NASA uzaydan görüntüledi! Karadeniz ve İstanbul Boğazı turkuaza büründü

Karadeniz ve Marmara Denizi'nde ilkbaharın sonu ile yazın başlangıcında görülen turkuaz renk değişimi bu kez uzaydan net şekilde görüntülendi. NASA'nın PACE uydusu ile Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan (ISS) elde edilen görüntüler, denizdeki mevsimsel fitoplankton yoğunluğunu ve İstanbul Boğazı boyunca uzanan akıntıları ayrıntılı biçimde ortaya koydu.

NASA'nın PACE uydusu, Karadeniz'deki renk değişimini görüntüledi. (Fotoğraf: A Haber)

PACE UYDUSU KARADENİZ'DEKİ RENK DEĞİŞİMİNİ KAYDETTİ

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), 8 Şubat 2024'te uzaya gönderdiği PACE (Plankton, Aerosol, Cloud, Ocean Ecosystem) uydusundaki Ocean Color Instrument (OCI) cihazıyla 22 Haziran 2026 tarihinde Karadeniz'i görüntüledi.

Elde edilen görüntülerde, normalde koyu mavi ve siyaha yakın tonlarıyla bilinen Karadeniz'in geniş bir bölümünün açık mavi ve turkuaz renklere dönüştüğü görüldü. NASA, bu değişimin ilkbahar sonu ve yaz başında düzenli olarak yaşanan doğal bir süreç olduğunu belirtti.

Turkuaz görünümün nedeni fitoplanktonların yoğun çoğalması olarak açıklandı. (Fotoğraf: IHA)

TURKUAZ RENGİN NEDENİ MİKROSKOBİK CANLILAR

Bilim insanlarına göre renk değişiminin temelinde "kokkolitofor" (coccolithophore) adı verilen mikroskobik fitoplanktonlar bulunuyor.

Kalsiyum karbonat plakalarla kaplı olan bu tek hücreli canlılar, uygun çevre koşullarında çok hızlı çoğalıyor. Güneş ışığını yansıtan bu kalsiyum karbonat tabakaları ise deniz yüzeyine uzaydan bile görülebilecek süt mavisi ve turkuaz bir görünüm kazandırıyor.

Yılın diğer dönemlerinde ise silika kabuklu diyatomlar daha baskın hale geliyor. Bu canlıların ışığı farklı biçimde yansıtması nedeniyle deniz daha koyu renklerde görülüyor.

İstanbul Boğazı'ndaki turkuaz akıntılar ISS'den görüntülendi. (Fotoğraf: IHA)

İSTANBUL BOĞAZI DA UZAYDAN GÖRÜNTÜLENDİ

Karadeniz'deki mevsimsel değişim yalnızca açık denizle sınırlı kalmadı. Yaklaşık bir ay önce, 27 Mayıs 2026 tarihinde Uluslararası Uzay İstasyonu'nda görev yapan Expedition 74 ekibindeki bir astronot da İstanbul Boğazı'nı fotoğrafladı.

Uzaydan çekilen görüntülerde, Karadeniz'den Marmara Denizi'ne doğru ilerleyen turkuaz akıntılar ile fitoplanktonların oluşturduğu girdap benzeri desenler açık şekilde seçildi. Aynı renk değişimi daha önce dron görüntülerinde de kaydedilmişti.

Turkuaz renk değişimi ilkbahar sonu ve yaz başında ortaya çıkıyor. (Fotoğraf: IHA)

İKİ FARKLI UZAY GÖREVİ AYNI DOĞA OLAYINI DOĞRULADI

NASA'nın paylaştığı görüntüler, yaklaşık bir ay arayla iki farklı platformdan elde edildi.

Bu iki kayıt, bölgedeki mevsimsel fitoplankton hareketlerinin hem uydu hem de insanlı uzay görevleri tarafından doğrulandığını ortaya koydu.

Uzaydan elde edilen görüntüler doğal ekosistem değişimini ortaya koydu. (Fotoğraf: IHA)

DENİZ YAŞAMI VE KARBON DÖNGÜSÜ İÇİN KRİTİK ÖNEME SAHİP

Kokkolitoforlar yalnızca denizin rengini değiştiren mikroskobik canlılar değil. Aynı zamanda deniz besin zincirinin temel halkalarından biri olarak kabul ediliyor. Bu canlılar yaşamları boyunca atmosfer ve deniz suyundan karbon alıyor. Öldükten sonra ise taşıdıkları karbonun bir bölümü deniz tabanına çökerek uzun süre depolanabiliyor. Bu süreç, Dünya'nın doğal karbon döngüsünün önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Uydu görüntüleri de özellikle doğrudan örnek alınması zor deniz alanlarında fitoplankton yoğunluğunu izlemek, ekosistemdeki değişimleri takip etmek ve bilimsel araştırmaları desteklemek açısından büyük önem taşıyor.