Dünya Sağlık Örgütü açıkladı: Kanserlerin yarısı bu iki alışkanlıktan geliyor

Kanser uzun yıllardır "kaçınılmaz hastalık" algısıyla anılıyor. Ancak Dünya Sağlık Örgütü'nün yayımladığı son kapsamlı analiz, tabloyu değiştirecek sonuçlar ortaya koydu. Araştırmaya göre dünya genelindeki kanser vakalarının önemli bir bölümü, günlük yaşam alışkanlıklarının değiştirilmesi ve çevresel risklerin azaltılmasıyla önlenebilir durumda.

HER 10 KANSER VAKASI İÇİN ŞAŞIRTAN HESAP

Araştırmada, 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 19 milyon yeni kanser vakasının görüldüğü belirtildi. Bu vakaların yaklaşık yüzde 38'inin değiştirilebilir risk faktörleriyle bağlantılı olduğu tespit edildi. Başka bir ifadeyle, her 10 kanser vakasının yaklaşık 4'ü önlenebilir nedenlerden kaynaklandı.

Uzmanlara göre bu tablo, yalnızca bireysel yaşam tarzının değil, kamu politikalarının da kanserle mücadelede belirleyici olduğunu gösteriyor.

SİGARA HALA İLK SIRADA

Araştırmanın en dikkat çeken sonucu ise tütün kullanımıyla ilgili oldu. Sigara, tek başına tüm kanser vakalarının yaklaşık yüzde 15'iyle ilişkilendirildi. Erkeklerde riskin çok daha yüksek olduğu belirtildi. Dünya genelinde erkeklerde görülen yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 23'ünün sigaradan kaynaklandığı hesaplandı.

Uzmanlar sigaranın yalnızca akciğer kanseriyle değil; mide, ağız, gırtlak, pankreas ve mesane kanseriyle de doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor.

HAVA KİRLİLİĞİ SESSİZ TEHLİKE

Araştırma, hava kirliliğinin de giderek büyüyen bir risk olduğunu ortaya koydu. Özellikle Doğu Asya'da kadınlarda görülen akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 15'i hava kirliliğiyle ilişkilendirildi.

Kuzey Afrika ve Batı Asya'da ise erkeklerde görülen akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 20'sinin kirli havadan kaynaklandığı belirtildi. Uzmanlar, sanayi yoğunluğu, trafik ve fosil yakıt kullanımının bu riski artırdığı görüşünde.

ALKOL TÜKETİMİ RİSK LİSTESİNDE ÜST SIRALARDA

Araştırmaya göre sigaradan sonra ikinci büyük önlenebilir risk faktörü alkol tüketimi oldu. 2022 yılında görülen yeni kanser vakalarının yüzde 3,2'sinin alkolle bağlantılı olduğu açıklandı. Bu oran yaklaşık 700 bin vakaya karşılık geliyor.

Araştırmacılar, sigara ve alkolün birlikte değerlendirildiğinde önlenebilir kanser vakalarının yaklaşık yüzde 48'inden sorumlu olduğunu vurguluyor.

HANGİ FAKTÖRLER KANSER RİSKİNİ ARTIRIYOR?

Araştırmada öne çıkan başlıca risk faktörleri şöyle sıralandı:

• Tütün kullanımı
• Alkol tüketimi
• Hareketsiz yaşam
• Fazla kilo ve yüksek vücut kitle indeksi
• Hava kirliliği
• Ultraviyole ışınları
• Bazı enfeksiyonlar
• Mesleki kimyasal maruziyetler
• Dumansız tütün ürünleri
• Yetersiz emzirme süresi

"MİLYONLARCA ÖLÜM ÖNLENEBİLİR"

Dünya Sağlık Örgütü'nde tıbbi epidemiyolog olarak görev yapan ve araştırmanın kıdemli yazarı olan Isabelle Soerjomataram, çalışmanın şimdiye kadar yapılan en kapsamlı küresel analizlerden biri olduğunu söyledi.

Soerjomataram, davranışsal risklerin yanı sıra çevresel, mesleki ve bulaşıcı nedenlerin de ilk kez bu ölçekte birlikte değerlendirildiğini ifade etti. Araştırmanın ortak yazarlarından André Ilbawi ise ülkelerin kendi risk haritalarına göre önlem almasının kritik olduğunu belirtti.

KANSER RİSKİNİ AZALTMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Uzmanlara göre kanser riskini azaltmak için atılabilecek temel adımlar şunlar: