Gökyüzünde yeni dönem: İHA'lara kayıt zorunluluğu geliyor, her uçuş anbean takip edilecek

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), son dönemde sayıları ve kullanım alanları hızla artan insansız hava araçlarına (İHA) yönelik yeni bir düzenleme hazırladı. Genel görüşe açılan "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı" taslağıyla İHA'ların tasarımı, üretimi, piyasaya arzı ve Türk hava sahasında işletilmesine dair emniyet, güvenlik ve teknik kurallar yeniden düzenleniyor.

İHA OPERASYONLARI ÜÇ KATEGORİYE AYRILACAK

Taslağa göre İHA operasyonları risk durumuna göre açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç kategoriye ayrılacak.

Sertifikalı kategoride yer alan İHA'lar kalabalık insan grupları üzerinde uçuş yapabilecek, insan ve tehlikeli madde taşımacılığında kullanılabilecek.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan İHA sistemleriyle izin verilen bitki koruma ürünlerinin uygulanması ise tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değerlendirilmeyecek.

Sertifikalı kategorideki İHA'lar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenecek.

YABANCI TESCİLLİ İHA'LARA 20 GÜN ŞARTI

Yabancı tescilli İHA'ların Türk hava sahasında operasyon gerçekleştirebilmesi için en az 20 gün önceden SHGM'ye başvuru yapılarak izin alınması gerekecek.

Acil durumlar, kamu güvenliği, basın-yayın faaliyetleri ve afet müdahalesi gibi öngörülemeyen durumlarda ise Genel Müdürlük bu süreyi kısaltabilecek veya doğrudan geçici uçuş izni verebilecek.

İHA TAKİP VE TRAFİK YÖNETİM SİSTEMİ KURULUYOR

Taslağın en dikkat çeken düzenlemelerinden biri ise İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi'nin (İHATTYS) hayata geçirilecek olması.

Türkiye'de İHA sistemleriyle ilgili tescil, kayıt, denetim ve yetkilendirme süreçlerini yürütmeye yetkili otorite olan SHGM, sistemi kurup işletecek.

Sistem ayrıca;

• Kayıtlı İHA'ların anlık konum ve uçuş durumlarını izleyecek,
• Coğrafi bölge verilerini dijital ortamda yayımlayacak,
• Uçuş izni başvurularını ve onay süreçlerini kayıt altına alacak,
• Aynı hava sahasını talep eden İHA'lar arasında çatışma tespiti yaparak işleticileri uyaracak.

TARIMSAL UÇUŞLARA KOLAYLIK

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış İHA sistemleriyle serbest bölgelerde ve yerleşim alanları dışında gerçekleştirilecek tarımsal operasyonlarda İHATTYS üzerinden yapılacak bildirim yeterli olacak.

Bu operasyonlar için ayrıca operasyonel yetkilendirme aranmayacak.

KAYIT ZORUNLULUĞU GETİRİLİYOR

Özel veya sertifikalı kategoride operasyon yapanlar ile açık kategoride azami kalkış ağırlığı 500 gram ve üzeri olan ya da kamera ve mikrofon gibi kişisel veri kaydı yapabilen sensörlere sahip İHA'ları kullananlar SHGM sistemine kayıt yaptırmak zorunda olacak.

Sertifikalı kategorideki İHA'lar ile azami kalkış ağırlığı 150 kilogram ve üzerindeki İHA'lar ise Genel Müdürlük Hava Aracı Sicili'ne tescil edilecek.

Kayıt ve tescil başvuruları ilgili kurum süreçlerinin tamamlanmasının ardından en geç 15 iş günü içinde sonuçlandırılacak.

TALİMATA AYKIRI HAREKET EDENLERE CEZA

Taslakta yer alan kurallara aykırı hareket edenler hakkında Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili idari para cezası hükümleri uygulanacak.

SHGM, emniyet denetimleri sonucunda talimat şartlarını karşılamadığı tespit edilen işleticilerin operasyonel yetkilendirmelerini, hafif İHA işleticisi sertifikalarını ve pilot yetkinlik belgelerini askıya alabilecek veya iptal edebilecek.

Gerekli izinler alınmadan ya da belirlenen sahalar dışında gerçekleştirilen uçuşlarda ise ilgili kişi ve işletmeler hakkında idari yaptırım uygulanacak. Suç teşkil eden durumlarda Cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.

TERÖR VE MAHREMİYET HASSASİYETİ

Taslağa göre işletici ve pilotlar, İHA'ların terör amaçlı veya yasa dışı kullanımına karşı gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Mahremiyet ihlali durumlarında ise Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanacak.