İstanbul’da iklim tehdidi büyüyor: 2300’de deniz 15 metre yükselebilir

İstanbul'da iklim değişikliğinin etkisi ile deniz seviyesi riski büyüyor. Bilimsel modellere göre deniz seviyesindeki artış, limanlar, ulaşım hatları ve kıyı yerleşimleri üzerinde doğrudan baskı oluşturacak. 2050'de limanların büyük bölümü risk altına girerken, 2100 ve sonrası için ulaşım hatları ve kıyı sistemlerinde ciddi kayıplar öngörülüyor.

İstanbul, iklim değişikliğine karşı en kırılgan liman şehirlerinden biri (Foto: AA)

İSTANBUL KIYI ŞEHİRLERİ ARASINDAN EN KIRILGANLARDAN BİRİ

AA'ya göre; İstanbul'un hem Karadeniz hem Marmara'ya kıyısı olması, kenti iklim değişikliğine karşı yüksek riskli liman şehirleri arasına taşıyor. Uluslararası projeksiyonlara dayalı analizler, deniz seviyesi artışının kentin stratejik konumunu avantajdan kırılganlığa çevirdiğini gösteriyor. Bu durum özellikle ticaret, ulaşım ve yerleşim alanlarını aynı anda etkileyen çok katmanlı bir risk oluşturuyor.

İstanbul’un çift denize kıyısı, kenti iklim değişikliğine karşı liman, ulaşım ve yerleşimleri aynı anda etkileyen yüksek riskli şehirler arasına taşıyor. (Foto: A Haber)

2050, 2100 VE 2300 SENARYOLARI AÇIKLANDI

Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) destekli modellemeler, 2050, 2100 ve 2300 yıllarına yönelik risk senaryolarını ortaya koydu. İstanbul limanları için yapılan projeksiyonlara göre 2050'de deniz seviyesinin yaklaşık 1,5 metre yükselmesiyle limanların yüzde 70'e yakını risk bölgesine giriyor. 2100'e gelindiğinde artışın 5 metreye ulaşması halinde limanların tamamının etkilenmesi, demiryolu hatlarının yüzde 60'tan fazlasının ve karayollarının yüzde 40'ının zarar görmesi bekleniyor.

En yüksek risk senaryosunu içeren 2300 projeksiyonunda ise deniz seviyesinin 15 metreye kadar çıkabileceği hesaplanıyor. Bu durumda limanların büyük bölümü işlevini kaybederken, geniş kıyı alanlarının kalıcı şekilde sular altında kalması öngörülüyor.

Bilimsel modellere göre deniz seviyesindeki artış, 2050’den itibaren kıyı sistemlerinin büyük bölümünü tehdit ediyor. (Foto: A Haber)

BUZUL ERİMESİ SÜRECİ HIZLANDIRIYOR

Küresel ısınmaya bağlı buz erimeleri, deniz seviyesindeki artışı doğrudan artırıyor. Özellikle 2050 sonrası dönemde yükselişin hızlanması bekleniyor. Bu süreçte denizler, iklim değişikliğinin en net izlenebildiği alanlardan biri haline gelirken, denizcilik sektörü en yüksek risk grubunda yer alıyor.

Yükselen sıcaklık ve aşırı hava koşulları liman operasyonlarını zorlaştırıyor. Enerji tüketimi ve taşımacılık maliyetleri artarken, tuzlu suyun altyapıya sızması içme suyu sistemlerini tehdit ediyor. Bu etkiler hem ekonomik yükü büyütüyor hem de kıyı ekosistemlerinde kayba yol açıyor.

Küresel ısınmaya bağlı buz erimeleri deniz seviyesini hızla yükselterek liman operasyonlarından içme suyu altyapısına kadar geniş bir alanı etkiliyor. (Foto: A Haber)

İSTANBUL KIYILARINDA 3 İLA 15 METRE ARASINDA YÜKSELİŞ RİSKİ

İstanbul Boğazı ve çevresine yönelik modellemeler, deniz seviyesinde 3 ila 15 metre arası artış senaryolarında ciddi su baskını riskine işaret ediyor. İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu; Ambarlı, Haydarpaşa ve Yenikapı başta olmak üzere birçok kıyı yapısında su baskınlarının öngörüldüğünü belirtti. "Yaklaşık 247 bin metrekare ile 1 milyon 730 bin metrekare arasında alan ve 10 binden fazla yapı risk altında." risk altında dedi.

Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih da iklim değişikliğinin zincirleme etkilerine işaret ederek, kıyı erozyonu, tuzlu su girişimi ve ekosistem kayıplarının liman bölgelerinde ciddi tehdit oluşturduğunu ifade etti. Dr. Öğr. Üyesi İrşad Bayırhan ise modellemelerdeki belirsizliklere rağmen risklerin büyüklüğünün net olduğunu söyledi.