Türkiye'de gri boşanma arttı! 50 yaş üstünde evlilikler neden bitiyor?

SETA'nın araştırmacıları Cenk Beyaz ve Beyza Ekici tarafından hazırlanan "Güncel Eğilimleriyle Dünyada ve Türkiye'de Gri Boşanma" başlıklı analiz, TÜİK verileri ışığında Türkiye'de giderek artan gri boşanma eğilimini kapsamlı şekilde ortaya koydu.

TÜİK verileri, 50 yaş ve üzerindeki boşanmaların arttığını ortaya koydu. (Fotoğraf: A Haber)

GRİ BOŞANMA NEDİR?

Gri boşanma, genellikle 50 yaş ve üzerindeki bireylerin uzun yıllar süren evliliklerini sonlandırması olarak tanımlanıyor. Araştırmaya göre bu eğilim yalnızca Türkiye'de değil, dünyanın birçok ülkesinde de yükseliş gösteriyor.

Uzun yaşam süresi, emeklilik dönemi, çocukların evden ayrılması, ekonomik özgürlük, bireysel beklentilerin değişmesi ve boşanmanın toplumsal olarak daha kabul edilebilir hale gelmesi gri boşanmayı artıran başlıca nedenler arasında gösteriliyor.

SETA'nın analizine göre gri boşanma son yıllarda yükseliş gösteriyor. (Fotoğraf: A Haber)

TÜRKİYE'DE BOŞANMALAR REKOR SEVİYEYE ULAŞTI

TÜİK verilerine göre Türkiye'de kaba boşanma hızı 2001 yılında binde 1,41 seviyesindeyken, 2025 itibarıyla binde 2,26'ya yükseldi. Aynı dönemde yıllık boşanma sayısı ise yaklaşık 92 binden 193 bin 793'e çıktı.

Buna karşılık kaba evlenme hızı uzun yıllardır düşüş eğilimini sürdürüyor. 2001 yılında binde 8,35 olan oran, 2025'te binde 6,43 seviyesine geriledi.

Türkiye'de gri boşanma sayısı son 25 yılda dikkat çekici biçimde arttı.(Fotoğraf: A Haber)

BOŞANMALARIN BAŞLICA NEDENLERİ NELER?

2021 Aile Yapısı Araştırması'na göre boşanmaya yol açan nedenlerin başında eşlerin birbirine karşı sorumsuz ve ilgisiz davranması geliyor.

Boşanmanın başlıca nedenleri

Raporda ayrıca hakaret, ruhsal rahatsızlıklar, kıskançlık, kumar, madde bağımlılığı ve çocuk sahibi olamamanın da boşanmaya neden olan diğer önemli etkenler arasında bulunduğu belirtiliyor.

Raporda, yaşam süresinin uzamasının gri boşanmayı etkileyen faktörlerden biri olduğu belirtildi. (Fotoğraf: A Haber)

EVLİLİĞİN HANGİ DÖNEMİNDE BOŞANMA DAHA FAZLA YAŞANIYOR?

2025 verilerine göre boşanmaların;

• Yüzde 34'ü evliliğin ilk 5 yılında
• Yüzde 30'u 16 yıl ve üzerindeki evliliklerde
• Yüzde 15,7'si 11-15 yıl arasında
• kalan bölümü ise diğer evlilik sürelerinde gerçekleşti.

Bu tablo, hem erken dönem evliliklerin hem de uzun yıllar devam eden birlikteliklerin ciddi risk altında olduğunu gösteriyor.

Veriler, evliliğin ilk yıllarında olduğu kadar uzun evliliklerde de boşanmaların arttığını gösterdi. (Fotoğraf: A Haber)

50 YAŞ ÜSTÜNDE BOŞANMALAR KATLANDI

Rapora göre 50 yaş ve üzerindeki bireylerde görülen gri boşanma sayısı 2001-2025 döneminde yaklaşık 2,6 kat arttı. 2001 yılında yaklaşık 17 bin seviyesinde bulunan gri boşanma sayısı, 2025 yılında 61 bin 252'ye ulaştı. Toplam boşanmalar içindeki payı da her geçen yıl yükselmeye devam ediyor.

GRİ BOŞANMA ERKEKLERDE Mİ YÜKSEK KADINLARDA MI?

TÜİK verileri, ileri yaş grubunda boşanan erkek sayısının kadınlardan daha fazla olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle 50-54 yaş grubunda erkeklerde boşanma sayısı kadınların oldukça üzerinde bulunuyor.

Raporda bunun temel nedenlerinden biri olarak erkeklerin ikinci evliliklerini daha sık sonlandırması gösteriliyor.

Rapora göre gri boşanma yalnızca Türkiye'de değil, dünyada da yaygınlaşıyor. (Fotoğraf: A Haber)

ABD VE AVRUPA'DA DA BENZER TABLO VAR

SETA'nın uluslararası karşılaştırmasına göre gri boşanma yalnızca Türkiye'ye özgü değil. ABD'de 1990'dan bu yana 50 yaş ve üzerindeki boşanmalarda ciddi artış yaşandı. Bugün ülkedeki yaklaşık her üç boşanmadan biri gri boşanma olarak değerlendiriliyor.

Avrupa Birliği ülkelerinde ise 1990'lı yıllarda toplam boşanmalar içinde yaklaşık yüzde 10 olan gri boşanma oranı günümüzde yüzde 36 seviyesine ulaştı. Özellikle Letonya, Estonya, İsveç ve Litvanya gibi ülkelerde ileri yaş boşanmalarının Avrupa ortalamasının üzerinde olduğu belirtiliyor.

Analizde, toplumsal dönüşümün ileri yaş boşanmalarını etkilediği ifade edildi. (Fotoğraf: A Haber)

TÜRKİYE'DE HANGİ İLLERDE DAHA YAYGIN?

Raporda büyükşehirlerde gri boşanmanın daha sık görüldüğü belirtiliyor. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa'nın öne çıktığı değerlendirilirken; Hakkari, Ardahan, Bayburt, Gümüşhane ve Muş gibi illerde ise oranların daha düşük seyrettiği ifade ediliyor.