Egemen, istisnaya karar verendir

Siyaset felsefesi literatüründeki başat isimlerden Carl Schmitt'in bu tespiti, modern iktidarı tanımlayan en berrak ifadeydi. Venezuela'da yaşananlar ise bu teorik hattın neden soyut olmadığını bir kez daha gösterdi.
Bir devlet başkanının, egemen bir ülkenin sınırları içinden kaçırılarak başka bir devlete götürülmesi, hukuki bir süreç değil; egemenlik ilanıdır. Zaten hukukun içinden açıklamaya çalışan iddianamede Maduro'nunotomatik silahlara sahip olmasınınABD kanunlarına aykırı olduğunun yer alması bile mevzunun gülünçlüğünü gözler önüne seriyor.
Burada mesele suç, delil ya da hukuk değildir. Asıl soru şudur: Kim,hangi koşulda, hukuku askıyaalma yetkisini kendinde görür? Cevap nettir: Karar veren, egemendir.
ABD, bir kez daha dünya düzeninin egemeni olduğunu, "çok kutupludünya" yorumlarını Caracas'ta çöpe atarak ilan etmiştir. 17 Aralık tarihli, "Çok kutupluluk sahici mi, retorikmi?" yazımızda şöyle demiştik: "Çokluk var, ama henüz ortak bir'kutup' bilinci yok."
Son gelişmeler maalesef haklılığımızı doğruladı. Zira daha Çin heyeti Venezuela'dan ayrılmadan, beş saat önce görüştükleri Maduro kendini New York'ta buldu.
11 Eylül'den sonra "teröre karşısavaş" diyerek "VatanseverlikYasası"nı (Patriot Act) Kongre'dengeçirip yine Kongre'yi iknaya çalışarakIrak'ı işgale girişen neo-con Bush'unbile önüne geçen Trump, tek başınakarar alarak uygulattı. "Venezuela'yıartık biz yönetiyoruz" diyerek deson noktayı koydu.
Schmitt'e göre istisna, düzenin dışı değil; düzenin kendini çıplakbiçimde gösterdiği andır. GiorgioAgamben bu noktayı ileri taşır: İstisna artık geçici bir hâl değil,yönetim tekniğidir. Maduro vakası tam da bunun teyididir.
Bu müdahaleyle birlikte "kurallaradayalı uluslararası düzen" söylemi,yerini daha dürüst bir gerçeğebırakmıştır: Kurallar vardır, ama esasolan istisnaya kimin karar verdiğidir.Güç, hukuku ihlal ettiğinde değil;hukuku askıya alma yetkisini kendindetopladığında egemen olur.
Dolayısıyla 3 Ocak, bir rejim değişikliği tarihi değil; günümüz dünya düzeninde egemenliğin yenidentanımlandığı bir tarihtir.
Egemen, istisnaya karar verendir. Ve istisnalar, kaideyi bozmaz; bizzat kurar.