Hangisi daha fazla ‘dehşet verici ve akıl dışı’?

Başkan adaylığı yarışındaki Trump yeni NATO söylemi ile dünya gündemine yerleşti. Daha önce NATO'yu "modası geçmiş bir örgüt" olarak nitelediği ve yüzde 2'lik savunma harcama kotasını karşılamayan üyeleri suçladığı biliniyordu. Trump bu defa, Güney Carolina'daki mitingde "harcama kotasını karşılamayanmüttefiklere karşı Rusya'yı ne isterseyapmaya teşvik edeceğini" söyledi. Bu açıklama Cumhuriyetçilerin Ukrayna'ya yeni askeri desteği Kongre'de bloke ettiği ve Putin'in NATO'nun beş kez genişlemesini Ukrayna'daki savaşın temel sebebi ilan ettiği mülakattan sonra geldi.
İttifakın 5. Maddesi'ne göre saldırıya uğrayan müttefikin savunulması gerekirken, Trump bir de Rusya'yı cesaretlendirmekten bahsetti. Beyaz Saray "dehşet vericive akıl dışı" bularak reddetse de Trump'ın cümleleri ABD'de giderek güçlenen izolasyoncu eğilime işaret ediyor. Soğuk Savaş sonrasında Washington'un kurduğu "liberaldünya düzeninin" artık Amerikan çıkarlarına çalışmadığı fikri giderek ABD kamuoyunda yaygınlaşıyor.

***

Afganistan'dan çekilme ve Ukrayna'ya desteğin aksaması ile bu gidişatı fark eden Avrupalı liderler kendi savunma ihtiyaçlarını karşılamak zorunda olduklarını daha sık dillendiriyorlar. Kuşkusuz "stratejik otonomi" kavramsallaştırmasıyla buna en çok değinen isim Fransa Cumhurbaşkanı Macron oldu. 31 Ocak'ta da Macron Avrupa'nın gelecekteki güvenlik mimarisinin artık sadece ABD ve Rusya tarafından belirlenemeyeceğini ve Avrupa'nın kendi geleceğini belirleme hakkına sahip olması gerektiğini vurguladı. ABD ne karar verirse versin Avrupa'nın Ukrayna'yı savunmak ve desteklemek için harekete geçmeye hazır olması gerektiğini savundu.

***

Alman aklı da gelen dünyanın tehlikelerine hazırlanmak zorunda olduğunu biliyor.
Alman Genelkurmay Başkanı Breuer, 11 Şubat'ta "Rusya tehdidi sebebiylebeş yıl içinde savaşa hazır hale gelmekzorunda olduklarını" açıkladı. NATO Genel Sekreteri Stoltenberg ise bir yandan "birbirimizi savunmayacağımızadair herhangi bir söylem, ABDdahil hepimizin güvenliğini baltalıyor" diyerek "ittifaka yapılacak her saldırıyahep birlikte sert bir karşılık verileceği" fikrini öne çıkarıyor. Diğer yandan ise Avrupa'nın Rusya ile, "muhtemelen onyıllarca sürecek bir çatışma" için hızlı silah üretimine geçmesini istiyor.

***

Ukrayna'nın savaşı kaybetmesi durumunda "on milyonluk büyük bir göçü" ve "Rus saldırganlığının devam etmesini" öngören Avrupalılara, Trump'ın sözleri bir de "Rusya karşısında ABD'sizkalma" kâbusu gördürüyor. Kendi kaderiyle baş başa kalma riski varken Avrupa'nın hâlâ Türkiye ile nitelikli bir ilişki yürütememesi de ayrı bir stratejik zaaf.
Kasım seçimlerinde ABD Başkanı seçilmesi durumunda Trump, Batı ittifakı için Pandora'nın kutusunu açacak gibi görünüyor. "Güce dayalı milli çıkar" anlayışını büyük bir özgüvenle seslendiren Trump'ın başkan seçilmesi Rusya'nın saldırganlığının ve İsrail'in katliamlarının umursanmayacağı bir döneme gidiş demek olur. Ya da belki de İsrail'in Gazze'deki katliamlarını durdurmayan Biden yönetimi zaten kutuyu açtı bile.

***

"Özgürlükler, demokrasi ve insanhakları" gibi değerlere dayandığı düşünülenBatı ittifakı, İsrail'in Filistinlileri topluimha etmesine sessiz kalarak insanlığı sefalete,BM Genel Sekreteri Guterres'in tabiriyledünyayı "kaos çağına" sürüklüyor.Rusya-Ukrayna savaşı ciddi bir kırılma getirmiştizaten. Büyük güç rekabetinin nasıl hızlasavaşa dönebildiğini biliyoruz artık. Savaşınhem yaygınlaştığı hem de sıradanlaştığı günlerdeyiz.Gücü olanın hukuku ve insanlığıyok sayabileceğini en çarpıcı şekilde ortayakoyan ise İsrail'in Gazze'deki katliamlarıoldu. İsrail ordusu, Gazze'deki son "güvenlibölge" olan Refah'a dün ağır bombardımanabaşladı. Soykırım davasını da Bidenyönetiminin sözde uyarısını da dinlemeyenNetanyahu, yine hastaneleriyle, okullarıyla,BM kurumlarıyla ve 2 milyon sivilFilistinlisiyle Gazze'nin yok edilebileceğinigösteriyor dünyaya. Siz karar verin.
Trump'ın tehditkâr "parasını verenikorurum" yaklaşımımı mı, Biden yönetimininNetanyahu'nun yeni katliamlarına gözyumması mı daha fazla "dehşet verici veakıl dışı?"