Gıda sektöründe yeni dönem: Domuz ve böcek kaynaklı ürünlere veto
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hazırladığı "Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle birlikte Türkiye'de ilk kez "yeni gıda" ürünlerine yönelik kapsamlı mevzuat oluşturuldu. Firmalar için bilimsel inceleme ve teknik dosya zorunluluğu getirilirken, domuz ve böcek kaynaklı ürünlerle ilgili kısım dikkat çekti.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan "Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği" ile "Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği", 20 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
"MUCİZE ÜRÜN" DEVRİ KAPANIYOR
Bakanlıktan edinilen bilgiye göre düzenleme, gelişen teknoloji ve alternatif gıda kaynaklarına yönelik çalışmaların artmasıyla birlikte yeni bileşenlerin gıda olarak kullanımına dair artan talepler doğrultusunda hazırlandı.
Yeni yönetmelikle birlikte Türkiye'de ilk kez "yeni gıda" ürünlerine yönelik kapsamlı bir yasal çerçeve oluşturuldu. Özellikle internet üzerinden "mucize ürün" adıyla pazarlanan yeni nesil takviyeler, ithal ürünler ve içeriği tartışmalı gıdalar için daha sıkı denetim dönemi başladı.
YENİ GIDA BAŞVURULARINDA KAPSAMLI DOSYA ŞARTI
Yeni düzenlemeye göre firmalar artık yeni gıda ürünleri için yalnızca ürün etiketiyle başvuru yapamayacak.
Bakanlığa kapsamlı teknik dosya sunulması zorunlu olacak. Başvuru dosyasında ürünün üretim süreci, içerik yapısı, toksikolojik çalışmaları, risk analizleri, güvenilirlik raporları ve kullanım koşulları ayrıntılı şekilde yer alacak.
Tarım ve Orman Bakanlığı gerekli görülmesi halinde firmalardan ek bilimsel veri ve analiz sonuçları da isteyebilecek.
ÜRÜNLER PİYASAYA ÇIKMADAN İNCELENECEK
Yeni sisteme göre bir ürünün piyasaya sunulabilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki bilimsel komisyon tarafından değerlendirilmesi gerekecek.
İnceleme sürecinde ürünün insan sağlığı açısından risk taşıyıp taşımadığı, tüketiciyi yanıltıp yanıltmadığı ve beslenme açısından dezavantaj oluşturup oluşturmadığı değerlendirilecek. İnsan sağlığı açısından güvenli bulunmayan ürünlerin piyasaya arzına izin verilmeyecek.
Ayrıca firmalar bir ürünün "yeni gıda" sayılıp sayılmadığını doğrudan Tarım ve Orman Bakanlığı'na sorabilecek. Başvurular Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ile ilgili bilimsel komisyon tarafından incelenecek ve en geç 4 ay içinde resmi karar verilecek.
Yönetmeliğin en dikkat çeken bölümlerinde biri ise domuz ve böcek kaynaklı ürünlere dair hüküm oldu. Yönetmelikte, "Domuz ve böcek kaynaklı bir yeni gıda ile ilgili başvuru/bildirim kabul edilmez ve bu gıdalar yeni gıdalar listesinde yer almaz" ifadelerine yer verildi.
Böylece domuz ve böcek kaynaklı ürünlerin "yeni gıda" kapsamında piyasaya arzının önü kapatıldı.
Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgiye göre Avrupa Birliği listesinde yer alan 189 yeni gıda bileşeni yönetmelik ekine alındı. Buna karşın 32 gıda bileşeni ise GDO'lu mikroorganizma kullanılarak üretilmesi, domuz kaynaklı olması veya böcek içermesi gibi nedenlerle mevzuata dahil edilmedi.
