Alzheimer belirtileri için yeni umut: Tek bir damla kan testi her şeyi değiştirecek mi?

Alzheimer hastalığının erken teşhisi için umut veren yeni bir çalışma yayımlandı. İngiltere'de yürütülen araştırmada, evde uygulanabilen parmak ucu kan testi ile çevrimiçi bilişsel testlerin birlikte kullanılmasıyla kişilerin Alzheimer riskinin önceden belirlenebileceği ortaya kondu.

DEMANS VAKALARI VE SAĞLIK HARCAMALARI HIZLA ARTIYOR

Yaşlanan nüfusla birlikte Alzheimer hastalarının sayısı birçok ülkede rekor seviyeye ulaştı. Güney Kore Ulusal Sağlık Sigortası verilerine göre Alzheimer hasta sayısı son 13 yılda üç kattan fazla arttı.

KAN TESTİ, BEYİN TARAMALARINDAN YILLAR ÖNCE UYARI VEREBİLİR

Uzmanlara göre Alzheimer ve demans vakaları yalnızca Türkiye'de değil, tüm dünyada ciddi şekilde artış gösteriyor. Güney Kore Ulusal Sağlık Sigortası verilerine göre Alzheimer hasta sayısı 2010 yılında 247 bin seviyesindeyken 2023 yılında 835 bine yükseldi. Demansla bağlantılı sağlık harcamalarının ise aynı dönemde dört kattan fazla arttığı belirtildi.

SADECE TEŞHİS DEĞİL, YENİ TEDAVİ YÖNTEMLERİ DE GELİŞTİRİLİYOR

Bilim dünyasında Alzheimer için yalnızca erken teşhis değil, yeni nesil tedavi yöntemleri üzerine de çalışmalar sürüyor. Texas A&M Üniversitesi araştırmacıları, beyindeki iltihaplanmayı azaltmayı hedefleyen hücre kaynaklı bir burun spreyi geliştirdi.

Araştırmada spreyi kullanan yaşlı deney hayvanlarında bilişsel işlevlerin belirgin şekilde iyileştiği gözlemlendi.

ALZHEIMER SADECE HAFIZA KAYBIYLA SINIRLI DEĞİL

Uzmanlar Alzheimer hastalığının yalnızca unutkanlıkla sınırlı olmadığını vurguluyor. Hastalık ilerledikçe düşünme, konuşma, karar verme ve günlük yaşam becerileri de etkilenebiliyor.

Alzheimer ilerledikçe görülebilen belirtiler şu şekilde:

• Hafıza kaybı
• Konuşma güçlüğü
• Dikkat ve odaklanma problemleri
• Karar verme becerisinde zayıflama
• Günlük işleri yapmada zorlanma
• Yakın çevreyi tanımakta güçlük çekme

EVDE UYGULANABİLEN SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?

Araştırma, University of Exeter bünyesinde görev yapan bilim insanları tarafından gerçekleştirildi. Çalışmaya katılan 174 kişiye evde kullanabilecekleri test kitleri gönderildi. Katılımcılar parmak uçlarından aldıkları kan örneklerini laboratuvara iletti ve ardından çevrim içi bilişsel testlere katıldı.

Bilim insanları, kan örneklerinde Alzheimer ve beyin gerilemesiyle bağlantılı olduğu düşünülen iki önemli biyobelirteci inceledi:

Araştırmacılar, bu verilerin çevrimiçi bilişsel test sonuçlarıyla birlikte değerlendirildiğinde Alzheimer riski taşıyan kişilerin daha doğru şekilde belirlenebildiğini açıkladı.

KLİNİK ZİYARETİNE GEREK KALMAYABİLİR

Çalışmanın baş yazarı Prof. Anne Corbett, yöntemin gelecekte sağlık sistemi açısından büyük kolaylık sağlayabileceğini söyledi. Corbett açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Önceki araştırmalarımız, parmak ucundan alınan kan örneğinin evde etkili bir şekilde alınabileceğini ve laboratuvarlara gönderilebileceğini ve kanda demansla bağlantılı biyobelirteçleri tespit edebileceğimizi göstermiştir."

ALZHEIMER NEDEN ERKEN TEŞHİS EDİLMELİ?

Uzmanlar, Alzheimer hastalığında erken teşhisin hem hasta hem de yakınları açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor. Çünkü hastalık ilerlemeden önce alınacak önlemler yaşam kalitesini doğrudan etkileyebiliyor.

Erken teşhisin sağlayabileceği avantajlar şu şekilde:

• Tedavi planlarının daha erken hazırlanması
• Hafıza kaybının ilerleme hızının takip edilmesi
• Hasta yakınlarının bakım sürecine hazırlanması
• Destek hizmetlerine daha hızlı erişim sağlanması
• Günlük yaşam düzeninin korunmasına yardımcı olunması

YENİ YÖNTEMİN AVANTAJLARI NELER?

ALZHEIMER TESTİ NE ZAMAN KULLANILACAK?

Araştırmanın sonuçları umut verici bulunsa da sistem henüz rutin sağlık hizmetlerinde kullanılmıyor. Bilim insanları, yöntemin güvenilirliğinin daha geniş kapsamlı çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini belirtiyor.

Bununla birlikte uzmanlar, ev ortamında uygulanabilen bu sistemin gelecekte Alzheimer taramalarında önemli bir dönüm noktası olabileceği görüşünde birleşiyor. Özellikle erken teşhis sürecinin hızlandırılması, sağlık dünyasının en büyük hedeflerinden biri olarak gösteriliyor.

BEYİN İLTİHABINI HEDEF ALAN BURUN SPREYİ DE GELİŞTİRİLDİ

Texas A&M Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde görev yapan Prof. Ashok Shetty liderliğindeki araştırma ekibi ise Alzheimer'a yönelik farklı bir yöntem üzerinde çalıştı. Bilim insanları, beyindeki kronik iltihaplanmayı azaltmayı hedefleyen hücre kaynaklı deneysel bir burun spreyi geliştirdi. Araştırmanın sonuçları Journal of Extracellular Vesicles (JEV) dergisinde yayımlandı.

Burun spreyi yönteminin hedefi

IŞIK VE SES TEKNOLOJİLERİYLE HAFIZA DESTEĞİ

Alzheimer alanındaki dikkat çekici çalışmalardan biri de ilaç kullanılmadan uygulanan dijital tedavi yöntemleri oldu. Güney Kore merkezli Y&J Bio şirketi tarafından geliştirilen "Transkraniyal Fotobiyomodülasyon (t-PBM)" teknolojisinde, başa takılan özel bir cihaz aracılığıyla beyne yakın kızılötesi ışık uygulanıyor.

Araştırmalarda bu yöntemin beyin hücrelerinin enerji üretimini destekleyebileceği ve kan dolaşımını artırabileceği ifade edildi.