Nijer’de başkent karıştı! Saatlerce silah sesleri duyuldu, isyancı askerler başkanlık sarayına girmeye çalıştı

Nijer'in başkenti Niamey, cumartesi sabahı saatler süren silah ve patlama sesleriyle sarsıldı. Başta saldırının kim tarafından gerçekleştirildiği belirsizken, Nijer Savunma Bakanlığı olayın silahlı kuvvetler içindeki isyancı askerler tarafından gerçekleştirildiğini açıkladı. İsyancı askerlerin başkanlık sarayına girmeye çalıştığı, cumhurbaşkanlığı muhafızları tarafından geri püskürtüldüğü ve havalimanı yakınındaki 101. Askeri Üs'te bazı askerleri rehin aldığı bildirildi. Yönetim, güvenlik güçlerinin kritik noktaların kontrolünü kademeli olarak yeniden sağladığını açıkladı.

GECE YARISI BAŞLAYAN ÇATIŞMALAR BAŞKENTİ SARSTI

Nijer'in başkenti Niamey'de ilk silah sesleri cumartesi günü yerel saatle yaklaşık 01.00'de duyuldu. Silah ve patlama sesleri yaklaşık altı saat boyunca devam etti.

Çatışmaların özellikle Diori Hamani Uluslararası Havalimanı, 101. Askeri Üs ve cumhurbaşkanlığı sarayı çevresinde yoğunlaştığı bildirildi.

İlk saatlerde olayların arkasında kimin bulunduğu ve saldırının neden gerçekleştirildiği net değildi. Reuters'a konuşan görgü tanıkları, havalimanı ve başkanlık sarayı çevresinde yoğun silah sesleri duyulduğunu aktardı.

Yerel bir bölge sakini, 101. Askeri Üs çevresinde yoğun silah ve patlama sesleri duyulduğunu söyledi. Başka bir görgü tanığı ise duyulan silahların motosikletli El Kaide bağlantılı grupların taşıyabileceği silahlardan farklı olduğunu belirterek çatışmaların gece boyunca kesintisiz sürdüğünü anlattı.

Nijer'in başkenti Niamey'de 29 Ağustos sabahı, kentteki havalimanının yakınında bulunan bir askeri üssün çevresi de dahil olmak üzere silah ve patlama sesleri duyuldu. Söz konusu askeri üs, bu yıl cihatçı grupların iki saldırısına hedef olmuştu. (AFP)

HEDEF BAŞKANLIK SARAYI VE STRATEJİK ASKERİ ÜS OLDU

Olayların boyutu ilerleyen saatlerde daha net ortaya çıktı.

Nijer Savunma Bakanı General Salifou Mody tarafından imzalanan ve devlet televizyonunda okunan açıklamada, askeri disipline karşı çıkan bir grup askerin 101. Askeri Üs'te bazı silah arkadaşlarını alıkoyduğu ve Niamey'deki "hassas noktalara" ateş açtığı belirtildi.

Bakanlık, güvenlik ve savunma güçlerinin müdahalesiyle bu hareketin kontrol altına alınmaya başladığını ve kritik noktaların kontrolünün yeniden sağlandığını açıkladı.

AFP'ye konuşan bir güvenlik kaynağı ise daha da çarpıcı bir ayrıntı verdi. Kaynağa göre silahlı kuvvetler içindeki isyancı askerler başkanlık sarayına girmeye çalıştı. Ancak askerler, cumhurbaşkanlığı muhafızları tarafından geri püskürtüldü.

Kaynak, saray çevresinde silah seslerinin devam ettiğini bildirdi. Niamey'deki Afrikalı bir diplomat da cumhurbaşkanlığı muhafızlarının şimdilik askeri yönetimin lideri General Abdourahamane Tiani'ye bağlılığını sürdürdüğünü söyledi.

ASKERLER REHİN ALINDI, GÜVENLİK GÜÇLERİ KARŞI SALDIRIYA GEÇTİ

İsyancı askerlerin havalimanının hemen yanında bulunan 101. Askeri Üs'te bazı askerleri rehin aldığı bildirildi. Nijer yönetimi, güvenlik güçlerinin kısa süre içinde harekete geçtiğini ve kontrolü kademeli olarak yeniden sağladığını açıkladı.

Reuters'ın son gelişmelere ilişkin haberinde de güvenlik güçlerinin 101. Askeri Üs ile başkanlık sarayı çevresinde kontrolü yeniden sağladığına ilişkin bilgiler yer aldı. Ancak durumun bir süre daha hassas olduğu belirtildi.

Fotoğraf açıklaması: Nijer’in başkenti Niamey’deki 101. Askeri Üs’ten genel görünüm, 15 Temmuz 2022. Görüntü, Fransa Dışişleri ve Silahlı Kuvvetler bakanlarının Nijer’e gerçekleştirdiği resmi ziyaret sırasında kaydedildi. (AFP)

Nijer yönetimi halka sakin olma ve günlük faaliyetlerini sürdürme çağrısı yaptı. Savunma Bakanlığı, savunma ve güvenlik güçlerinin ülkenin korunması için seferber edildiğini duyurdu.

DEVLET TELEVİZYONU KARARDI

Çatışmaların başkentteki kritik noktalara yayılması sırasında Nijer'in ulusal televizyonu Tele Sahel'in yayını da kesildi.

Televizyonun uydu ve internet yayınlarında normal programların yerini yaklaşık bir saatten fazla süreyle siyah ekran aldı. Yayın daha sonra yeniden başladı. Niamey sakinleri, askerlerin başkanlık sarayı ile ulusal televizyon binasına giden yolları kapattığını ve araçların geri çevrildiğini aktardı.

Kentte ayrıca özellikle havalimanı ve başkanlık sarayına giden bölgelerde elektrik kesintileri yaşandığı bildirildi.

İnternette yayımlanan görüntülerde ise havalimanı çevresindeki bölgeye destek amacıyla zırhlı araçların konuşlandırıldığı görüldü.

"SİLAH SESLERİ DURMAKSIZIN DEVAM ETTİ"

Niamey'de yaşayan bir görgü tanığı, sabah saatlerinde üsse doğru ilerleyen bir askeri araç gördüğünü ve aracın daha sonra geri dönmek zorunda kaldığını söyledi. Aynı kişi, gece boyunca devam eden çatışmaların niteliğine dikkat çekerek duyduğu silahların El Kaide bağlantılı grupların kullandığı silahlardan farklı olduğunu belirtti.

Başka bir bölge sakini ise sabah saatlerinde aralıklarla hafif silah sesleri duyduğunu aktardı.

Sosyal medyada da başta başkanlık sarayı ve ulusal televizyonun bulunduğu idari bölge olmak üzere başkentin farklı noktalarında silah ve patlama sesleri duyulduğuna ilişkin paylaşımlar yapıldı. Niamey Havalimanı bu yıl üçüncü kez çatışmanın merkezinde

Başkentteki olayların yaşandığı 101. Hava Üssü ve Diori Hamani Uluslararası Havalimanı, Nijer açısından son derece stratejik bir bölge.

Havalimanı bu yıl daha önce de El Kaide bağlantılı grupların saldırılarına hedef oldu.

Ocak ayında Sahel'deki İslam Devleti olarak bilinen örgüt havalimanını hedef alırken, haziran ayında El Kaide'nin Sahel kolu Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM) saldırı düzenledi. Ocak ayındaki saldırıda yetkililere göre 20 saldırgan öldürüldü, 4 asker yaralandı.

Haziran ayındaki saldırıda ise Nijer Savunma Bakanlığına göre en az 11 asker ve 2 sivil hayatını kaybetti, 22 saldırgan öldürüldü. Her iki saldırı da Nijer ordusu tarafından püskürtüldü.

Bu nedenle cumartesi günü 101. Askeri Üs ve havalimanı çevresinde yaşanan çatışmaların başlangıçta El Kaide bağlantılı saldırı olabileceği ihtimali de gündeme geldi. Ancak Nijer Savunma Bakanlığı daha sonra saldırının silahlı kuvvetler içindeki isyancı askerler tarafından gerçekleştirildiğini doğruladı.

ÜÇ YILDIR ASKERİ YÖNETİM ALTINDA

Nijer, Temmuz 2023'teki darbenin ardından askeri yönetim tarafından yönetiliyor. General Abdourahamane Tiani, darbenin ardından ülkenin yönetimini devraldı. Tiani yönetimi, iktidara geldikten sonra özellikle El Kaide bağlantılı şiddetle mücadelede güvenliği artırma sözü verdi.

Ancak Nijer, El Kaide ve DEAŞ bağlantılı silahlı grupların faaliyet gösterdiği Sahel bölgesinin merkezindeki ülkelerden biri olmaya devam ediyor. Bu yıl ülkede sivilleri hedef alan saldırılar da yaşandı. Reuters, mart ayında ülkenin güneybatısında en az 44 sivilin öldürüldüğünü aktardı.

Cumartesi günü yaşanan olay ise El Kaide bağlantılı saldırılardan farklı bir boyut taşıdı: Bu kez başkentin stratejik noktalarını hedef alan saldırının, doğrudan silahlı kuvvetler içindeki isyancı askerlerden geldiği açıklandı.

Nijer’deki cunta lideri General Abdourahamane Tiani, Nijer’in başkenti Niamey’de 6 Temmuz 2024’te Sahel Devletleri İttifakı’nın (AES) devlet ve hükümet başkanlarının ilk olağan zirvesine katıldı. (REUTERS)

NİJER, MALİ VE BURKİNA FASO BATI'DAN UZAKLAŞIP RUSYA'YA YAKLAŞTI

Nijer, Mali ve Burkina Faso'daki askeri yönetimler son yıllarda Batılı ülkelerle ilişkilerini önemli ölçüde değiştirdi. Üç ülke Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu'ndan (ECOWAS) ayrıldı ve El Kaide bağlantılı gruplarla mücadelede başta Fransa olmak üzere geleneksel Batılı ortaklarından uzaklaştı.

Associated Press'in (AP) aktardığına göre üç ülke bunun yerine Rusya ile daha yakın ilişkiler kurdu ve Sahel Devletleri İttifakı'nı oluşturdu. Nijer'deki 101. Hava Üssü de bu yeni güvenlik yapılanmasının önemli merkezlerinden biri haline geldi.

Üs, Rusya Afrika Kolordusu unsurlarının Niamey'deki karargahına ve Nijer, Mali ile Burkina Faso'nun oluşturduğu Sahel Devletleri İttifakı'nın birleşik kuvvetlerinin komuta merkezine ev sahipliği yapıyor.

STRATEJİK ÜSTE URANYUM DA BULUNMUŞTU

Hava Üssü'nün önemi yalnızca askeri konumuyla sınırlı değil. Üs, geçen yılın aralık ayı ile bu yılın ocak ayı arasında büyük miktarda uranyum konsantresinin tutulduğu yer olmuştu. Söz konusu sevkiyat ihracat için bekletilmişti. O tarihten bu yana uranyum sevkiyatının hareket ettirildiğine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmadı.

Nijer, dünyanın önemli uranyum üreticileri arasında yer alıyor ve son dönemde doğal kaynakları üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik adımlar atıyor.

Nijer’in başkenti Niamey’deki 101. Askeri Üs’ten genel görünüm, 15 Temmuz 2022. Görüntü, Fransa Dışişleri Bakanı ile Silahlı Kuvvetler Bakanı’nın Nijer’e gerçekleştirdiği resmi ziyaret sırasında kaydedildi. (AFP)

YÖNETİM "KONTROLÜ YENİDEN SAĞLIYORUZ" DEDİ

Nijer Savunma Bakanlığı son açıklamasında, askeri disipline karşı çıkan grubun başkentteki hassas noktalara yönelik eylemlerinin güvenlik güçlerinin müdahalesiyle sınırlandırıldığını ve kontrolün kademeli olarak yeniden sağlandığını bildirdi.

Başkanlık muhafızlarının da Tiani'ye bağlılığını koruduğu yönünde açıklamalar geldi.

Günün ilerleyen saatlerinde Niamey'deki bazı bölgelerde durumun sakinleştiğine ilişkin bilgiler yayıldı. Ancak olayın arkasındaki isyancı grubun kimlerden oluştuğu, kaç kişinin gözaltına alındığı veya öldürüldüğü ve isyanın kesin nedeninin ne olduğu konusunda yetkililer tarafından henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

Nijer'deki son gelişme, 2023'teki darbenin ardından askeri yönetim altında bulunan ülkede güvenlik ve siyasi istikrarın yeniden gündeme gelmesine yol açtı.

Başkentte saatlerce süren silah sesleri, başkanlık sarayına yönelik girişim, stratejik 101. Askeri Üs'teki askerlerin rehin alınması ve devlet televizyonunun yayın dışı kalması, olayın boyutunu ortaya koydu. Yönetim kontrolün yeniden sağlandığını açıklasa da başkentteki askeri isyan girişiminin nedenleri ve sonuçları henüz tamamen netleşmiş değil.