Ortapedik engel nedir, türleri neler? Kimler bu kapsamda değerlendirilir?

Meclis Genel Kurulu'nun, engel oranı yüzde 40 ve üzeri ortopedik engelli bireylere ÖTV'siz araç alım hakkı tanıyan düzenlemeyi kabul etmesiyle birlikte "ortopedik engelli nedir, kimleri kapsar?" soruları yeniden gündeme geldi. Kas, iskelet ve sinir sistemine bağlı hareket kısıtlılığı yaşayan bireyleri ifade eden bu tanımın kapsamı ve yeni düzenlemenin detayları, kamuoyunda merak edilen başlıkların başında yer alıyor.

ORTOPEDİK ENGELİN NEDENLERİ NELERDİR?

Ortopedik engellerin oluşum nedenleri üç ana başlık altında toplanır:

Doğum öncesi nedenler:

Kalıtımsal faktörler, hamilelikte geçirilen hastalıklar, yetersiz beslenme, hormonal bozukluklar, kullanılan ilaçlar, alkol ve madde bağımlılığı, kan uyuşmazlığı ve annenin genel sağlık durumu bu grupta yer alır.

Doğum sırasındaki nedenler:

Zor doğum, doğum travmaları, bebeğin ters gelmesi, erken ya da geç doğum, çoğul gebelik ve kordon dolanması gibi durumlar ortopedik yetersizliklere yol açabilir.

Doğum sonrası nedenler:

Kazalar, ateşli ve bulaşıcı hastalıklar ile fiziksel ya da duygusal travmalar, sonradan gelişen ortopedik engeller arasında sayılır.

Ortopedik engellilik, kas ve iskelet sistemindeki işlev kayıplarını kapsayan geniş bir tanımlamadır. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)

YAYGIN ORTOPEDİK ENGEL TÜRLERİ

Ortopedik engeller oldukça geniş bir yelpazeye yayılır. En sık karşılaşılan durumlar arasında doğuştan uzuv eksiklikleri, kalça çıkığı, çarpık ayak, omurga eğrilikleri ve kas hastalıkları yer alır.

• Bunun yanı sıra serebral palsi (beyin felci), romatizmal hastalıklar, çocuk felci, kemik ve eklem iltihapları da önemli ortopedik engel nedenleri arasında gösterilir.
• Travmaya bağlı gelişen uzuv kayıpları, kırıkların yanlış kaynaması, eklem sertliği ve felçler de ortopedik engel kapsamında değerlendirilir.

ORTOPEDİK ENGELLİ BİREYLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ

Ortopedik engelli bireylerin zihinsel ya da dil gelişimi açısından ortak bir özellikleri bulunmaz. Ancak temel ortak nokta, bedensel hareketlerin kısıtlanmış olmasıdır.

Bu bireylerde denge sorunları, motor koordinasyon güçlükleri ve yazı yazmada zorlanma görülebilir. Yürüme, koşma gibi fiziksel aktivitelerden kaçınma eğilimi de yaygındır.

Özellikle çocuklarda sık hastaneye gitme veya uzun süreli tedavi süreçleri, eğitim hayatını olumsuz etkileyebilir. Bu durum, zeka düzeyi normal olsa bile akademik başarıda düşüşe neden olabilir.

Uzmanlara göre uyum sorunlarının önemli bir bölümü fiziksel yetersizlikten değil, toplumun yaklaşımı ve sosyal çevrenin tutumlarından kaynaklanır.

Ortopedik engel tanımında ʺfonksiyon kaybıʺ derecesi, bireyin yararlanabileceği yasal hakları belirleyen temel kriterdir. (Kaynak: A Haber Foto Arşiv)

YENİ DÜZENLEME NEDEN ÖNEMLİ?

Meclis'te kabul edilen ÖTV muafiyeti, ortopedik engelli bireylerin günlük yaşamını kolaylaştırmayı hedefliyor. Hareket kabiliyeti kısıtlı bireyler için ulaşımın daha erişilebilir hale gelmesi, sosyal yaşama katılım açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.