İlber Ortaylı’nın gençlere tavsiyeleri: Başarılı bir hayat için ne yapmalı?

2019 yılında yayımlanan "Bir Ömür Nasıl Yaşanır?" kitabında Prof. Dr. İlber Ortaylı, hayatın farklı dönemlerinde yapılması gerekenleri anlattı. Ortaylı'ya göre insan hayatı belirli evrelere ayrılır ve her dönemin kendine özgü öğrenme fırsatları vardır. Özellikle gençlik yılları, kültürel birikim ve kişisel gelişim açısından kritik bir dönem olarak görülür.

"Hayatımız temel olarak dörde ayrılır: 12-25 arası, 25-40 arası, 40-55 arası ve 55 sonrası. İyi bir yaşam için, her bir dönemde tamamlamamız gereken bazı işler, edinmemiz gereken bazı alışkanlıklar vardır. Bunlar verimli, güzel bir ömür sürmenin anahtarlarıdır."

BAŞARILI BİR HAYAT İÇİN İLBER ORTAYLI'NIN GENÇLERE TAVSİYELERİ

"EN ÖNEMLİ ŞEY HAFIZADIR"

Ortaylı, gençlerin bu dönemi yalnızca akademik başarıyla değil; kültür, seyahat ve entelektüel gelişimle değerlendirmesi gerektiğini vurgulamıştır. Sağlıklı bir yaşama da atıfta bulunan tarihçi, alkol ve sigara gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durulması gerektiğini belirtmiş, yağlı yemeklerin tüketilmemesi ve öğünlerin ölçülü olarak yenmesi gerektiğine dikkat çekmiştir.

"İyi bir yaşam için sigara içiyorsanız bırakın, içki içiyorsanız azaltın. Yağlı yemeklerden tümden vazgeçin. Bir de muhakkak okuyun, hikaye ve romanın dinlendiren ve hafızayı açan gücünü ihmal etmeyin. En önemli şey hafızadır."

YENİ VE FARKLI İNSANLARLA TANIŞIN

"Yeni ve farklı ilişkiler kurmaya çalışın. Özellikle okulun dışında, emek isteyen, girişkenlik gerektiren ilişkiler kurduğunuzda, ummadığınız farklı dünyalara girersiniz. Görgünüz artar, bilginiz genişler, bakışınız derinleşir."

İlber Ortaylı, insanın kendini geliştirmesinde farklı insanlarla kurulan ilişkilerin büyük rol oynadığını vurguladı. Ona göre birey, kendisine yeni bir bakış açısı kazandıracak kişilerle bir araya geldiğinde yalnızca bilgi edinmez; düşünce dünyasını da genişletir.

Farklı çevrelerden insanlarla tanışmak, dilin gelişmesine, görgünün artmasına ve dünyaya daha geniş bir perspektiften bakılmasına katkı sağlar. Ortaylı, özellikle okul dışındaki sosyal çevrelerde kurulan ilişkilerin insanı yeni dünyalarla tanıştırdığını belirterek gençlere girişken olmalarını ve farklı insanlarla tanışmaktan çekinmemelerini önerdi.

KENDİNİZİ GELİŞTİRİN:
MESLEĞİNİZİN DIŞINDAKİ ALANLARA İLGİ DUYUN

İlber Ortaylı'ya göre entelektüel olmak yalnızca çok kitap okumakla sınırlı bir kavram değildir. Entelektüel kişi, mesleğinin dışındaki alanlara da ilgi duyan ve farklı konularla ilgilenerek kendini geliştiren insandır. Bilim insanı ya da mühendis bile olsa sanat, tarih, coğrafya veya kültür gibi alanlara yönelmek bireyin düşünce dünyasını genişletir.

"Kendinizi geliştirmek, yetiştirmek istiyorsanız, işinizle gücünüzle ilgili olmayan konularla da ilgileneceksiniz. Mühendis de olsanız örneğin, coğrafyayla tarihle uğraşacaksınız, müzikten anlayacaksınız, dans edeceksiniz. Milletin halini dert edeceksiniz."

Ortaylı, bu sözleri ile insanın yalnızca kendi uzmanlık alanıyla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek farklı disiplinlerle ilgilenmenin yeni bakış açıları kazandırdığını vurgular. Müzik, resim, dans ya da farklı kültürlerle ilgilenmek gibi faaliyetlerin bireyin ufkunu genişlettiğini ifade eden Ortaylı, gerçek entelektüelliğin dünyayı merak etmek ve farklı alanlardan beslenmekle mümkün olduğunu anlatır.

"Türklerin önde gelen birçok önderi ve aydını asker saflarından çıkmıştır. Bu, bir Rönesans entelektüeli olan Fatih Sultan Mehmet Han'dan beri böyledir. Atatürk de bir entelektüeldir; en başta aldığı kurmay eğitimi buna göredir."

İŞİNİZİ DOĞRU SEÇİN, DİSİPLİNLE ÇALIŞIN

"İşinizi doğru seçin. Daha en başından aşık olduğunuz bir işi yapmaya gayret edin. Bu yapmazsanız, ne kadar çalışkan olsanız da hayattaki gayenizi kaybedersiniz, zihniniz uyuşur."

İlber Ortaylı, başarılı ve üretken bir hayat için en önemli adımlardan birinin doğru işi seçmek olduğunu vurguladı. Ona göre birçok insan iş hayatına büyük bir hevesle başlasa da zamanla başladığı işi tamamlayamamak, son noktayı koyamamak ya da disiplinli çalışmayı sürdürememek önemli bir sorun haline geliyor. Bu nedenle bireyin hem yaptığı işi sevmesi hem de başladığı işi sonuna kadar götürebilecek bir disiplin geliştirmesi gerektiğini ifade etti.

"Okuyup yazarak çalışanlara; sabahları çalışmalarını, bilhassa da notlar alarak çalışmalarını katiyetle öneririm. Sabahların özel havasından faydalanmak gerekir."

Ortaylı, özellikle okuyarak ve yazarak çalışmanın önemine dikkat çekti. İş hayatında gerçek başarıya ulaşmanın yolu ise yapılan işe sahip çıkmak ve sorumluluk bilinciyle hareket etmekten geçiyor. Bireyin çalışma hayatında disiplinli olması, görevlerini ertelememesi ve işini sürekli geliştirmesi gerekir.

SEYAHAT EDECEĞİNİZ YERLERİ ARAŞTIRIN, NOT ALIN, FOTOĞRAF ÇEKİN

"Semerkand'ı, Floransa'yı, Buhara'yı, Roma'yı ve Kudüs'ü görmeden ölmeyin."

İlber Ortaylı'ya göre bir şehri gezmek yalnızca görmekten ibaret değildir. Seyahatten önce gidilecek yer hakkında okumak, harita ve rehber incelemek gerekir. Ortaylı, gençlere gezi sırasında not tutmalarını, fotoğraf çekmelerini ve gördüklerini kaydetmelerini önerir. Ona göre bilinçli yapılan seyahat, insanın dünyaya bakışını genişletir.

"Bir şehri gezmek emek ister. Okuyacaksınız, harita bakacaksınız, notlar alacaksınız, fotoğraf çekeceksiniz ve defter tutacaksınız."

Bir şehri gerçekten tanımak için sokaklarını yürüyerek keşfetmek gerektiğini vurgulayan Ortaylı, çarşıları, pazarları ve insanların günlük yaşamını gözlemlemenin önemine dikkat çekti. Ona göre bir şehri anlamanın yolu, o şehrin hayatına karışmak ve ayrıntıları fark etmektir.

İlber Ortaylı, bir şehri gerçekten tanıyabilmek için seyahat ederken dikkat edilmesi gereken temel kuralları ise şu tavsiyelerle özetliyor:

YAŞADIĞINIZ ŞEHRİ TANIYIN

"İstanbul'da gezilmesi gereken yerlerin başında Ayasofya ve Sinan'ın Süleymaniye'si gelir. Topkapı ve Dolmabahçe'yi de muhakkak saymalıyız. Onlardan da önce Askeri Müze, Kariye Camii, Fenari İsa Camii, bütün Mimar Sinan camileri, Arkeoloji Müzesi, İslam Eserleri Müzesi vardır."

İlber Ortaylı, yaşanılan şehri gerçekten tanıyabilmek için tarihi yapıları ve kültürel mirası yerinde görmek gerektiğini vurguladı. İstanbul örneğinde Ayasofya, Süleymaniye, Topkapı ve Dolmabahçe gibi büyük eserlerin yanı sıra Arkeoloji Müzesi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi gibi önemli kültür duraklarının gezilmesini önerdi.

"İyi şehir; iyi bir kütüphanede çalıştıktan sonra, iyi bir salonda, iyi bir tiyatro oyunu seyredebildiğin ve temsilin ardından güzel bir kafeye gidip sohbet edebildiğin bir şehirdir."

Ortaylı'ya göre bir şehri anlamanın yolu yalnızca büyük yapıları görmekten değil, tarihi semtlerin sokaklarını dolaşmak ve şehrin saklı değerlerini keşfetmekten geçiyor.

SANAT İLE GÜÇLÜ BAĞ KURUN

İlber Ortaylı, gençlerin kültürel birikimlerini geliştirebilmesi için yalnızca kitaplarla değil; sinema, müzik ve sanat eserleriyle de güçlü bir bağ kurması gerektiği anlattı. Ortaylı, sinema kültürünü geliştirmek isteyenler için izlenmesi önerilen yabancı filmlere şu şekilde yer verdi: