Afganistan – Pakistan: (1) Neden Şimdi?
ABD mi İsrail mi İranı vuracak derken bomba İran'ın az ötesinde patladı.
Hayretle izlediğimiz bir cephe.
İki Müslüman ülke karşı karşıya.
Peşinen yorum yapmadan önce şartlara ve zamanlamaya bakmak gerekiyor.
Ama önce unutmadan! Bu coğrafyalardan bir dönem İngilizler geçti. Tartışmalı Duran Hattı yani Afganistan-Pakistan sınırı o dönemde çizildi.
****
Kısaca 2 ülkeye bakalım.
Afganistan bölgenin en eski bağımsız ülkesi. Ama yaklaşık 45 yıldır da nefes alamadı.
Terör kılıfı altında işgal, savaş ve yıkımın içinde bırakıldı.
Önce Sovyetler, sonra ABD. Hiçbiri kesin zafer kazanamadı. Hiçbiri kalıcı bir düzen kuramadı. Ama onlarca yıl boyunca ölüm yağdırdılar. Ardından arkalarına bakmadan çekildiler.
Geride ne kaldı?
Silahlar, yıkılmış şehirler ve savaşarak büyümüş nesiller… Bir de eğitimsizlik ve yoksulluk!
Klasik Batı'nın getirdiği demokrasi yani!
Bugün Afganistan'ın büyük müttefiklerinden söz edemeyebiliriz. Büyük ekonomik gücünden bahsedemeyiz. Ama hayatta kalmaya çalışan bir halk var. Ayağa kalkmaya çalışan bir toplum var.
Taliban'dan bahsederken savunma/tepki koymadan ziyade bir gerçeği dile getirmek şart!. Uygulamaları eleştirilebilir. Yöntemleri tartışılabilir. Ancak dünya bir yerde din referanslı uygulamalarıyla bebek öldüren İsrail'e sessiz kalırken, görmezden gelirken başka bir yerde aynı referans üzerinden ağır ithamlar yönelttiğinde ortada bir çifte standart oluşuyor…
Taliban hala savaşçı/radikal grup izlenimi verse de, içlerinde reformlar ve diplomatik girişimlerle ülkesini modern dünya denklemine sokmaya çalışanlar olduğu da bir gerçek.
Özetle bugün onca savaşa, acıya rağmen 50 milyona yakın nüfusu ile bir mücadele içinde olan ülke var!
Pakistan ise sıradan bir ülke değil.
Öncelikle savunma ve teknoloji anlamında Afganistan'dan oldukça üstün!
Bağımsızlık öncesi ve sonrası pek çok diplomatik kriz yürütmüş, Hindistan ile Keşmir konusu üzerinden aktif savaş tecrübesi olan bir ülke.
Ama burayı özel kılan başka konularda var.
Çin'in dünyaya açılan en önemli ticaret yollarından birine ev sahipliği yapıyor.
Nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke.
Türkiye ile hukuku ve kardeşlik bağları çok güçlü.
Suudi Arabistan ile askeri iş birliği yürütüyor.
ABD ile ilişkileri var.
Ve Hindistan ile İsrail'in daima radarında.
****
Şimdi benzer acılar ve krizler yaşamış bu iki ülke karşı karşıya!
Zamanlama dikkat çekici.
Maalesef mübarek Ramazan ayında iki Müslüman ülke büyük bir savaşın eşiğinde.
İki ülke arasındaki sınır ve Taliban meselelerini bir yanda tutar ve Son yaşanan küresel ve bölgesel gelişmelere bakarsak tablo bize şunu söylüyor:
Yerel bir sınır çatışması mı yoksa küresel bir satranç oyununun yeni perdesi mi?
Bunu anlamak için haritayı önümüze alıp geçmişe ve güç dengelerine daha yakından bakmamız gerekiyor.
