Samanyolu'nun merkezinden tarihi keşif: İlk gerçek şeker molekülü bulundu

Bilim insanları, Samanyolu Galaksisi'nin merkezine yakın bir bölgede yıldızlararası uzayda ilk kez gerçek bir şeker molekülü tespit etti. Dört karbonlu eritrüloz (erythrulose) adı verilen molekülün keşfi, yalnızca uzay kimyası açısından değil, yaşamın Dünya'da nasıl başladığına ilişkin araştırmalar bakımından da önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Samanyolu'nun merkezindeki moleküler bulutta eritrüloz tespit edildi. (Fotoğraf: A Haber)

SAMANYOLU'NUN MERKEZİNDE DİKKAT ÇEKEN KEŞİF

Araştırma, Samanyolu'nun merkezine yakın konumda bulunan G+0.693-0.027 isimli dev moleküler gaz ve toz bulutunda gerçekleştirildi. İspanya Astrobiyoloji Merkezi'nden kozmokimyacı Dr. Izaskun Jiménez-Serra liderliğindeki ekip, İspanya'daki Yebes ve IRAM 30 metre radyo teleskoplarını kullanarak bölgeden gelen radyo sinyallerini inceledi.

Moleküllerin uzayda dönerken oluşturduğu kendilerine özgü sinyalleri analiz eden ekip, dört karbon atomlu eritrülozun varlığını kesin olarak doğruladı. Böylece yıldızlararası uzayda ilk kez gerçek bir şeker molekülü doğrudan tespit edilmiş oldu.

Keşif, G+0.693-0.027 adlı dev gaz bulutunda gerçekleştirildi. (Fotoğraf: A Haber)

DAHA ÖNCESİNDE AROMA BULUNMUŞTU

Bilim insanları daha önce aynı bölgede, ahududunun karakteristik aroma ve kokusuna katkı sağlayan etil format adlı organik bileşiği tespit etmişti.

Yeni keşifle birlikte galaksinin merkezindeki kimyasal tablo daha da ilgi çekici hale geldi. Ancak uzmanlar, bunun yalnızca benzetme olduğunu vurguluyor. Çünkü söz konusu şeker molekülü, uzaydaki farklı kimyasallarla birlikte bulunduğu için yenilebilir ya da canlılar tarafından kullanılabilecek bir madde değil.

Bulgular, yaşamın yapı taşlarının uzayda oluşabileceğine işaret ediyor. (Fotoğraf: A Haber)

BU KEŞİF NEDEN ÖNEMLİ?

Araştırmanın en dikkat çekici yönü, yaşamın temel yapı taşlarının yalnızca Dünya'da oluşmamış olabileceğine işaret etmesi. Bugün Dünya üzerindeki tüm canlılar, enerji üretiminden DNA ve RNA'nın oluşumuna kadar birçok biyolojik süreçte şeker moleküllerine ihtiyaç duyuyor. Ancak laboratuvar deneyleri, genç Dünya'nın tek başına bu molekülleri yeterli miktarda üretememiş olabileceğini ortaya koyuyor.

Yeni bulgular ise bu şekerlerin, Güneş Sistemi oluşmadan çok önce yıldızlararası uzaydaki buzla kaplı mikroskobik toz tanecikleri üzerinde meydana gelmiş olabileceğini gösteriyor.

Bilim insanları molekülü radyo sinyallerini analiz ederek doğruladı. (Fotoğraf: A Haber)

ŞEKER MOLEKÜLÜ UZAYDA NASIL OLUŞUYOR?

Nature Astronomy'de yayımlanan çalışmaya göre eritrüloz, uzayda yaygın olarak bulunan iki organik bileşik olan:

• Glikolaldehit
• Etilen glikol

arasındaki kimyasal reaksiyonlarla oluşabiliyor. Bu reaksiyonların yaklaşık -250 derece gibi son derece düşük sıcaklıklarda, buzla kaplı toz taneciklerinin yüzeyinde gerçekleştiği değerlendiriliyor.

Şeker molekülünün buzla kaplı toz taneciklerinde oluştuğu değerlendiriliyor. (Fotoğraf: A Haber)

DÜNYA'YA UZAYDAN TAŞINMIŞ OLABİLİR

Araştırmacılar, erken Güneş Sistemi döneminde yaşanan yoğun asteroid ve kuyruklu yıldız bombardımanı sırasında milyonlarca ton organik molekülün Dünya'ya ulaşmış olabileceğini düşünüyor.

Bu nedenle eritrüloz gibi basit şekerlerin de kuyruklu yıldızlar ve göktaşları aracılığıyla genç Dünya'ya taşınmış olması ihtimali güç kazanıyor. Bilim insanlarına göre bu organik maddeler, yaşamın başlamasını sağlayan ilk kimyasal ortamın oluşmasına katkıda bulunmuş olabilir.

Eritrülozun iki organik bileşiğin tepkimesiyle oluştuğu belirtiliyor. (Fotoğraf: A Haber)

UZMANLAR NE DİYOR?

Araştırmanın başyazarı Dr. Izaskun Jiménez-Serra, yıldızlararası uzayda ilk kez bir şeker molekülünün doğrudan tespit edilmesinin önemli bir gelişme olduğunu belirterek, bu tür bileşiklerin evrende sanılandan daha yaygın olabileceğini ifade etti.

Daha önce Bennu asteroidinde şeker moleküllerini inceleyen Tohoku Üniversitesi araştırmacılarından Prof. Yoshihiro Furukawa ise keşfin uzun süredir beklendiğini söyledi. Furukawa'ya göre yıldızlararası ortamda oluşan şekerler, kuyruklu yıldızlar aracılığıyla gezegenlere taşınabilir ve uygun koşullar oluştuğunda yaşamın ortaya çıkmasına katkı sağlayabilir.

Yeni keşif, galaksinin merkezindeki kimyasal çeşitliliğe dikkat çekiyor. (Fotoğraf: A Haber)

KEŞİF YAŞAM BULUNDUĞU ANLAMINA GELİYOR MU?

Uzmanlar, bu keşfin uzayda yaşam bulunduğunu göstermediğinin altını çiziyor. Çalışma yalnızca yaşamın oluşmasında rol oynayan bazı temel organik moleküllerin yıldızlararası uzayda doğal yollarla üretilebildiğini ortaya koyuyor.

Bu da yaşamın kimyasal yapı taşlarının evrende düşünüldüğünden daha yaygın olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.