2026 Nobel Kimya Ödülü Kagan ve Soai’ye: Çalışmaları moleküllerdeki gizemi aydınlattı

2026 Nobel Kimya Ödülü'nün sahipleri belli oldu. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, bu yılki ödülün Henri B. Kagan ve Kenso Soai'ye verilmesine karar verdi. İki bilim insanı, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz alanındaki çalışmalarıyla ödüle layık görüldü.

Henri B. Kagan ve Kenso Soai ödüle layık görüldü. (A Haber Foto Arşivi)

2026 NOBEL KİMYA ÖDÜLÜ'NÜN SAHİPLERİ BELLİ OLDU

Bilim dünyasının en prestijli ödüllerinden Nobel'in 2026 Kimya Ödülü'nün sahipleri açıklandı. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün Henri B. Kagan ve Kenso Soai'ye verilmesine karar verdi.

İki bilim insanı, "Asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfi" nedeniyle Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldü. Açıklama, 7 Ekim 2026'da Stockholm'de düzenlenen basın toplantısında yapıldı.

Ödül, asimetrik organik sentez çalışmaları nedeniyle verildi. (A Haber Foto Arşivi)

NOBEL KİMYA ÖDÜLÜ NEDEN VERİLDİ?

Ödülün temelinde asimetrik organik sentez alanındaki çalışmalar bulunuyor. Bu alanda bilim insanları, moleküllerin birbirinin ayna görüntüsü olan farklı biçimleri arasından belirli bir yapının daha fazla oluşmasını sağlamaya çalışıyor.

Kagan ve Soai'nin araştırmaları ise bu süreçte ortaya çıkabilen doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin anlaşılmasına önemli katkı sağladı. Peki bu kavramlar ne anlama geliyor?

• Doğrusal olmayan etki, kimyasal bir süreçte küçük bir başlangıç farkının beklenenden çok daha büyük bir sonuca dönüşebilmesini ifade ediyor. Yani başlangıçtaki küçük bir üstünlük, tepkime ilerledikçe giderek güçlenebiliyor.
• Otokataliz ise ortaya çıkan bir ürünün aynı zamanda kendi oluşumunu desteklediği kimyasal süreç olarak tanımlanıyor. Bu mekanizma, başlangıçta çok küçük olan bir farkın zamanla belirgin bir üstünlüğe dönüşmesine imkan sağlayabiliyor.

Araştırmalar, küçük farkların nasıl büyüdüğünü ortaya koyuyor. (A Haber)

MOLEKÜLLERİN YÖNELİMİ NEDEN ÖNEMLİ?

Kimyada bazı moleküller birbirinin ayna görüntüsü olan iki farklı biçimde bulunabiliyor. Bu yapılara enantiyomer adı veriliyor. İki yapı birbirine çok benzer görünse de canlı organizmalarda farklı davranışlar gösterebiliyor. Bu nedenle moleküllerin hangi biçimde oluştuğu, kimyasal ve biyolojik süreçler açısından önem taşıyor.

Kagan ve Soai'nin çalışmaları da moleküler düzeyde ortaya çıkan bu asimetrinin nasıl güçlenebileceğinin anlaşılmasına katkıda bulundu. Araştırmaların dikkat çeken taraflarından biri de şu soruya yanıt araması: Başlangıçta çok küçük olan bir moleküler fark nasıl büyük bir üstünlüğe dönüşebilir?

Kagan, doktora derecesini 1960 yılında Collège de France’tan aldı. (A Haber Foto Arşivi)

HENRİ B. KAGAN KİMDİR?

Fransız kimyager Henri B. Kagan, organik ve organometalik kimya, asimetrik sentez ve asimetrik kataliz alanlarındaki çalışmalarıyla tanınıyor. 1930'da Fransa'da doğan Kagan, Paris'teki Sorbonne Üniversitesinde eğitim aldı. Doktora derecesini ise 1960 yılında Collège de France'tan aldı.

Kariyeri boyunca özellikle asimetrik sentez ve kataliz üzerine çalışmalar yürüten Kagan, moleküllerin belirli bir yöneliminin tercih edilmesini sağlayan kimyasal süreçlerin anlaşılmasına önemli katkılar sundu.

KENSO SOAİ KİMDİR?

Japon organik kimyager Kenso Soai, asimetrik otokataliz alanındaki çalışmalarıyla biliniyor. 1950 yılında Japonya'nın Hiroşima kentinde doğan Soai, Tokyo Üniversitesinden mezun oldu. Doktora derecesini ise 1979 yılında aldı.

Soai'nin araştırmalarında özellikle asimetrik otokataliz öne çıktı. Çalışmaları, kimyasal tepkimelerde küçük bir asimetrinin nasıl güçlenebileceğinin anlaşılmasında önemli bir yere sahip oldu.

2026 yılında Nobel Ödülleri için 12 milyon İsveç kronu veriliyor. (A Haber)

2026 NOBEL KİMYA ÖDÜLÜ NE KADAR?

Nobel Ödülleri kapsamında kazananlara madalya ve diploma ile birlikte para ödülü de veriliyor. 2026 yılında her Nobel Ödülü için ayrılan para ödülü 12 milyon İsveç kronu olarak açıklandı.

Ödül, Nobel kapsamında bilim dünyasındaki önemli çalışmaların yanı sıra insanlığa katkı sağlayan başarıların da uluslararası ölçekte tanınmasını sağlıyor.