Akaryakıtta yeni tablo: Eşel mobilin bütçe etkisi 600 milyar lirayı aşabilir

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bazı basın yayın organlarında yer alan akaryakıt ÖTV tahsilatına yönelik iddialara açıklık getirdi. Açıklamada, jeopolitik gelişmeler nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının vatandaş üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla 5 Mart itibarıyla eşel mobil sisteminin yeniden devreye alındığı hatırlatıldı. GİB, uygulamanın temel amacının akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon ve vatandaş bütçesi üzerindeki etkisini sınırlamak olduğunu belirtti.

"EŞEL MOBİL KAPSAMINDAKİ ÜRÜNLERİN PAYI YÜZDE 96'YI AŞIYOR"

Açıklamada, eşel mobil sistemi kapsamındaki ürünlerin toplam ÖTV'ye tabi ürünler içindeki payının yüzde 96'nın üzerinde olduğu ifade edildi. Petrol ürünlerinden şubat ayında 44,3 milyar lira ÖTV tahsil edildiği, mart ayında ise tahsilatın yüzde 18 azalışla 36,3 milyar liraya gerilediği aktarıldı.

GİB, mart ayındaki tahsilatın büyük bölümünün kriz öncesi döneme ait olduğunu belirterek, petrol fiyatlarındaki yükselişin esas etkisinin nisan tahsilatında görüldüğünü bildirdi.

NİSAN AYINDA TAHSİLAT 6,9 MİLYAR LİRAYA GERİLEDİ

Açıklamaya göre, 16-31 Mart ile 1-15 Nisan dönemlerini kapsayan süreçte akaryakıt ürünlerine dair ÖTV tahsilatı 6,9 milyar lira seviyesinde gerçekleşti. Bu kapsamda yılın ilk 4 ayındaki kümülatif tahsilatın 136,8 milyar lira olduğu belirtildi. GİB, 2026 yılı için akaryakıt ürünlerinden beklenen toplam ÖTV tahsilatının ise 656,5 milyar lira olarak öngörüldüğünü açıkladı.

"TOPLAM ETKİNİN 600 MİLYAR LİRAYI AŞMASI BEKLENİYOR"

Gelir İdaresi Başkanlığı açıklamasında, eşel mobil sistemi kapsamında vazgeçilen ÖTV nedeniyle buna bağlı KDV tahsilatının da yapılamadığına dikkat çekildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Bu kapsamda yılın geri kalanı için yaklaşık 104 milyar liralık KDV de tahsil edilemeyecektir. Bugünkü petrol fiyatları ile mevcut akaryakıt maktu ÖTV tutarlarının yıl sonuna kadar aynen devam etmesi durumunda toplam kaybın 600 milyar lirayı geçeceği öngörülmektedir."

MOTORİN VE LPG'DE ÖTV SIFIRLANDI

GİB, bugün itibarıyla motorin ve LPG'de maktu ÖTV'nin sıfır seviyesinde uygulandığını, benzinde ise ÖTV tutarının 3,0206 lira olduğunu açıkladı. Ayrıca 5 Mart'tan itibaren günlük tüketim tahminleri dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda, 86 milyar liralık ÖTV ile bu tutar üzerinden alınmayan 17 milyar liralık KDV nedeniyle toplam etkinin 100 milyar lirayı aştığı belirtildi.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?

Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundan kaynaklanan artışların pompa fiyatlarına doğrudan yansımaması için uygulanan bir vergi düzenleme mekanizması olarak biliniyor.

Sistem kapsamında akaryakıt fiyatlarının yükseldiği dönemlerde Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düşürülerek fiyat artışının vatandaş üzerindeki etkisinin sınırlandırılması hedefleniyor. Petrol fiyatlarının gerilemesi durumunda ise ÖTV yeniden artırılabiliyor.