Yeni bir gezegen sınıfı keşfedildi: Derinliklerinde magma okyanusu var

Bilim insanları, Güneş Sistemi dışında yer alan L 98-59 d adlı gezegenin bilinen sınıflara girmediğini belirledi. James Webb Uzay Teleskobu verileri ve bilgisayar simülasyonları, gezegenin erimiş yapıda ve kükürt bakımından zengin bir atmosfere sahip olduğunu ortaya koydu.

YENİ BİR GEZEGEN SINIFI TESPİT EDİLDİ

Oxford Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmaya göre; L 98-59 d, klasik "gaz cüce" ya da "su dünyası" kategorilerine uymuyor. Yaklaşık 35 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu ötegezegen Dünya'nın yaklaşık 1,6 katı büyüklüğünde.

L 98-59 d'nin iç yapısı büyük ölçüde erimiş silikatlardan oluşuyor. Gezegenin altında binlerce kilometre derinliğe ulaşan küresel magma okyanusu bulunuyor. Düşük yoğunluğu nedeniyle alışılmış kayalık gezegenlerden ayrılıyor. Atmosferinde hidrojen sülfür gibi kükürt gazları barındırıyor.

Araştırmanın ortak yazarlarından Oxford Üniversitesi Fizik Bölümü'nden Prof. Raymond Pierrehumbert; bilgisayar modellerinin ulaşılamayan gezegenlerin iç yapısını anlamada kritik rol oynadığını vurguladı. Pierrehumbert, "Heyecan verici olan şey, asla ziyaret edemeyeceğimiz bir gezegenin gizli iç yapısını ortaya çıkarmak için bilgisayar modelleri kullanabilmemizdir. Gökbilimciler bir gezegenin boyutunu, kütlesini ve atmosferik bileşimini yalnızca uzaktan ölçebilseler de, bu araştırma, bu yabancı dünyaların derin geçmişini yeniden inşa etmenin ve kendi Güneş Sistemimizde eşdeğeri olmayan gezegen türlerini keşfetmenin mümkün olduğunu gösteriyor." ifadelerini kullandı.

Leeds Üniversitesi ve Oxford Üniversitesi'nden Dr. Richard Chatterjee ise geliştirilen simülasyonların gezegenin evrim sürecine ışık tuttuğunu belirtti. Chatterjee, "Bilgisayar modellerimiz çeşitli gezegen süreçlerini simüle ederek, zamanı geriye çevirmemizi ve bu sıra dışı kayalık ötegezegen L 98-59 d'nin nasıl evrimleştiğini anlamamızı sağlıyor. Çürük yumurta kokusundan sorumlu olan hidrojen sülfür gazının burada başrol oynadığı görülüyor. Ancak her zaman olduğu gibi, bu gezegeni ve benzerlerini anlamak için daha fazla gözleme ihtiyaç var. Daha fazla araştırma, oldukça keskin kokulu gezegenlerin şaşırtıcı derecede yaygın olduğunu gösterebilir." dedi.

KÜKÜRT GAZLARI NASIL OLUŞUR?

James Webb Uzay Teleskobu gözlemleri, gezegenin atmosferinde kükürt dioksit ve hidrojen sülfür bulunduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre bu gazlar:

• Kırmızı cüce yıldızdan gelen ultraviyole ışınlarla oluşuyor
• Magma okyanusu tarafından depolanıp tekrar atmosfere salınıyor

Bu döngü, gezegenin sıra dışı kimyasal yapısını açıklayan temel mekanizma olarak öne çıkıyor.

GEZEGEN ZAMANLA KÜÇÜLMÜŞ OLABİLİR

Simülasyon sonuçları, L 98-59 d'nin başlangıçta daha büyük bir gezegen olduğunu gösteriyor. Araştırmaya göre gezegen, ilk oluştuğunda Neptün benzeri daha büyük bir yapıdaydı. Zamanla atmosferinin bir kısmını kaybetti, soğuyarak bugünkü daha küçük ve yoğun yapıya ulaştı.

GEZEGENİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

YENİ GEZEGEN HAKKINDA MERAK EDİLEN 5 MADDE

L 98-59 d nedir?
Güneş Sistemi dışında bulunan ve magma okyanusuna sahip olduğu düşünülen bir ötegezegendir.

Bu gezegen yaşanabilir mi?
Hayır. Yüksek sıcaklık, kükürt gazları ve erimiş yapı nedeniyle yaşam için uygun değildir.

Neden farklı bir gezegen sınıfı olarak görülüyor?
Ne gaz gezegenlerine ne de su dünyalarına benzer özellikler taşıyor. Kükürt zenginliği ve magma okyanusu ayırt edici unsurlar.

Magma okyanusu ne anlama geliyor?
Gezegenin iç kısmının büyük bölümünün erimiş kayalardan oluştuğunu ifade eder.

Bu keşif neden önemli?
Gezegen oluşumu ve evrimi hakkında mevcut modelleri genişletiyor, evrende daha fazla farklı gezegen türü olabileceğini gösteriyor.