Hürmüz’ün gölgesi piyasaların üzerinden kalkmıyor
Giriş Tarihi:
ABD ile İran arasında diplomatik kanalların yeniden açılabileceği beklentisi, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine ilişkin umutları da beraberinde getirmişti. Temmuz başındaki gevşeme ile, petrol fiyatlarının yeniden 70 dolar bandına yaklaşacağı, küresel enflasyondaki normalleşmenin hızlanacağı ve 2026'nın ikinci yarısında dünya ekonomisinin daha güçlü bir büyüme patikasına gireceği yönünde iyimser bir hava oluşmuştu. Ancak son günlerde yeniden tırmanan gerilim, Hürmüz üzerindeki riskleri tekrar küresel piyasaların gündemine taşımış durumda. Brent petrolünün yeniden 88 dolar düzeyine yükselmesi, yatırımcıların yalnızca enerji arzını değil, küresel büyüme, enflasyon ve faiz beklentilerini de yeniden gözden geçirmelerine yol açıyor.
IMF'nin Temmuz güncellemesi, 2026 küresel büyümesini yüzde 3, 2027 büyümesini ise yüzde 3,4 olarak öngördüğüne işaret ediyordu. Ancak bu projeksiyonların temelinde enerji arzında kalıcı bir bozulma yaşanmayacağı varsayımı bulunmaktaydı. Hürmüz'deki her yeni gerilim, yalnızca petrol fiyatlarını değil, küresel büyüme tahminlerinin güvenilirliğini de sorgulatıyor.
Uluslararası yatırım bankalarının son değerlendirmeleri de benzer bir tablo ortaya koymakta. Goldman Sachs, JPMorgan, Morgan Stanley ve BlackRock'ın analizlerinde birkaç hafta öncesine kadar öne çıkan '90 gün içinde diplomatik normalleşme' beklentisi artık belirleyici (iyimser) senaryo olmaktan uzaklaşmış durumda. Piyasalar, Hürmüz'deki belirsizliğin bir süre daha devam edeceği ve jeopolitik risk priminin kalıcı olacağı baz senaryoya yeniden dönmüş durumda.
Diplomasinin yeniden ivme kazanması halinde ise, iyimser senaryo bir kenarda tutulacak. Böyle bir durumda, brent petrolünün yeniden 75-85 dolar bandına gerilemesi, altının 3 bin 200-3 bin 400 dolar aralığında dengelenmesi, euro/dolar paritesinin 1,18-1,22 bandına yükselmesi mümkün olabilir. Enflasyondaki gerilemenin hız kazanmasıyla birlikte dünya ekonomisi yeniden yüzde 3,2-3,4 büyüme patikasına yaklaşabilir.
Bugün için piyasalarda ağırlık kazanan baz senaryoda ise Hürmüz tamamen kapanmıyor; ancak her askeri hareket ve her diplomatik kriz petrol fiyatlarına yeni bir risk primi eklemekte. Bu tabloda, brent petrolünün 85-95 dolar bandında kalması, altının 3 bin 400-3 bin 700 dolar aralığında güçlü seyrini sürdürmesi, euro/dolar paritesinin 1,14-1,18 bandında hareket etmesi bekleniyor. Küresel enflasyondaki düşüş yavaşlarken, dünya ekonomisinin büyümesi yüzde 3 civarında sınırlanıyor ve merkez bankaları faiz indirimlerinde daha temkinli davranıyor.
Gerilimin daha da tırmanması ise, çok daha farklı bir tabloyu beraberinde getirebilir. Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin ciddi şekilde aksaması halinde brent petrolünün 100- 120 dolar bandına yükselmesi, altının 4 bin dolar eşiğine yaklaşması, euro/dolar paritesinin 1,10 seviyelerine gerilemesi ve küresel büyümenin yüzde 2,5'in altına inmesi ihtimali güçlenecektir.
En yüksek riskli senaryo ise, bir kaos senaryosu olarak, İran'ın Husiler üzerinden Bab-ül Mendep kartını devreye sokmasıdır. Böyle bir gelişme, yalnızca petrol arzını değil, hem Hürmüz, hem de Süveyş-Kızıldeniz hattı üzerinden geçen küresel ticareti, LNG sevkiyatlarını, navlun ve sigorta maliyetlerini de doğrudan etkileyecektir. Bu kaos senaryosunda, brent petrolünün 120- 140 dolar bandına yükselmesi, altının yeni tarihi zirveler araması, euro/dolar paritesinin 1,05 seviyesinin altını test etmesi, küresel enflasyonda ikinci bir dalganın başlaması ve dünya ekonomisinin yüzde 2'nin altına gerilemesi ihtimali artık göz ardı edilemez.
Bugün küresel piyasalar sadece petrolün varil fiyatını izlemiyor. Asıl fiyatlanan unsur, enerji koridorlarının güvenliği, Hürmüz ve Bab-ül Mendep'in açık kalıp kalmayacağı, merkez bankalarının faiz patikası ve dünya ekonomisinin yeni bir enflasyon dalgasına yakalanıp yakalanmayacağı. Bu nedenle, brent petrolündeki her 10 dolarlık artış, yalnızca enerji maliyetlerini yükseltmiyor; enflasyon beklentilerini, faiz kararlarını, altının güvenli liman rolünü, doların yönünü ve küresel büyüme projeksiyonlarını da yeniden şekillendiriyor. Hürmüz'ün gölgesi piyasaların üzerinden kalkmadıkça, dünya ekonomisinin önündeki en büyük belirsizlik de ortadan kalkmış olmayacak.
IMF'nin Temmuz güncellemesi, 2026 küresel büyümesini yüzde 3, 2027 büyümesini ise yüzde 3,4 olarak öngördüğüne işaret ediyordu. Ancak bu projeksiyonların temelinde enerji arzında kalıcı bir bozulma yaşanmayacağı varsayımı bulunmaktaydı. Hürmüz'deki her yeni gerilim, yalnızca petrol fiyatlarını değil, küresel büyüme tahminlerinin güvenilirliğini de sorgulatıyor.
Uluslararası yatırım bankalarının son değerlendirmeleri de benzer bir tablo ortaya koymakta. Goldman Sachs, JPMorgan, Morgan Stanley ve BlackRock'ın analizlerinde birkaç hafta öncesine kadar öne çıkan '90 gün içinde diplomatik normalleşme' beklentisi artık belirleyici (iyimser) senaryo olmaktan uzaklaşmış durumda. Piyasalar, Hürmüz'deki belirsizliğin bir süre daha devam edeceği ve jeopolitik risk priminin kalıcı olacağı baz senaryoya yeniden dönmüş durumda.
Diplomasinin yeniden ivme kazanması halinde ise, iyimser senaryo bir kenarda tutulacak. Böyle bir durumda, brent petrolünün yeniden 75-85 dolar bandına gerilemesi, altının 3 bin 200-3 bin 400 dolar aralığında dengelenmesi, euro/dolar paritesinin 1,18-1,22 bandına yükselmesi mümkün olabilir. Enflasyondaki gerilemenin hız kazanmasıyla birlikte dünya ekonomisi yeniden yüzde 3,2-3,4 büyüme patikasına yaklaşabilir.
Bugün için piyasalarda ağırlık kazanan baz senaryoda ise Hürmüz tamamen kapanmıyor; ancak her askeri hareket ve her diplomatik kriz petrol fiyatlarına yeni bir risk primi eklemekte. Bu tabloda, brent petrolünün 85-95 dolar bandında kalması, altının 3 bin 400-3 bin 700 dolar aralığında güçlü seyrini sürdürmesi, euro/dolar paritesinin 1,14-1,18 bandında hareket etmesi bekleniyor. Küresel enflasyondaki düşüş yavaşlarken, dünya ekonomisinin büyümesi yüzde 3 civarında sınırlanıyor ve merkez bankaları faiz indirimlerinde daha temkinli davranıyor.
Gerilimin daha da tırmanması ise, çok daha farklı bir tabloyu beraberinde getirebilir. Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin ciddi şekilde aksaması halinde brent petrolünün 100- 120 dolar bandına yükselmesi, altının 4 bin dolar eşiğine yaklaşması, euro/dolar paritesinin 1,10 seviyelerine gerilemesi ve küresel büyümenin yüzde 2,5'in altına inmesi ihtimali güçlenecektir.
En yüksek riskli senaryo ise, bir kaos senaryosu olarak, İran'ın Husiler üzerinden Bab-ül Mendep kartını devreye sokmasıdır. Böyle bir gelişme, yalnızca petrol arzını değil, hem Hürmüz, hem de Süveyş-Kızıldeniz hattı üzerinden geçen küresel ticareti, LNG sevkiyatlarını, navlun ve sigorta maliyetlerini de doğrudan etkileyecektir. Bu kaos senaryosunda, brent petrolünün 120- 140 dolar bandına yükselmesi, altının yeni tarihi zirveler araması, euro/dolar paritesinin 1,05 seviyesinin altını test etmesi, küresel enflasyonda ikinci bir dalganın başlaması ve dünya ekonomisinin yüzde 2'nin altına gerilemesi ihtimali artık göz ardı edilemez.
Bugün küresel piyasalar sadece petrolün varil fiyatını izlemiyor. Asıl fiyatlanan unsur, enerji koridorlarının güvenliği, Hürmüz ve Bab-ül Mendep'in açık kalıp kalmayacağı, merkez bankalarının faiz patikası ve dünya ekonomisinin yeni bir enflasyon dalgasına yakalanıp yakalanmayacağı. Bu nedenle, brent petrolündeki her 10 dolarlık artış, yalnızca enerji maliyetlerini yükseltmiyor; enflasyon beklentilerini, faiz kararlarını, altının güvenli liman rolünü, doların yönünü ve küresel büyüme projeksiyonlarını da yeniden şekillendiriyor. Hürmüz'ün gölgesi piyasaların üzerinden kalkmadıkça, dünya ekonomisinin önündeki en büyük belirsizlik de ortadan kalkmış olmayacak.
