OKAN MÜDERRİSOĞLU

Hemen her birimiz sihirli bir kelimenin çekim alanındayız. "Algoritma!" Nedir bu? Belirli bir hedefe ulaşmak için geliştirilen, mantıksal sıralama ile düzenlenmiş adımlar bütünü... Başka bir anlatımla, yazılımlara akıl ve işlem yetkisi kazandıran özel kurgu, "algoritma" olarak hayatımızı yönetebiliyor!
Günümüz şartlarında yerli ve milli medya kuruluşları, küresel algoritma imparatorluğuna karşı büyük bir mücadele veriyor! Sosyal medya platformları olarak adlandırılan bu uluslararası yapılar; yerel içerik üretimlerini bedelsiz kullanıyor, reklâm piyasasını yönlendiriyor, okuyucu-izleyici-takipçiyi istediği gibi manipüle ediyor. Tam manasıyla "dijital sömürüdüzeni" işletiyor.
Algoritma deyip geçmemek lâzım! Arkasında müthişkarmaşık ve kapalı devre bir tezgâh çalışıyor. Medya bağlamında örneklendirecek olursak...
Sosyal ağa giren birey, "Ne okudu? Ne kadar süre baktı?Nerede durdu? Ne paylaştı? Hangi başlığa tıkladı?.."
Hepsi kayda alınarak, "büyük veriye" dönüştürülüyor.
Burada en kritik veri ise "durma süresi!" Neden? Çünkü,kullanıcı hangi içerikte duruyorsa, algoritma bunu kendi üst aklınca "değerli sayıyor."
Ardından ikinci aşamaya geçiyor...
Üzerinde durulan içeriğin, "Başlık dili duygusal, çatışmalı, merak uyandırıcı mı? Görsel var mı?
Kısa mı uzun mu? Güncel mi? Benzer içerikler daha önce nasıl performans aldı?"diye ince işçilik yapıyor.
Bununla da kalmıyor!
Algoritma, milyonlarca içerik arasından, kendi gizli kriterlerine göre, "gösterilmeye aday" olanları seçiyor. Her içeriğe görünmez bir puan veriyor. Böylece "toplam skora" ulaşıyor. Nasıl mı? "Tıklanma ihtimalini, okuma süresini, duygusal tepki olasılığını, kullanıcı geçmişini" hesaba katıyor.
Ve bütün bunları...
Sadece, "mutlak kâr hedefiyle" tasarlıyor, toplumsal faydayı bir parça olsun bile gözetme ihtiyacı duymuyor, yeri geldiğinde istihbarat servisleri ile işbirliğine girerek "etkileşim maksimizasyonunu" esas alıyor. Bu yüzden, "Çatışma, korku, öfke, kimlik temelli içerikler" belirgin şekilde ön plana çıkarılıyor.
Mevzu derin...
Sosyal medya şirketlerinin Türkiye ölçeğinde ve acilen çıkarılacak "Dijital Telif Yasası'na" tabi olması gerekiyor! Bu sayede hem içerik üreticisi yerli medya ile gelir paylaşması hem de şeffaf çalışması söz konusu olacak. Yani... Kullanıcıya gösterilen reklâmların açıkça reklâm olduğu belirtilecek ve içerikten ayırt edilemeyecek gizli/tanıtıcı sunumlar ortadan kalkacak. Sosyal medya platformu; reklâmın kim tarafından verildiğini, sponsorunu açıklamak zorunda kalacak. Neden o kullanıcıya bahse konu reklâmın gösterildiğini izah edecek. Çok daha önemlisi, "Reklam Deposu" kuracak. Bu depoda; reklâm içeriği, görünüm sayısı, hedefleme kriterleri ve parayı ödeyen taraf gibi bilgiler bulunacak.
Şayet bu önlemler alınırsa...
"Oy verme süreçlerine dış müdahaleyi engellemek ve dezenformasyonla mücadele etmek" kolaylaşacağı gibi rekabeti ve yerel medyanın görünürlüğünü koruma mekanizması güçlenecek!
Özetle..
Milli güvenlik için, hakikat için, haber özgünlüğü ve haber alma özgürlüğü için, yerli ve milli medyayı yaşatmak için DİJİTAL TELİF YASASI bir an önce TBMM gündemine gelmeli ve yasalaşmalıdır!