde işleyecek." sözleriyle son durumu aktardı.

SALDIRILARDA "BEYRUT" AYRINTISI

İsrail ordusunun yaptığı açıklamalara rağmen sahadaki gerçekliğin farklı olduğunu vurgulayan Kavasoğlu, "Dün ordu tarafından 'saldırıları azaltma kararı aldık' denildi ancak görüyoruz ki Lübnan’a yönelik saldırılar henüz azaltılmadı. Trump’tan yeni bir ültimatom gelir, 'görüşmelere devam edeceğiz' denilirse Netanyahu hükümeti yeniden o saldırıları azaltma yoluna gidebilir." değerlendirmesinde bulundu. Bu azaltmanın kapsamına da değinen Kavasoğlu, "Bu Lübnan genelinde bir azaltma olmayacak, sadece Beyrut’u ayrı tutarak bir karar mekanizması işletiyorlar. Dolayısıyla saldırılar azalarak da olsa hala devam ediyor." ifadelerini kullandı.

İSRAİL’İN ATEŞKES SİCİLİ GÜVEN VERMİYOR

Washington’daki görüşmelerin bir ateşkes umuduyla takip edildiğini ancak İsrail’in geçmişteki tutumunun bu umutları gölgelediğini belirten Emine Kavasoğlu, "İsrail’in bu olası anlaşmalara ne kadar sadık kalacağını zaman gösterecek. Çünkü bugüne kadar İsrail’in imza attığı, taraf olduğu başta Gazze dahil birçok ateşkes gördük ama İsrail bunların hiçbirine uymadı." sözleriyle aktardı. İsrail’in saldırgan tutumunun devam ettiğini hatırlatan Kavasoğlu, "Halen Gazze’ye ölüm yağdırmaya devam ediyorlar. Keza Lübnan’da bir azaltma yaşanacak dendi ama o azaltma gerçekleşmedi. İsrail’in her cephede müzakerelere ne kadar sadık kalacağını yine kendi hareketleri belirleyecek." ifadeleriyle konuşmasını noktaladı.

Ortadoğu’da barış umutları yerini yeniden derin bir belirsizliğe bırakıyor. ABD ve İran heyetlerinin Pakistan’daki kritik temaslarının ardından bölgeden ayrılması, bsorusunu gündeme taşıdı. İsrail Başbakanı Netanyahu’nun savaşı yayma stratejisi ve Lübnan cephesindeki işgal planları, bölgeyi geri dönüşü olmayan bir kaosa sürüklüyor. Uzmanlar, masadaki ateşkes metninin "yapıcı muğlaklık" ile dolu olduğunu ve İsrail’in Lübnan’ı da kapsayan bir barışa şiddetle karşı çıktığını vurguluyor. İşte A Haber farkıyla krizin tüm perde arkası…

NETANYAHU’NUN SAVAŞ SİYASETİ: "GÖZLERİN GAZZE’YE DÖNMESİNİ İSTEMİYOR"

Ortadoğu’daki ateşkes sürecinin önündeki en büyük engelin İsrail iç siyaseti olduğunu vurgulayan uzmanlar, Netanyahu’nun iktidarını korumak için savaşa muhtaç olduğunu belirtiyor. Uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. Vakur Sümer, "Netanyahu savaşın sona ermesini istemez çünkü savaş sona erdiği zaman bütün gözler Gazze’ye ve Filistin’e dönecek" ifadelerini kullandı. Sahadaki durumun her an patlamaya hazır bir barut fıçısı olduğunu hatırlatan Sümer, "Her an için bozulmaya yatkın bir ateşkes süreci olarak bunu değerlendiriyorum" sözleriyle sürecin kırılganlığına dikkat çekti.

LÜBNAN CEPHESİNDE KRİTİK EŞİK: LİTANİ NEHRİ PLANI

İran’ın ABD’ye sunduğu 10 maddelik teklifin en kritik noktasının Lübnan ve Hizbullah olduğu ifade ediliyor. Bölgedeki stratejik hedefleri değerlendiren Prof. Dr. Önder Aytaç Afşar, "İran’ın önerileri içerisinde Lübnan’ı da kapsayan bir ateşkes çağrısı varken, Netanyahu’nun bu savaşı devam ettirme niyetinde olduğunu görüyoruz" dedi. İsrail’in asıl hedefinin Lübnan’ın güneyini kontrol altına almak olduğunu belirten Afşar, "İsrail, Lübnan’ı Litani Nehri’ne kadar işgal edip kendisine daha güvenli bir tampon bölge oluşturmak istiyor. Temel amaç, İran ile doğrudan karşı karşıya gelinecek bir savaşı tetiklemek ve kaotik ortamdan askeri harekatlarla faydalanmaktır" değerlendirmesinde bulundu.

DİPLOMASİDEKİ TUZAK: "YAPICI MUĞLAKLIK"

Ateşkes metinlerindeki ifadelerin taraflarca farklı yorumlanması, barışın önündeki en büyük diplomatik engel olarak görülüyor. Anlaşma metinlerindeki detaylara dikkat çeken uzmanlar, "Uluslararası ilişkiler literatüründe 'yapıcı muğlaklık' denilen bir kavram var; anlaşma maddeleri özellikle muğlak bırakılıyor ki taraflar istediği şekilde yorumlayabilsin" ifadelerini kullandı. İsrail’in Lübnan maddesine kesin bir dille itiraz ettiğini aktaran uzmanlar, "İran tarafı Lübnan maddesinin geçtiğini söylese de İsrail, anlaşma hükümlerinde böyle bir maddenin yer almadığını iddia ederek saldırılarını meşrulaştırmaya çalışıyor" şeklinde konuştu.

ABD’NİN "ONURLU ÇIKIŞ" AYARI VE İSRAİL’İN DİRENCİ

Savaşın küresel maliyeti ve yaklaşan seçimler nedeniyle Washington’ın strateji değişikliğine gittiği ancak İsrail’in bu plana uymadığı görülüyor. Süreci özetleyen Prof. Dr. Önder Aytaç Afşar, "ABD savaştan onurlu bir çıkış arıyor; petrol fiyatlarındaki artış ve küresel piyasalardaki arz şoku Amerika üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor" dedi. Başlangıçtaki hedeflerin uzağında kalındığını hatırlatan Afşar, "İran’ın nükleer kapasitesini yok etmek ve Hürmüz Boğazı’nı tamamen kontrol altına almak gibi hedeflerin karşılanmadığını görüyoruz. ABD bu maliyetten kurtulmak isterken, İsrail ise Hizbullah’ı tamamen güçsüzleştirmek için saldırılarını artırma eğiliminde" sözleriyle sahadaki derin çatışmayı aktardı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki ABD heyetinin, İran’la yürütülen müzakerelerden sonuç alınamaması üzerine Pakistan’dan ayrıldığı bildirildi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi yaptığı açıklamada "ABD'ye bu kadar güvensizlik varken anlaşmaya bir toplantıda varılmaması doğaldır" ifadelerini kullandı.

İran medyasında, İslamabad'daki Tahran-Washington görüşmelerinde ortak bir çerçeve ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD'nin aşırı talepleri olduğu öne sürüldü.

İran devlet televizyonu, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da düzenlenen İran-ABD görüşmelerinin sona erdiğini duyurdu.

İslamabad'da yaklaşık 21 saat süren ABD-İran müzakerelerinin özellikle Hürmüz Boğazı meselesi ve nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması gibi konularda anlaşma sağlanamadığı belirtildi.

İran heyetinin, çeşitli girişimlerle ABD tarafını ortak bir çerçeveye yönlendirmeye çalıştığı öne sürülürken, ABD tarafının aşırı taleplerinin ortak bir çerçeve ve anlaşmanın oluşmasını engellediği iddia edildi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da İran'la yapılan doğrudan müzakerelerin "bir anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıkladı.

ABD Başkan Yardımcısı Vance, toplam 21 saat sürdüğü belirtilen doğrudan görüşmelerin ardından basın mensuplarına açıklama yaptı.

Vance, "21 saattir bu konuyla uğraşıyoruz ve İranlılarla bir dizi önemli görüşme yaptık. Bu iyi haber. Kötü haber ise bir anlaşmaya varamamış olmamız. Bence bu, ABD için olduğundan çok İran için kötü bir haber. Dolayısıyla bir anlaşmaya varamadan ABD'ye geri dönüyoruz." ifadelerini kullandı.

ABD Başkan Yardımcısı, İran'ın nükleer silah konusunda istedikleri taahhüdü vermediğini vurgulayarak, "Gerçek şu ki, İran'ın nükleer silah peşinde koşmayacağına ve nükleer silaha ulaşmasını sağlayacak araçları aramayacağına dair kesin bir taahhüt görmemiz gerekiyor. İranlıların uzun vadede nükleer silah geliştirmeyeceklerine dair temel bir taahhüdü görüyor muyuz? Henüz bunu görmedik." değerlendirmesinde bulundu.

ABD olarak temel taleplerini en net şekilde ortaya koyduklarını ancak İran'ın "bu şartları kabul etmemeyi tercih ettiğini" söyleyen Vance, ABD Başkanı Donald Trump'la da defalarca telefonda görüştüklerini kaydetti.

Vance, "Buradan ayrılıyoruz ve çok basit bir teklifle, nihai ve en iyi teklifimiz olan bir mutabakat metniyle ayrılıyoruz. İranlıların bunu kabul edip etmeyeceğini göreceğiz." şeklinde konuştu.

İslamabad'da İran, ABD ve Pakistan arasındaki üçlü görüşmelerin sona erdiği, görüşmelere sabah saatlerinde devam edileceği belirtildi.

İran resmi haber ajansı IRNA, Pakistan'ın başkenti İslamabad'daki görüşmelere ilişkin bilgi verdi.

Pakistan'ın arabuluculuğunda gerçekleşen İran ve ABD heyetleri arasındaki müzakerelerin 14 saat sonra sona erdiği ve iki tarafın teknik ekiplerinin, uzmanlar tarafından hazırlanan metinler üzerinde karşılıklı olarak değişim yaptıkları belirtildi.

Bazı anlaşmazlıklara rağmen müzakerelerin devam edeceği kaydedildi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’ndan askeri gemilerin geçişine yönelik her türlü girişime sert bir şekilde karşılık verileceğini duyurdu.

İran devlet televizyonu, Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamayı (58 numaralı bildiri) yayımladı.

Açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan askeri gemilerin geçişine yönelik her türlü girişime sert bir şekilde karşılık verileceği belirtildi.

Geçiş izninin yalnızca belirli kurallar çerçevesinde sivil gemilere verildiği ifade edilen açıklamada, ABD savaş gemilerinin boğazdan geçtiğine dair haberler yalanlandı.

Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri'nin elinde olduğu kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la devam eden doğrudan müzakerelerin sonucu ne olursa olsun "askeri açıdan kazandıklarını" savunarak, "İran’la çok yoğun müzakereler içindeyiz. Neler olacağını göreceğiz." dedi.

ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray'dan ayrılırken basın mensuplarına İran müzakereleri ile ilgili açıklama yaptı.

Müzakerelerin sonucu ne olursa olsun ABD olarak İran karşısında "askeri olarak galip geldiklerini" savunan Trump, müzakerelerin sonucunu beklediklerini kaydetti.

İslamabad'daki müzakerelerin halen devam ettiğini ifade eden ABD Başkanı, "İran’la çok yoğun müzakereler içindeyiz. Neler olacağını göreceğiz." değerlendirmesini yaptı.

Müzakerelerden bir anlaşma çıkıp çıkmayacağını bilmediğini belirten Trump, "Belki bir anlaşma yaparlar, belki de yapmazlar. Amerika açısından bakıldığında biz kazandık." yorumunu yaptı.

Hürmüz Boğazı'nın mayınlardan temizlenmesi konusuyla da yakından ilgilendiklerini anlatan Trump, "Muhtemelen Boğaz'da birkaç mayın kalmıştır. Orada mayın tarama gemilerimiz var. Bunları temizliyoruz." değerlendirmesinde bulundu.