Dijital Telif Yasası “cek, cak değil, hemen!”

Konunun, "milli güvenlik"ve "ekonomik güvenlik"boyutları var. "KırmızıKitap" olarak bilinen Milli GüvenlikSiyaset Belgesi'ne yansıyan tehdittanımlaması var. Milli GüvenlikKurulu'nun farklı tarihlerdeki açıklamalarındaaltı çizilen risk unsurları var.Var da var yani!
Sadece, milli güvenlik perspektifinden ele alırsanız, sosyal medya platformlarının bir iletişim aracı olarak, "anlık örgütlenme,mekân ve zaman koordinasyonu,kitle psikolojisini eş zamanlıyönlendirme" fonksiyonları da söz konusu… Türkiye tecrübesinde, özellikle seçim dönemlerine yakın MGK toplantılarında şu uyarılara sıkça yer verilmesi de tesadüf değil: "Demokratik süreçlerihedef alan bilgi kirliliği ve yönlendirmegirişimlerine karşı kurumlararası koordinasyonun artırılmasıgerektiği değerlendirilmiştir!
"Sosyal medya operasyonları,asimetrik tehditler, hibrit savaşve psikolojik harekât" yöntemlerinemaruz kalan bizim gibi ülkelerin,güvenlik politikaları yanında milli medyanınvarlığı için "mali ve finansalönlemler" alması zaruret arz ediyor.Başlı başına bu nedenle dahi yerli medyanınsürdürülebilirliği, milli beka ile birliktedeğerlendirilmesini gerektiriyor.

***

Değinmek istediğim mesele, "DijitalTelif Yasası ve âciliyeti "ile ilgili.
Ama ondan önce "Ankara'dakisiyasi ve bürokratik reflekskaybını vurgulamak istiyorum!"Kırmızı Kitap, MGK, Kültür veTurizm Bakanlığı, BTK işin ciddiyetininfarkında. Meclis'te dijital mecralar bağlamındaözel bir komisyon da kuruldu.Ele alınmayan detay, önerilmedik formülkalmadı! Yani neyin, nasıl yapılacağıbelli. Lâkin aylardır sonuç odaklı bir hareketyok. "Olmalı, yapılmalı, lüzumlu…"Eyvallah! Tespit var, taslak var,bakan da var maalesef gören yok!
Bir an önce yapılması gereken kanuni düzenlemenin maddeleri çok net… "Dijital platformların bu ülkedekiiçerikten elde ettiği ekonomikdeğeri içerik üreticisiyle adil biçimdepaylaşması, haberi ve gazeteciliğigözeten sistem kurulması,algoritmik güç kullanımının denetlenmesi,yaptırım kapsamının belirlenmesi!"
Bu manada Türkiye'nin temel hedefi; haber, video, müzik ve görsel içeriklerden ekonomik değer üreten dijital platformların (Google, Meta, YouTube, X vb.) telif sorumluluğunun açık ve bağlayıcı hale getirilmesi.
Bir başka ifade ile…
İçerikten istifade eden platformlarınsorumluluğu somutlaşmalı.
"Biz yalnızca aracıyız" bahanesinekapılar kapatılmalı.
Lisanslama ve bedelini ödememekanizması oluşturulmalı!
Burada "gazetecilik faaliyetleri"dijital telif düzenlemesinin merkezindeyer almak durumunda…
İstenenler de gayet makul… "Haberiçeriklerinin platformlarda izinsizve karşılıksız kullanılmasınınönlenmesi, milli ve yerli basın kuruluşlarınamalûm platformlardantelif geliri aktarılması, gazeteciliğinkorunması!"
Kaldı ki bu yaklaşım, AB Dijital Tek Pazar Telif Direktifindeki modelle de örtüşüyor. Bu vesileyle bir şantaj taktiğine de dikkati çekmekte fayda var!
Ne zaman "dijital telif ödemesi"gündeme gelse, yabancı menşeli sosyalmedya şirketleri, "haber ve içeriklerialgoritmalar yoluyla görünmezkılma kartını açabiliyor!" Tam dabu nedenle, dijital platformların cari gücünübir baskı aracı gibi uygulamasına geçitverilmemesi, algoritmik ayrımcılığa karşışeffaflık sağlanması gerekiyor!