Alevler azaldı ama tehlike büyüdü! Cehennem Kapısı’nın sönmesi neden riskli?
Türkmenistan'daki "Cehennem Kapısı" olarak bilinen Darvaza Krateri'nde alevler ilk kez ciddi şekilde zayıfladı. Ancak uzmanlar bunun iyi haber olmayabileceğini söylüyor. Çünkü ateşin tamamen sönmesi, atmosfere çok daha güçlü metan gazı salımı anlamına gelebilir.
Türkmenistan'ın Karakum Çölü'nde yer alan ve yıllardır "Cehennem Kapısı" olarak anılan Darvaza Gaz Krateri, yarım asrı aşkın süredir ilk kez belirgin şekilde güç kaybetmeye başladı. Bir dönem kilometrelerce uzaktan görülebilen dev alevlerin artık daha küçük alanlarda yanması dikkat çekiyor.
HER ŞEY SONDAJ KAZASIYLA BAŞLADI
Darvaza Krateri'nin ortaya çıkışı 1971 yılına dayanıyor. Sovyet jeologları bölgede doğal gaz arama çalışmaları yürütürken zeminde büyük bir çökme meydana geldi. Çökme sonrası yaklaşık 70 metre genişliğinde dev bir çukur oluştu.
Çukurdan yoğun şekilde metan gazı çıkmaya başlayınca, yetkililer gazın çevreye yayılmasını önlemek için bölgeyi ateşe verdi. Amaç, gazın birkaç hafta içinde tükenmesi ve yangının kendiliğinden sönmesiydi. Ancak hesaplar tutmadı. Yer altındaki rezerv çok daha büyük çıktı ve alevler onlarca yıl boyunca yanmaya devam etti.
Darvaza Krateri hakkında temel bilgiler
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Konum | Karakum Çölü, Türkmenistan |
| Oluşum yılı | 1971 |
| Genişlik | Yaklaşık 70 metre |
| Derinlik | Yaklaşık 30 metre |
| Ana gaz türü | Metan |
| Lakabı | Cehennem Kapısı |
| Güncel durum | Alevlerin şiddeti düşüyor |
ALEVLER NEDEN AZALIYOR?
Türkmenistan devlet enerji şirketi Turkmengaz'ın paylaştığı verilere göre kraterdeki alevlerin şiddeti son yıllarda yaklaşık üç kat azaldı. Yetkililer bunu yeni gaz tahliye kuyularına bağlasa da bazı araştırmacılar alevlerin daha önce zayıflamaya başladığını belirtiyor.
Bölgeyi uzun yıllardır ziyaret eden turist rehberleri de değişimin net şekilde görüldüğünü söylüyor. Daha önce kraterin büyük bölümünde görülen yoğun alevlerin artık daha dar alanlarda ortaya çıktığı ifade ediliyor.
UZMANLAR NEDEN ENDİŞELİ?
Alevlerin azalması ilk bakışta olumlu bir gelişme gibi görünse de uzmanlar asıl tehlikenin ateş tamamen söndüğünde başlayabileceğini söylüyor. Çünkü krater yanarken çıkan metan gazı büyük ölçüde karbondioksite dönüşüyor.
Eğer yangın tamamen sönerse, ham metan gazı doğrudan atmosfere yayılacak. Bu durum ise küresel ısınma açısından ciddi bir risk oluşturuyor. Çünkü metan gazı, atmosferde ısı tutma konusunda karbondioksite göre yaklaşık 30 kat daha güçlü etkiye sahip.
Bilim insanlarının dikkat çektiği riskler
- Kontrolsüz metan salımı
- Küresel ısınmanın hızlanması
- Çevrede zehirli gaz birikimi
- Yer altındaki gaz yollarının kontrol edilememesi
- Yeni çökme riskleri
TURİSTLERİN EN ÇOK GÖRMEK İSTEDİĞİ YERLERDEN BİRİ OLDU
Darvaza Krateri zamanla Türkmenistan'ın en dikkat çekici turistik noktalarından biri haline geldi. Özellikle gece saatlerinde ortaya çıkan görüntü, ziyaretçilere adeta başka bir gezegendeymiş hissi veriyor. Krater çevresinde uzun yıllar boyunca otel ya da büyük tesis bulunmadı. Bölgeye gelen turistler genellikle çölde kamp yaparak gece boyunca alevleri izledi. Son yıllarda ise çadır kampları ve konaklama alanları kurulmaya başlandı.
Bölgeye giden turistlerin en çok dikkat çektiği detaylar şu şekilde:
- Gece gökyüzünü kaplayan kızıl ışık
- Yüzlerce metre uzaktan hissedilen sıcaklık
- Çöl ortasında oluşan dev ateş çukuru
- Kum fırtınaları sırasında oluşan görüntü
- Sessiz çölün ortasında sürekli devam eden alev sesi
