21 Mayıs Uluslararası Çay Günü: Türkiye'de hangi ilde ne kadar çay üretiliyor?
Her yıl 21 Mayıs'ta kutlanan Uluslararası Çay Günü, dünyanın en çok tüketilen içeceklerinden biri olan çayın üretim yolculuğunu yeniden gündeme taşıdı. Kahvaltı sofralarından dost sohbetlerine kadar günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası olan çay, aynı zamanda milyarlarca dolarlık küresel bir ekonomiyi de ayakta tutuyor.
Dünyada milyonlarca hektarlık alanda üretimi yapılan çayda liderlik koltuğunda Çin otururken, Hindistan ve Sri Lanka gibi ülkeler de üretimde öne çıkıyor. Türkiye ise hem üretim miktarı hem de çay kültürüyle dünyanın dikkat çeken ülkeleri arasında yer alıyor.
ÇAYIN YOLCULUĞU BİNLERCE YIL ÖNCE ÇİN'DE BAŞLADI
Çayın geçmişinin M.Ö. 2700'lü yıllara kadar uzandığı tahmin ediliyor. İlk olarak Çin'de şifalı bitki olarak kullanılan çay, zamanla demleme yöntemiyle tüketilmeye başlandı.
Yüzyıllar içinde Japonya'dan Hindistan'a, Seylan'dan Avrupa'ya kadar yayılan çay kültürü, bugün dünyanın dört bir yanında günlük yaşamın ayrılmaz parçası haline geldi.
İngilizlerin Hindistan ve Sri Lanka'daki üretim faaliyetleri, çayın küresel ticaret ürününe dönüşmesinde önemli rol oynadı. 19. yüzyıldan itibaren Afrika ülkelerinde de yaygınlaşan çay tarımı, günümüzde dev bir sektör oluşturuyor.
DÜNYADA EN FAZLA ÇAY ALANINA SAHİP ÜLKE ÇİN
FAO verilerine göre 2023 yılında dünyadaki toplam çay üretim alanı 4 milyon 830 bin hektar olarak kayıtlara geçti.
Çin, yaklaşık 2 milyon 945 bin hektarlık alanla dünya çay üretim alanlarının yüzde 61'ini tek başına oluşturdu. Hindistan ise yüzde 12,8'lik payla ikinci sırada yer aldı.
Son 5 yılda dünya genelindeki çay üretim alanlarında dikkat çeken bir daralma yaşandı. 2019 yılında 5 milyon 152 bin hektar olan toplam alan, 2023 itibarıyla yaklaşık yüzde 6,3 azaldı.
DÜNYADA EN ÇOK ÇAY ALANINA SAHİP ÜLKELER
| Ülke | 2023 Çay Alanı (bin ha) |
|---|---|
| Çin | 2.945 |
| Hindistan | 619 |
| Sri Lanka | 269 |
| Kenya | 228 |
| Vietnam | 112 |
| Endonezya | 100 |
| Myanmar | 93 |
| Türkiye | 79 |
| Bangladeş | 57 |
Türkiye, dünya çay alanları sıralamasında yaklaşık yüzde 1,6 payla 8'inci sırada yer aldı.
TÜRKİYE'DE ÇAY ÜRETİMİNİN MERKEZİ DOĞU KARADENİZ
Türkiye'de yaş çay üretimi büyük ölçüde Doğu Karadeniz bölgesinde gerçekleştiriliyor. Üretimde en büyük payı Rize alırken, Trabzon, Artvin ve Giresun da çay üretiminin yoğun olduğu iller arasında bulunuyor.
2020 yılında 787 bin dekar olan toplam çay alanı, 2024 yılında yaklaşık yüzde 2,9 artışla 810 bin dekara yükseldi.
