ANALİZ| İran'ın yüzyıllık varoluş savaşı: Hamaney sonrası neler olacak?

28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in düzenlediği ortak "baş kesme" operasyonuyla İran Dini Lideri Ali Hamaney'in ve üst düzey rejim kadrosunun etkisiz hale getirilmesi Orta Doğu'da yüzyılın en büyük kırılma noktasını başlattı. Tahran'ın bir asırdır devam eden var olma mücadelesi, lider kadrosunun tasfiyesiyle birlikte yerini derin bir siyasi ve ideolojik boşluğa bıraktı. Uluslararası kamuoyu "Hamaney sonrası İran'da ne olacak?" sorusuna kilitlenirken, Rusya ve Çin'in denkleme dahil olma ihtimali bölgesel çatışmanın küresel bir dünya savaşına dönüşme riskini zirveye taşıdı. Bölgenin ateş çemberine döndüğü o karanlık sürecin perde arkası ve dünyayı bekleyen devasa belirsizlik bütün detaylarıyla A Haber'de…

HAMANEY'İN ÖLÜMÜ BELİRSİZLİĞE SÜRÜKLEDİ

İran tarihinin en kritik liderlerinden biri olan Ali Hamaney'in ailesi ve üst düzey kurmaylarıyla birlikte bir füze saldırısında öldürülmesi, Tahran rejiminin ideolojik temellerini sarstı. ABD Başkanı Donald Trump operasyonun hemen ardından "Operasyonun amacı İran'daki Ayetullah rejiminin oluşturduğu tehdide son vermekti, Hamaney ile birlikte rejimin onlarca üst düzey yetkilisini de etkisiz hale getirdik" ifadelerini kullandı. Bu ölüm sadece bir liderin sonu değil, aynı zamanda İran'ın dini ve siyasi komuta zincirinin felç olması anlamına geliyordu. İran devlet televizyonu haberi gözyaşları içinde duyururken, halkın psikolojik bir yıkım ve belirsizlik içine sürüklendiği bölgeden gelen bilgiler arasında.

İRAN'A YÜZYILLIK VAROLUŞ SAVAŞI

İran son 100 yıldır kendi kaderini belirlemek için küresel güçlerle amansız bir mücadele veriyor. Ancak her seferinde küresel güçlerin gölgesi İran'ın üzerine düştü. Analistlere göre, Hamaney sonrası süreçte İran'ın bu köklü varoluş savaşı yeni ve çok daha kanlı bir safhaya geçebilir. İranlı yetkililer daha önce, "İran milleti bu tehditlerle sarsılmaz, kimseden emir almayacağımızı kanıtlayacağız" sözleriyle Washington'a meydan okumuştu. Şimdi ise rejimin hayatta kalıp kalamayacağı, sadece askeri değil, aynı zamanda toplumsal bir kimlik krizine de dönüşmüş durumda.

RUSYA VE ÇİN SAVAŞA MÜDAHİL OLUR MU?

Orta Doğu'daki bu büyük hesaplaşma sadece bölge ülkelerini değil, dünyanın dev güçlerini de karşı karşıya getirdi. ABD'nin rejim değişikliğini hedefleyen stratejik hamlesi, Moskova ve Pekin hattında büyük bir endişeyle karşılandı. BM Genel Sekreteri saldırıları uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendirip diplomasi çağrısı yaparken, Rusya ve Çin çatışmanın derinleşmesinin küresel dengeleri altüst edeceğini "Bölgesel krizin Güney Asya'ya sıçramasından ve küresel bir felakete dönüşmesinden kaygı duyuyoruz" sözleriyle aktardı. Nükleer kapasiteli bu ülkelerin İran'ın geleceği üzerindeki pazarlıklara veya olası bir askeri yardıma dahil olup olmayacağı 3. Dünya Savaşı senaryolarını yeniden tartışmaya açtı.

CEVAPLANMAYI BEKLEYEN KRİTİK SORULAR

İran'ın askeri kanadı ve Devrim Muhafızları'nın liderlik boşluğunda nasıl bir yol izleyeceği bölgedeki tansiyonun seyrini belirleyecek. İranlı askeri yetkililer, "Düşman üslerini güçlü bir şekilde hedef alacağız ve onları umutsuzluğa sürükleyeceğiz" ifadelerini kullanarak intikam yemini ederken, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkeleri kargaşa ve gerilimden uzak durulması yönünde itidal çağrılarını sürdürüyor. Savaş haritalarda çizilirken, bu devasa yangının Orta Doğu sınırlarını aşıp aşmayacağı sorusu insanlığın geleceğini tehdit eden en büyük bilmece olarak ortada duruyor

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

1. "Baş Kesme" operasyonu ne zaman ve nasıl gerçekleşti? Operasyon, 28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in koordineli füze saldırısıyla gerçekleşti. Saldırıda İran Dini Lideri Ali Hamaney ve rejimin en üst düzey kurmay kadrosu hedef alınarak etkisiz hale getirildi.

2. Donald Trump operasyon hakkında ne dedi? ABD Başkanı Donald Trump, operasyonun amacının İran'daki Ayetullah rejiminin oluşturduğu küresel tehdide son vermek olduğunu belirterek, onlarca üst düzey yetkilinin de Hamaney ile birlikte tasfiye edildiğini duyurdu.

3. Hamaney sonrası İran'ı ne bekliyor? Lider kadrosunun tasfiyesiyle birlikte İran'da ciddi bir siyasi ve ideolojik boşluk oluştu. Analistler, rejimin hayatta kalma mücadelesinin çok daha kanlı bir safhaya geçebileceğini öngörüyor.

4. Rusya ve Çin bu krize nasıl yaklaşıyor? Moskova ve Pekin hattı, operasyonu uluslararası hukuka aykırı bulduklarını ve bölgesel krizin küresel bir felakete (3. Dünya Savaşı) dönüşmesinden büyük endişe duyduklarını bildirdi.

5. Devrim Muhafızları'nın tepkisi ne oldu? İran'ın askeri kanadı ve Devrim Muhafızları, "düşman üslerinin güçlü bir şekilde hedef alınacağını" belirterek intikam yemini etti.

6. Türkiye'nin bu süreçteki tavrı nedir? Türkiye, bölgedeki kargaşa ve gerilimden uzak durulması gerektiğini savunarak tüm taraflara itidal çağrısında bulunmaya devam ediyor.

Trump yönetiminin ‘Baş Kesme’ stratejisiTRUMP YÖNETİMİNİN 'BAŞ KESME' STRATEJİSİ