Gözümüzün önünde yok oluyorlar! Nehirlerde kimsenin fark etmediği değişim

Dünya genelindeki nehirlerde yaşamı ayakta tutan çözünmüş oksijen oranı giderek azalıyor. Çin Bilimler Akademisi öncülüğünde yapılan geniş kapsamlı araştırma, son 40 yılda binlerce nehrin ciddi seviyede oksijen kaybettiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre bu durum yalnızca balıkları değil, milyonlarca insanın su güvenliğini de tehdit ediyor.

16 BİNDEN FAZLA NEHİR İNCELENDİ

Araştırmada 1985 ile 2023 yılları arasındaki 3,4 milyon uydu görüntüsü ve iklim verileri analiz edildi. İnceleme kapsamında dünya genelinde 16 binden fazla nehir değerlendirildi. Sonuçlar, nehirlerde çözünmüş oksijen miktarının her 10 yılda litre başına ortalama 0,045 miligram azaldığını gösterdi.

Bilim insanları, küçük gibi görünen bu düşüşün ekosistem üzerinde çok büyük etkiler oluşturabileceğini belirtiyor. Çünkü su altındaki canlı yaşamı tamamen çözünmüş oksijene bağlı şekilde devam ediyor.

EN BÜYÜK KAYIP TROPİKAL NEHİRLERDE

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise tropikal bölgelerde ortaya çıktı. Özellikle Hindistan'daki Ganj Nehri ile Güney Amerika'daki Amazon Nehri ciddi oksijen kaybı yaşayan bölgeler arasında gösterildi. Bilim insanları daha önce en büyük riskin kutuplara yakın bölgelerde olduğunu düşünüyordu. Ancak sıcak suya sahip tropikal nehirlerin oksijen tutma kapasitesinin zaten düşük olması bu bölgeleri daha kırılgan hale getirdi.

Araştırmaya göre Ganj Nehri, küresel ortalamadan yaklaşık 20 kat daha hızlı oksijen kaybediyor.

OKSİJEN NEDEN AZALIYOR?

Uzmanlara göre küresel ısınma, nehirlerdeki oksijen kaybının temel nedeni. Çünkü su sıcaklığı arttıkça oksijenin suda çözünme kapasitesi azalıyor. Araştırmada oksijen kaybının yaklaşık yüzde 63'ünün doğrudan iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğu belirtildi.

Bunun yanında şu faktörler de süreci hızlandırıyor:

• Barajlar ve düşük su akışı
• Uzun süren sıcak hava dalgaları
• Kirlilik ve organik atıklar
• Tuz ve besin maddesi yoğunluğundaki artış
• İnsan kaynaklı su tüketimi

Uzmanlara göre nehirlerdeki akış zayıfladıkça suya karışan oksijen miktarı da azalıyor.

"ÖLÜ BÖLGELER" YAYGINLAŞABİLİR

Bilim insanları, oksijen seviyesindeki düşüşün devam etmesi halinde nehirlerde "ölü bölgeler" oluşabileceği uyarısında bulundu. Bu bölgelerde balık ölümleri artıyor, yosunlaşma hızlanıyor ve su kalitesi ciddi şekilde bozuluyor.

Araştırmanın liderlerinden çevre bilimci Qi Guan, düşük oksijen seviyelerinin biyoçeşitlilik kaybına yol açabileceğini söyledi. Uzmanlara göre süreç yavaş ilerliyor gibi görünse de etkileri uzun vadede çok daha ağır hissedilecek.

Riskin en yüksek olduğu bölgeler arasında şunlar yer alıyor: