Altınla yarışıyor, gramı 30 Euro! Türkiye pazarın hakimi olmak için harekete geçti
Gram fiyatı ortalama 30 euroyu bulan safran, dünyanın en değerli tarım ürünleri arasında yer alıyor. Bir dönem Anadolu'nun birçok bölgesinde yetiştirilen ve Safranbolu'ya adını veren bu özel bitki, yeniden Türkiye'nin tarımsal ihracat hamlesinin önemli ürünlerinden biri olmaya hazırlanıyor.
DÜNYANIN EN PAHALI BAHARATLARI ARASINDA YER ALIYOR
Safran, yalnızca mutfakta değil; kozmetik, ilaç ve tekstil alanlarında da kullanılan stratejik tarım ürünlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Safranlı pilav, zerde tatlısı ve İspanyol mutfağının simgesi paella gibi birçok tarifte kullanılan bitki, geçmişte kumaş ve halı boyamacılığında da değerlendiriliyordu. Osmanlı döneminde saray kıyafetlerinde kullanılan sarı rengin elde edilmesinde de safrandan faydalanıldığı biliniyor.
Kurutularak kullanılan stigma adı verilen ince kırmızı lifler, bitkinin ekonomik değerini belirleyen en önemli bölüm olarak kabul ediliyor.
ÜRETİMDE İRAN ZİRVEDE, TÜRKİYE YENİDEN YÜKSELİŞTE
Dünya safran üretiminde İran ilk sırada yer alırken, Hindistan ve Yunanistan da önemli üretici ülkeler arasında bulunuyor. İspanya, Fas, Pakistan, İtalya ve Azerbaycan da üretim yapan ülkeler arasında gösteriliyor.
Türkiye'de ise safran üretimi uzun yıllar boyunca ciddi ölçüde geriledi. 2000'li yılların başına kadar 31 ilde küçük ölçekli üretim sürerken, bugün yeniden yaygınlaştırılması için çalışmalar yürütülüyor.
Özellikle Karabük'ün Safranbolu ilçesi üretimin merkezi olmayı sürdürürken, Eskişehir son yıllarda dikkat çeken üretim artışıyla öne çıkıyor.
Türkiye'nin büyük bölümünde yetişebiliyor
Uzmanlara göre safran, üzümle benzer iklim koşullarını seviyor. Bu nedenle üzüm yetiştirilebilen bölgelerin önemli bölümünde safran üretimi de yapılabiliyor.
Bu özellik, Türkiye'nin geniş bir coğrafyasında üretim kapasitesi oluşabileceği anlamına geliyor.
Bitkinin tohum yerine soğanla çoğaltılması ve her soğandan sınırlı sayıda çiçek alınması ise üretimi zorlaştıran temel nedenlerden biri olarak gösteriliyor.
ALZHEİMER VE PARKİNSON ARAŞTIRMALARINDA DA KULLANILIYOR
Safran üzerine yürütülen bilimsel çalışmalar da dikkat çekiyor. Uzmanlar, bitkinin göz hastalıkları, bazı tümör türleri, Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklar üzerindeki etkilerini araştırıyor.
Bitkiden elde edilen "safranal" isimli bileşik üzerinde de farklı alanlarda incelemeler sürdürülüyor.
Safranın ağustos ayında dikimi yapılırken, hasat süreci ekim ve kasım aylarında gerçekleştiriliyor.
TÜRKİYE'NİN İLK TESCİLLİ SAFRANI: KARAARSLAN
Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nde 2003 yılında başlatılan çalışmalar sonucunda geliştirilen "Karaarslan" türü, 2014 yılında tescil edildi.
Böylece Türkiye'nin ilk tescilli safranı üretime kazandırılmış oldu.
Eskişehir, Kütahya, Osmaniye ve Muğla'da yürütülen projelerde üreticilere safran soğanı desteği sağlanırken, yetiştiricilik eğitimleri de verilmeye devam ediyor.
