Cebelitarık'ta yürütülen kazılarda arkeologlar, en az 40 bin yıldır kapalı kalan bir mağara odasını ilk kez açtı. Vanguard Mağarası içinde bulunan alanın büyük ölçüde bozulmadan kalması, Neandertallerin yaşam biçimi, beslenme düzeni ve yok oluş sürecine ilişkin yeni veriler sağlıyor.

40 BİN YILLIK KAPALI ODA İLK KEZ İNCELENDİ

Eco News'e göre araştırmacılar, Vanguard Mağarası'nın arka bölümünde bulunan yaklaşık 13 metrelik gizli bir odaya ulaştı. Odanın girişinin binlerce yıl boyunca tortularla kapalı kalması nedeniyle içerideki kalıntıların büyük ölçüde korunmuş halde olduğu belirtildi.

İlk incelemelerde vaşak, sırtlan ve akbaba gibi hayvanlara ait kemikler ile mağara içinde etobur canlıların bıraktığı tırmalama izleri tespit edildi. Ayrıca denizden taşınmış olabileceği düşünülen büyük bir deniz salyangozu kabuğu da bulundu.

BOZULMAMIŞ MAĞARALAR NEDEN KRİTİK ÖNEMDE?

Arkeologlara göre açık mağaralarda su hareketleri, hayvan geçişleri ve insan faaliyetleri nedeniyle katmanlar zaman içinde karışabiliyor. Kapalı kalan odalar ise geçmişe ait izleri daha net koruyor.

Bu durum; polen, mikro kalıntı, kül tabakası ve kimyasal iz gibi detayların modern laboratuvar teknikleriyle daha doğru analiz edilmesini sağlıyor. Bilim insanları, yeni keşfedilen alanın "Buz Çağı yaşamının anlık görüntüsü" niteliğinde olabileceğini değerlendiriyor.

NEANDERTALLERİN SON İZLERİ

Cebelitarık'taki Gorham Mağara Kompleksi uzun süredir Neandertallerin Avrupa'daki son sığınaklarından biri olarak görülüyor. UNESCO korumasındaki bölgede daha önce yapılan analizlerde, Neandertallerin burada yaklaşık 24 bin yıl öncesine kadar yaşamış olabileceği öne sürülmüştü.

Ancak bu tarihlendirmeler bilim dünyasında tam uzlaşı sağlamadı. Uzmanlar, karmaşık mağara katmanlarının kesin tarihlendirilmesinin oldukça zor olduğuna dikkat çekiyor. Yeni keşfedilen mühürlü odanın ise daha güvenilir örnekler sunarak tartışmaya yeni veri sağlayabileceği belirtiliyor.

DENİZ KAYNAKLARI NEANDERTALLERİN YAŞAMINI UZATMIŞ OLABİLİR

Bölgedeki araştırmalar, Neandertallerin yalnızca kara avcılığıyla değil, deniz ürünleriyle de beslendiğini gösteriyor. 2016 yılında Quaternary International dergisinde yayımlanan araştırma, Gorham Mağarası çevresindeki Neandertal yaşamına dair dikkat çeken veriler ortaya koydu. Çalışmaya göre mağara, Buz Çağı boyunca kıyı hattına yaklaşık 2 kilometre mesafede bulunuyordu. Bölgede ortaya çıkarılan kabuklu deniz canlılarına ait kalıntılar ise Neandertallerin deniz ürünlerini besin kaynağı olarak tükettiğini gösterdi.

Araştırmacılar, Gorham çevresinin yalnızca kıyıdan ibaret olmadığını, farklı ekosistemlerin bir arada bulunduğu zengin bir yaşam alanı sunduğunu belirtiyor. 2008 yılında yapılan analizlerde; amfibiler, sürüngenler, kuş türleri, büyük memeliler ve gelgit bölgelerinde yaşayan yumuşakçılara ait izlere rastlandı. Uzmanlara göre bu çeşitlilik, Neandertallerin değişen iklim koşullarına karşı farklı besin kaynaklarına ulaşabilmesini sağlayarak hayatta kalma sürecinde önemli rol oynadı.

NEANDERTALLERİN GELİŞMİŞ TEKNOLOJİLERİ KULLANDIĞINA DAİR İZLER BULUNDU

Vanguard Mağarası'nda yapılan araştırmalar, Neandertallerin bitki reçinelerini düşük oksijenli ortamda ısıtarak katran ürettiğini ortaya koydu. Bilim insanları, bu katranın taş aletleri ahşap saplara sabitlemek için yapıştırıcı olarak kullanıldığını belirtti.

Analizler, kullanılan hammaddenin Akdeniz'e özgü Cistus ladanifer bitkisinden elde edildiğini gösterdi. Bölgede bulunan polen ve spor kalıntıları ise Buz Çağı'ndaki çevresel koşulların yeniden incelenmesine katkı sağlayacak. Araştırmacılar ayrıca bugün su altında kalan eski kıyı şeridinin Neandertaller için önemli bir avlanma alanı olduğunu değerlendiriyor.

DENİZ SEVİYESİ YÜKSELMESİ MAĞARALARI TEHDİT EDİYOR

UNESCO ve Cebelitarık yönetimi, mağara kompleksinin iklim değişikliği nedeniyle risk altında olduğunu açıkladı. Deniz seviyesindeki yükselme, sel baskınları ve kıyı erozyonu bölgedeki arkeolojik katmanlar için doğrudan tehdit oluşturuyor.

Yetkililerin hazırladığı yönetim planına göre Gorham Mağarası'nın yaklaşık yüzde 70'i, Vanguard'ın yüzde 90'ı ve Bennett Mağarası'nın büyük bölümü hala kazılmadı. Uzmanlar, mevcut çalışma temposuyla bölgedeki araştırma potansiyelinin en az 800 yıl daha sürebileceğini belirtiyor. Bilim insanlarına göre kontrollü ve yavaş ilerleyen kazılar, binlerce yıllık arkeolojik verilerin zarar görmeden korunması açısından önem taşıyor.