Ailede kanser öyküsü olanlar dikkat! Uzmanlar hastalık riskini azaltacak 5 tavsiyeyi paylaştı

Aile öyküsünde kanser bulunan milyonlarca kişi, bu hastalığa yakalanma riskinin gölgesinde yaşıyor. Bilim insanları, kanserin genetik kökenleri olduğunu ancak her vakanın kalıtsal özellik taşımadığını vurguluyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü verilerine göre, kanser vakalarının yalnızca yaklaşık yüzde 10'u kalıtsal genetik değişimlerden kaynaklanıyor.

Genomik ve hassas tıp alanında çalışmalar yürüten Dr. Helen Messier, yakın akrabalarda benzer tür kanserlerin görülmesinin "ailevi kanser sendromu" olasılığını artırabileceğini belirtiyor. Özellikle birden fazla birinci derece akrabada aynı tür kanserin görülmesi, genetik danışmanlık ve tarama gerekliliğini gündeme getiriyor.

Peki aile öyküsünde kanser olanlar risklerini azaltmak için neler yapabilir? Uzmanların önerdiği beş adım şöyle:

1. DÜZENLİ EGZERSİZ: EN BASİT KORUYUCU GÜÇ

Uzmanlar, haftada en az 150 dakika egzersizin kanser riskini azaltabileceğini belirtiyor. Güney Karolina Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. Cedrek McFadden, "Mükemmel bir program yerine düzenli hareketi hedefleyin" diyor.

Araştırmalar, fiziksel aktivitenin kolon ve meme kanseri riskini yüzde 12-23 oranında düşürdüğünü ortaya koyuyor. Egzersizin insülin dengesi, hormon metabolizması ve kilo kontrolü üzerinde de olumlu etkileri bulunuyor.

2. Sağlıklı Beslenme: Akdeniz Tipi Diyet Öne Çıkıyor

Dr. Messier, özellikle kolon kanseri riski taşıyanların işlenmiş etlerden uzak durması gerektiğini söylüyor. Lif, tam tahıl, sebze ve meyve açısından zengin diyetlerin kolon kanseri riskini azalttığı bilimsel olarak kanıtlanmış durumda.

Uzmanlar, zeytinyağı, balık, bakliyat ve taze sebzelerin ağırlıkta olduğu Akdeniz tipi beslenmeyi "altın standart" olarak nitelendiriyor.

3. Toksinlerden Uzak Durmak

Sigara ve pasif içicilik, kanser riskini önemli ölçüde artırıyor. Bunun yanı sıra radon gazı da özellikle akciğer kanseri için kritik bir risk faktörü olarak öne çıkıyor. ABD'de radon, sigaradan sonra akciğer kanserinin en yaygın ikinci nedeni olarak her yıl 21.000 ölüme yol açıyor.

4. Genetik Testler: Risk Değerlendirmesi İçin Anahtar Adım

Ailede kanser öyküsü olanlara, onkolog ve genetik danışman eşliğinde risk değerlendirmesi yapılması tavsiye ediliyor. BRCA1 ve BRCA2 gen testleri meme ve yumurtalık kanseri riskini ortaya koyarken, APC gen testi kolon kanseri riskini değerlendirmek için kullanılıyor.

Bu testler kanseri önlemese de kişiye özel tarama programlarının hazırlanmasına yardımcı oluyor.

5. Önleyici Taramalar: Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor

Uzmanlar, düzenli kanser taramalarının hastalığın erken evrede tespit edilmesini sağlayarak tedavi başarısını artırdığını belirtiyor.

Ailede meme kanseri öyküsü olanlarda mamografi taramalarına 40 yaşından önce başlanması önerilebiliyor. Kolon kanseri riski bulunan kişilerde ise kolonoskopi taramaları 45 yaşından daha erken yaşlarda yapılabiliyor.

Dr. McFadden, "Tarama planları kişiye özeldir, herkese aynı yaşta başlanması şart değildir" diyor.