Milyonlarca çalışanı ilgilendiren erken emeklilik şartı! İşte tüm sigortalıların bilmesi gereken 8 kural

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışma hayatına ilişkin önemli projeleri hayata geçirmeye hazırlanırken vatandaşlar, erken emekliliğe kapı açan sigorta başlangıcı, eksik primlerin tamamlanması, 18 yaş öncesi çocuklukta sigorta gibi konu başlıklarını yakından takip ediyor. Son üç yılda 2,6 milyonu EYT'li olmak üzere 3,3 milyon kişiye emeklilik maaşı bağlayan SGK, geriye doğru incelemelere odaklandı. Yüz binlerce emeklilik başvurusunu inceleyen SGK, son 5 yılda 12 bin 209 kişinin emekliliğini iptal etti.

SİGORTALILIK BAŞLANGICI MI SİGORTALILIK SÜRESİ?

Sabah Gazetesi'nden Önder Yılmaz'ın haberine göre, "sigortalılık başlangıcı", malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa çalışmaya başlanılan tarihtir. "Sigortalılık süresi" ise çalışmaya başlanan tarihle emeklilik maaşının bağlandığı veya ölen sigortalılar için de ölüm tarihi arasında geçen süreye deniyor.

18 YAŞ EMEKLİLİĞİ NASIL ETKİLİYOR?

18 yaşından önce sigortalı olmak, emeklilikte prim gün sayısı açısından etkili oluyor. Bu yaşta ödenen primler SGK tarafından geçerli kabul edilir ve toplam prim gününe dahil edilir. Ancak kıdem hesabında 18 yaşını doldurma tarihi esas alınır. Yani 16 yaşında sigorta başlangıcı varsa, emeklilik için gerekli 25 yıl, 18 yaşın dolduğu tarihten itibaren başlar.

18 yaş altı süreler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz. Kıdem tazminatına esas olan sürenin hesaplanmasında sigortalılık süresi, 18 yaşın doldurulduğu tarihten itibaren başlar. Bu nedenle 18 yaşından önce geçen çalışma süresi ne kadar uzun olursa olsun, kıdem tazminatı hesabına dahil edilmez. Ancak bu sürelerdeki primler, emeklilik açısından önemli.

ANNE-BABA YANINDA ÇALIŞMAK GEÇERLİ Mİ?

SGK, 2013/11 sayılı Genelgesi'ne dayanarak anne veya babaya ait işyerinde 18 yaşından önce geçen sigortalılık sürelerini iptal ediyor. SGK, anne veya babanın işyerinde çalışan çocuğun sigortalı sayılabilmesi için vasi katılımıyla yapılmış ve hakim tarafından onaylanmış bir hizmet sözleşmesinin bulunması şartını arıyor. Bulunmadığı takdirde SGK, sigortalılık başlangıcını ve prim günlerini geçersiz sayıyor.

STAJDA GEÇEN SÜRELER EMEKLİLİKTE SAYILIR MI?

Stajda geçen sürelerde yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primleri yatırıldığı için emeklilikte dikkate alınmaz. Uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmediğinden, bu süreler ne prim günü ne de sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. SGK sisteminde görünmesi, emeklilik hakkı doğurmaz; sadece sicil başlangıcı olarak kayıtlı kalır.

Emeklilikte prim günü hesabı için sigorta başlangıç tarihi esas alınır. Ancak sigortalılık süresi hesabında 18 yaş dikkate alınır. Dolayısıyla 16 yaşında işe başlayan bir kişi için 7000 gün prim geçerli olsa da 25 yıllık süre, 18 yaşını doldurduğu tarihten itibaren hesaplanır.

SGK EMEKLİLİK İŞLEMLERİNİ GERİYE DOĞRU İNCELİYOR MU?

SGK, her yıl emeklilik işlemleri sırasında ve sonrasında geçmişe dönük inceleme yapıyor. Denetimlerde: sigortalılık süresi, prim günleri, hizmet dökümleri, işe giriş ve çıkış kayıtları, 18 yaş öncesi sigortalılık, askerlik ve doğum borçlanmaları, sahte sigortalılık iddialarını geri dönük olarak kontrol edebilir. Eğer inceleme sonucunda hatalı veya gerçeğe aykırı bir durum tespit edilirse, emeklilik kararı yeniden değerlendirilir. Haksız ödemeler geri talep edilir.

SGK, son beş yılda yaptığı yoğun denetim ve incelemeler sonucu 560 bin 540 kişinin sahte sigortalı olduğunu tespit etti. Yapılan bu incelemelerin sonucunda toplam 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edildi. 4-a (SSK) kapsamında 9 bin 304 kişinin, 4-b (Bağ-Kur) kapsamında 2 bin 905 kişinin emekliliği iptal edildi.

Emeklilikte yaşa takılanlara yönelik yaş şartının kaldırılmasına ilişkin yasal düzenlemenin yürürlüğe girdiği Mart 2023'ten 1 Ocak 2026 tarihine kadar 2,6 milyon EYT'li emeklilik başvurusunda bulunarak, emekli aylığı almaya başladı. Ayrıca, bu tarihler arasında normal kriterlerle emeklilik hak eden yaklaşık 660 bin sigortalıya da yaşlılık aylığı bağlandı.

Böylece toplamda 3,3 milyon kişi emekli olarak emekli aylığı aldı. Sadece 2025 yılı içinde tüm statüler kapsamında yaklaşık 440 bin kişi emekli olurken, bunun yaklaşık 204 bini EYT düzenlemesi kapsamında işlem gördü.