CANLI ABD'de sandıklar açılıyor! Trump'ın Kongre'deki gücü ve Beyaz Saray'ın geleceği sınanacak

ABD'de bugün düzenlenecek Kongre ara seçimlerine ilişkin anketlerdeki son durumda, hem Senato hem de Temsilciler Meclisinde Demokratlar avantajlı görünse de asıl sonucu çekişmeli yarışların sürdüğü eyaletler belirleyecek.

ABD'de bugün 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ile 100 sandalyeli Senatonun 35 sandalyesi için seçime gidiliyor.

Seçimlere ilişkin ülke genelinde yapılan anketlerin ortalamasına göre, hem Temsilciler Meclisinde hem de Senatoda Demokratlar avantajlı görünse de sonucu, yarışın başa baş sürdüğü seçim bölgelerinin belirlemesi bekleniyor.

SENATODA DEMOKRATLAR ÖNDE GÖRÜNÜYOR

Genel ve eyalet düzeyindeki anketleri derleyen RealClearPolitics (RCP) haber platformundaki tabloya göre, Senatodaki sandalyelerin 47'sini Demokratların, 44'ünü Cumhuriyetçilerin elde edeceği tahmin ediliyor.

Başa baş yarışın sürdüğü 9 sandalyenin 8'i Cumhuriyetçi, 1'i Demokrat eğilimli görünüyor.

Cumhuriyetçilerin, başa baş yarışın sürdüğü 9 eyaletteki sandalyelerin en az 6'sını kazanması durumunda Senatoda 50 sandalyeye ulaşması bekleniyor. Senatoda 50-50 eşitlik oluşması halinde Başkan Yardımcısı JD Vance'in eşitlik bozma oyu Cumhuriyetçilere çoğunluğu sağlayabilir.

Yasalara göre Senato Başkanı olarak da görev yapan ABD Başkan Yardımcısı, eşitlik bozma oyunu partisi lehine kullanabiliyor.

TEMSİLCİLER MECLİSİNDE DEMOKRATLAR AVANTAJLI GÖRÜNÜYOR

Tamamı seçime girecek Temsilciler Meclisinde, 218 sandalyeye ulaşan taraf çoğunluğu elde edecek.

RCP'deki mevcut tabloya göre, Temsilciler Meclisinde Cumhuriyetçilerin 180, Demokratların ise 227 sandalye kazanması bekleniyor.

Temsilciler Meclisindeki 28 sandalye için Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında süren yarışta ise makas daralıyor.

Buna göre çoğunluğu elde etmesi beklenen Demokratlar, Temsilciler Meclisinde avantajlı görünüyor.

MEVCUT TABLO NASIL?

ABD'de halihazırda Senatoda Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların ise 45 sandalyesi bulunuyor. İki sandalyeye sahip bağımsızlar, birçok konuda Demokratlarla hareket ediyor.

Temsilciler Meclisinde ise Cumhuriyetçilerin 218, Demokratların 214, bağımsızların 1 sandalyesi bulunurken, 2 sandalye boş durumda.

Seçim kampanyasının en önemli gündem maddeleri arasında hayat pahalılığı, artan kiralar, enflasyon, göç politikaları ve İran'la yaşanan savaş öne çıkıyor.

Reuters'ın seçim öncesi değerlendirmesine göre Trump yönetimine yönelik memnuniyetsizlik, İran savaşı ve artan yaşam maliyetleri, daha önce Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu bazı eyaletlerde Demokratların rekabet gücünü artırdı.

Cumhuriyetçiler ise Trump'ın politikalarını savunarak ekonomik ve güvenlik gündeminde seçmen desteğini korumaya çalışıyor.

Seçimlerin sonucu, Trump'ın yalnızca iç politikadaki hareket alanını değil, İran politikası, NATO ilişkileri ve Ukrayna'ya yönelik askeri destek gibi dış politika başlıklarını da etkileyebilir.

Seçim sonuçları Washington'daki güç dengelerini dört farklı şekilde değiştirebilir:

Cumhuriyetçiler iki kanadı da korursa: Trump, Kongre'deki çoğunluğun desteğiyle yasama gündemini sürdürmekte daha avantajlı olacak.

Demokratlar iki kanadı da kazanırsa: Beyaz Saray üzerindeki siyasi ve hukuki denetim artacak. Trump, bütçe ve yasa düzenlemeleri için Demokratlarla uzlaşmak zorunda kalabilecek.

Demokratlar Temsilciler Meclisini, Cumhuriyetçiler Senatoyu kazanırsa: Demokratlar soruşturmalar ve azil süreci dahil Meclisin denetim yetkilerini kullanabilecek. Cumhuriyetçiler ise Senatodaki atama ve onay yetkilerini koruyacak.

Demokratlar Senatoyu, Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisini kazanırsa: Trump'ın üst düzey atamalarının onaylanması zorlaşacak. Buna karşılık Cumhuriyetçiler Meclisin yasama gündemini kontrol etmeyi sürdürecek.

Bu nedenle yalnızca hangi partinin kaç sandalye kazandığı değil, Kongrenin hangi kanadında çoğunluğun değiştiği de büyük önem taşıyor.

2026 ara seçimleri öncesinde erken oy kullanma ve posta yoluyla oy gönderme rakamları dikkat çekici seviyelere ulaştı.

2 Kasım itibarıyla 47 eyalet ve Washington DC'den derlenen verilere göre 53 milyondan fazla oy pusulası erken dönemde kullanılmış veya posta yoluyla gönderilmiş durumda.

Associated Press'in daha erken tarihli analizinde ise seçim gününe beş gün kala bu rakam 43 milyonu aşmıştı. Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine kıyasla yaklaşık 10 milyonluk artış anlamına geliyordu.

Özellikle Texas, Maine, Kansas, Michigan ve Kuzey Carolina gibi Senato yarışlarının kritik olduğu eyaletlerde erken oy kullanımındaki yükseliş dikkat çekti.

Ancak erken oy verilerinin tek başına hangi partinin kazanacağını göstermediği, posta oylarının sayımı ve seçmenlerin tercihleri gibi faktörlerin sonucu değiştirebileceği unutulmamalı.

Seçimlerde özellikle 2024 başkanlık yarışında Trump'ın kazandığı ancak bu kez Demokratların iddialı olduğu eyaletler dikkat çekiyor.

Teksas: Demokrat James Talarico, Cumhuriyetçi Ken Paxton'a karşı yarışıyor.

Kuzey Carolina: Demokrat Roy Cooper, Cumhuriyetçi Michael Whatley ile karşı karşıya.

Alaska: Mary Peltola, Cumhuriyetçi Dan Sullivan'ın Senato koltuğunu hedefliyor.

Iowa: Josh Turek ile Ashley Hinson arasındaki yarış, Cumhuriyetçilerin savunma hatlarından biri.

Kansas: Demokrat Adam Hamilton, Cumhuriyetçi Roger Marshall karşısında sürpriz arıyor.

Ohio: Sherrod Brown ile Jon Husted arasındaki mücadele, Senatonun kontrolü bakımından kritik.

Buna karşılık Georgia ve Michigan gibi eyaletlerde Cumhuriyetçiler Demokratların elindeki sandalyeleri kazanmayı amaçlıyor. Reuters'a göre Senatoda çoğunluğun belirlenmesinde bu yarışların sonuçları belirleyici olacak. 

Seçimlerin kaderini belirleyecek en önemli mücadelelerden biri Senatoda yaşanacak. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin elindeki sandalyeleri kazanarak çoğunluğu ele geçirmeyi hedefliyor. Cumhuriyetçiler ise kendi kalelerini korumaya ve Demokratların kontrolündeki bazı eyaletlerde sandalye kazanmaya çalışıyor.

Senato kontrolü açısından öne çıkan yarışlarda şu adaylar yer alıyor:

ALASKA

Demokrat: Mary Peltola

Cumhuriyetçi: Dan Sullivan

Trump'ın 2024'te 13 puan farkla kazandığı Alaska'da Demokrat Peltola, Cumhuriyetçi senatör Sullivan'ın koltuğunu almak istiyor.
 

IOWA

Demokrat: Josh Turek

Cumhuriyetçi: Ashley Hinson

Cumhuriyetçi Senatör Joni Ernst'in yeniden aday olmamasıyla boşalan koltuk için yarışılıyor.
 

KANSAS

Demokrat: Adam Hamilton

Cumhuriyetçi: Roger Marshall

Trump'ın 2024'te 16 puan farkla kazandığı eyalette Demokratların sürpriz bir zafer elde etme ihtimali gündemde.

MAINE

Demokrat: Troy Jackson

Cumhuriyetçi: Susan Collins

Demokratlar, Cumhuriyetçilerin en önemli savunma alanlarından biri olan Maine'de Collins'i koltuğundan etmeyi hedefliyor.
 

KUZEY CAROLINA

Demokrat: Roy Cooper

Cumhuriyetçi: Michael Whatley

Eski vali Cooper, Cumhuriyetçilerin Senato koltuğunu kazanmak için yarışıyor.
 

OHIO

Demokrat: Sherrod Brown

Cumhuriyetçi: Jon Husted

2024'te koltuğunu kaybeden Brown, Senatoya geri dönmeye çalışıyor.
 

TEXAS

Demokrat: James Talarico

Cumhuriyetçi: Ken Paxton

Demokratlar, uzun yıllardır Cumhuriyetçilerin üstünlüğünü koruduğu Teksas'ta tarihi bir zafer peşinde.
 

GEORGIA

Demokrat: Jon Ossoff

Cumhuriyetçi: Mike Collins

Cumhuriyetçiler, Demokrat senatör Ossoff'u koltuğundan ederek Senatodaki çoğunluklarını güçlendirmek istiyor. 

 

MICHIGAN

Demokrat: Abdul El-Sayed

Cumhuriyetçi: Mike Rogers

Demokratların kendi aralarındaki siyasi ayrışmaların da gündeme geldiği yarış, Cumhuriyetçiler için önemli bir fırsat olarak görülüyor.

Seçimlerin en kritik boyutunu, Cumhuriyetçilerin Kongre'nin iki kanadındaki çoğunluklarını koruyup koruyamayacağı oluşturuyor.

Başkan Donald Trump, ikinci döneminin ilk iki yılında Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre ile çalışma avantajına sahip oldu. Ancak Demokratların seçimlerde güç kazanması, Beyaz Saray'ın önündeki yasama sürecini ciddi biçimde zorlaştırabilir.

Mevcut tabloda Cumhuriyetçiler Senatoda 53, Demokratlar ve onlarla birlikte hareket eden bağımsızlar ise 47 sandalyeye sahip. Demokratların Senatoda çoğunluğu elde edebilmesi için net dört sandalye kazanması gerekiyor.

Temsilciler Meclisinde ise çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor. Cumhuriyetçilerin burada da oldukça hassas bir çoğunluğu bulunuyor.

Demokratların iki kanattan birinde dahi kontrolü ele geçirmesi, Trump'ın bütçe, vergi ve göç politikalarını hayata geçirmesini zorlaştırabilir.

TRUMP YÖNETİMİNİ NELER BEKLİYOR?

Demokratların Temsilciler Meclisini kazanması halinde Trump yönetimi üzerindeki Kongre denetiminin artması bekleniyor.

Bu durumda Demokratlar:

• Beyaz Saray'ın göç ve dış politika uygulamaları hakkında soruşturmalar başlatabilecek.
• Kongre komitelerinin yönetimini ve yasama gündemini kontrol edebilecek.
• Bütçe görüşmelerinde Trump yönetimine karşı daha güçlü bir pazarlık pozisyonu elde edebilecek.
• Gerekli siyasi desteği sağlamaları halinde başkan hakkında azil sürecini başlatabilecek.

Ancak azil kararı ile başkanın görevden alınması aynı şey değil. Temsilciler Meclisinin azil kararı alması yeterli değil; görevden uzaklaştırma için Senatoda mahkûmiyet kararı gerekiyor.

Senatonun Demokratlara geçmesi ise Trump'ın bakan, büyükelçi ve federal yargıç atamalarını onaylatmasını zorlaştırabilecek. Özellikle Yüksek Mahkeme dahil federal yargı atamalarında Senatonun yetkisi büyük önem taşıyor.

ABD'de başkanlık seçimleri dört yılda bir, Kongre seçimleri ise iki yılda bir düzenleniyor. Başkanlık seçimlerinin yapılmadığı ve başkanın dört yıllık görev süresinin ortasına denk gelen Kongre seçimlerine ara seçim adı veriliyor.

3 Kasım'daki seçimlerde Amerikalılar üç temel alanda oy kullanacak:

Temsilciler Meclisi: Kongrenin alt kanadındaki 435 sandalyenin tamamı için seçim yapılacak. Üyeler iki yıllığına seçiliyor.

Senato: Kongrenin üst kanadındaki 100 sandalyeden 35'i için oy kullanılacak. Senatörlerin görev süresi altı yıl ve sandalyelerin yaklaşık üçte biri her iki yılda bir yenileniyor.

Valilik seçimleri: 36 eyalette valilik yarışları düzenlenecek. Ayrıca eyalet meclisleri ve yerel yönetimler için de seçimler yapılacak.

Seçimlerin ardından oluşacak yeni Kongre, 3 Ocak 2027'de göreve başlayacak.