Sağlıkta dijital dönem: Randevu, organ bağışı ve tarama sistemi tek ekranda

Sağlık hizmetlerine erişimde dijital uygulamaların kapsamı her geçen gün genişliyor. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü MHRS, e-Nabız ve e-Devlet entegrasyonu sayesinde vatandaşlar hastane randevusu oluşturabiliyor, sağlık kayıtlarını görüntüleyebiliyor, organ bağışı beyanında bulunabiliyor ve koruyucu sağlık hizmetlerine ilişkin bilgilere tek noktadan ulaşabiliyor. İşte MHRS, e-Nabız ve e-Devlet üzerinden sunulan dijital sağlık hizmetlerine ilişkin güncel rehber…

Sağlık Bakanlığı'nın dijital sağlık uygulamaları, vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırıyor. (Görsel: A Haber)

DİJİTAL SAĞLIK HİZMETLERİNDE YENİ DÖNEM

Sağlık Bakanlığı'nın paylaştığı son veriler, dijital sağlık altyapısıyla birlikte birinci basamak sağlık hizmetlerinin de güçlendirildiğini ortaya koydu. Son iki yılda Türkiye genelinde 126 yeni Sağlıklı Hayat Merkezi, 598 yeni Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ile 100 adet ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesisi hizmete açıldı. Böylece ülke genelindeki Sağlıklı Hayat Merkezi sayısı 348'e, Aile Sağlığı Merkezi sayısı ise 8 bin 350'ye yükseldi.

Koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması kapsamında 45 milyon vatandaşın kronik hastalık taraması ve izlemi gerçekleştirildi. Yapılan değerlendirmeler sonucunda yaklaşık 12 milyon kişiye ilk kez tanı konularak tedavi süreçleri aile hekimleri aracılığıyla başlatıldı.

Merkezi Hekim Randevu Sistemi'nde (MHRS) ise önemli bir iyileşme sağlandı. AA'ya göre bekleyen randevu talebi yaklaşık 4 milyondan 322 bine gerilerken, randevu bekleyen vatandaş sayısında yüzde 92 oranında azalma kaydedildi.

Koruyucu sağlık uygulamaları yalnızca kronik hastalıklarla sınırlı kalmadı. Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında uygun yaş grubundaki vatandaşlara gönderilen davet SMS'lerinin sayısı 99 milyona ulaştı. Aynı dönemde 1 milyon 723 bin anne adayına gebelik ve doğum sürecine ilişkin eğitim ile danışmanlık hizmeti sunulurken, "Her Gebeye Ebe" uygulaması kapsamında görev yapan koordinatör ebeler 722 bin 629 gebeye birebir rehberlik etti.

MHRS randevu oluşturma işlemi internet ve mobil uygulama üzerinden birkaç adımda tamamlanabiliyor. (Foto: A Haber)

MHRS NEDİR, HANGİ İŞLEMLER YAPILABİLİR?

Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS), Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen resmi hastane randevu platformudur. Sistem sayesinde kamu hastanelerinden poliklinik randevusu alınabiliyor, mevcut randevular görüntülenebiliyor, randevu onaylama ve iptal işlemleri yapılabiliyor. Vatandaşlar ayrıca hekim, hastane ve branş seçimini de sistem üzerinden gerçekleştirebiliyor.

MHRS'DEN HASTANE RANDEVUSU NASIL ALINIR?

MHRS üzerinden randevu oluşturmak isteyen vatandaşların sisteme MHRS hesabı veya e-Devlet bilgileriyle giriş yapması yeterli oluyor. Girişin ardından il, hastane, klinik ve hekim seçimi yapılarak uygun tarih ve saat belirleniyor. Onay işlemi tamamlandıktan sonra randevu oluşturuluyor ve tüm bilgiler sistem üzerinden görüntülenebiliyor.

MHRS, belirlenen şartlar kapsamında aile bireyleri adına da randevu oluşturulmasına imkan tanıyor. (Foto: AA)

RANDEVU ONAYI VE İPTAL İŞLEMİ NASIL YAPILIYOR?

Kullanılmayacak randevuların zamanında iptal edilmesi, aynı zaman diliminin sağlık hizmetine ihtiyaç duyan diğer hastalar tarafından değerlendirilmesine imkan sağlıyor.

Vatandaşlar gerekli durumlarda MHRS internet sitesi, mobil uygulama veya ALO 182 üzerinden randevularını onaylayabiliyor ya da iptal edebiliyor. Yanlışlıkla iptal edilen randevular ise sistemin sunduğu kısa süreli "Geri Al" özelliğiyle yeniden aktif hale getirilebiliyor.

AİLE BİREYLERİ ADINA RANDEVU ALINABİLİR Mİ?

MHRS sistemi belirli koşullarda aile bireyleri adına işlem yapılmasına da imkan tanıyor. 18 yaş altındaki çocuklar için e-Nabız üzerinden ebeveyn yetkilendirmesi tamamlandıktan sonra randevu oluşturulabiliyor. 18 yaşını dolduran bireylerin ise güvenlik nedeniyle kendi hesapları üzerinden sisteme giriş yapması gerekiyor.

Organ bağışı işlemleri e-Nabız üzerinden güvenli şekilde dijital olarak gerçekleştirilebiliyor. (Foto: A Haber)

E-NABIZ NEDİR, HANGİ HİZMETLER SUNULUYOR?

e-Nabız, vatandaşların tüm sağlık kayıtlarını dijital ortamda görüntüleyebildiği kişisel sağlık sistemi olarak hizmet veriyor. Laboratuvar sonuçları, reçeteler, görüntüleme raporları, muayene geçmişi, aşı bilgileri ve aile hekimi kayıtları tek hesap üzerinden takip edilebiliyor. Sistem aynı zamanda birçok dijital sağlık hizmetinin de merkezinde yer alıyor.

E-NABIZ ÜZERİNDEN ORGAN BAĞIŞI NASIL YAPILIR?

Organ bağışı başvuruları artık e-Nabız üzerinden dijital olarak gerçekleştirilebiliyor. Vatandaşlar, e-Nabız mobil uygulamasına veya internet sitesine e-Devlet şifresi, elektronik imza ya da mobil imza ile güvenli şekilde giriş yaparak bağış işlemlerini tamamlayabiliyor.

e-Nabız üzerinden organ bağışı için izlenecek adımlar şöyle:

• e-Nabız mobil uygulamasına veya internet sitesine giriş yapın.
• Ana menüde yer alan "Organ ve Doku Bağışı" bölümünü açın.
• Organ bağışına ilişkin bilgilendirme metnini okuyup onay verin.
• Bağışlamak istediğiniz organ veya dokuları seçin.
• Dijital onay işlemini tamamlayarak bağış beyanınızı oluşturun.
• Beyanınız Sağlık Bakanlığı'nın merkezi kayıt sistemine aktarılır.
• Tamamlanan bağış işlemi ve oluşturulan belgeye daha sonra e-Nabız profiliniz üzerinden yeniden ulaşabilirsiniz.

e-Devlet üzerinden organ bağışı başvurusu birkaç adımda tamamlanabiliyor. (Foto: A Haber)

E-DEVLET ÜZERİNDEN ORGAN BAĞIŞI BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Organ bağışı işlemleri e-Devlet Kapısı üzerinden de birkaç adımda tamamlanabiliyor. Başvuru sırasında vatandaşlar, bağışlamak istedikleri organ veya dokuları kendileri belirleyebiliyor ve işlemlerini elektronik ortamda güvenli şekilde onaylayabiliyor.

e-Devlet üzerinden organ bağışı başvurusu için şu adımlar izleniyor:

• T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifrenizle sisteme giriş yapın.
• Arama bölümüne "Organ Bağışı" yazarak Sağlık Bakanlığı hizmet ekranını açın.
• Organ bağışı başvuru formunu görüntüleyin.
• Bağışlamak istediğiniz organ veya dokuları seçin. Dilerseniz tüm organlarınızı, dilerseniz yalnızca belirlediğiniz organ veya dokuları işaretleyebilirsiniz.
• Başvurunuzu onaylayarak işlemi tamamlayın.
• Onaylanan bağış beyanınız resmi olarak kayıt altına alınır ve gerektiğinde sistem üzerinden güncellenebilir.

Birçok organ ile doku için bağış beyanı yapılabiliyor. (Foto: A Haber)

KİMLER ORGAN BAĞIŞI YAPABİLİR?

Türkiye'de 18 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip herkes organ veya doku bağışı beyanında bulunabiliyor. Organların nakil sürecinde ise kan grubu, doku uyumu ve tıbbi aciliyet kriterleri esas alınıyor. Tüm süreç Sağlık Bakanlığı Ulusal Koordinasyon Sistemi tarafından yürütülürken, verici ve alıcı bilgileri yasal güvence altında gizli tutuluyor.

ORGAN BAĞIŞINDA HANGİ ORGAN VE DOKULAR BAĞIŞLANABİLİYOR?

Sağlık Bakanlığı'nın organ ve doku nakli uygulamaları kapsamında vatandaşlar, tıbbi değerlendirme ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde çeşitli organ ve dokularını bağışlayabiliyor. Bağış kapsamına alınabilen organ ve dokular şunlar:

• Böbrek
• Karaciğer
• Kalp
• Akciğer
• Pankreas
• İnce bağırsak
• Kalp kapağı
• Kornea
• Kemik
• Kemik iliği
• Deri
• Ekstremiteler (kol ve bacaklar)
• Yüz
• Rahim (uterus)

Organ bağışı sürecine ilişkin en çok merak edilenler (Foto: A Haber)

ORGAN BAĞIŞI HAKKINDA EN ÇOK MERAK EDİLEN 5 SORU VE YANITI

• İleri yaşta veya kronik hastalığı bulunan kişiler organ bağışı yapabilir mi?

  Evet. İleri yaşta olmak, kronik bir hastalığa sahip olmak ya da sigara ve alkol kullanıyor olmak tek başına organ bağışına engel oluşturmuyor. Organların nakle uygun olup olmadığına ise bağış anında değil, tıbbi değerlendirme sürecinde uzman ekipler karar veriyor.

• Organ bağışı yaptıktan sonra karar değiştirilebilir mi?

  Evet. Organ bağışı beyanında bulunan kişiler daha sonra kararlarını değiştirebiliyor. Bunun için e-Devlet üzerinden bağış beyanını iptal etmek, varsa organ bağış kartını imha etmek ve yeni kararını ailesiyle paylaşmak yeterli oluyor.

• Organ bağışı yapan herkesin organları nakledilebilir mi?

  Hayır. Organ bağışı yapılmış olması tek başına organ nakli için yeterli olmuyor. Organların nakledilebilmesi için kişinin yoğun bakım ünitesinde solunum cihazına bağlıyken beyin ölümünün gerçekleşmiş olması ve gerekli yasal süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Ayrıca aile onayının alınması halinde organ nakli süreci başlatılıyor.

• Bağışlanan organlar hangi hastalara naklediliyor?

  Organ dağıtımı; din, dil, ırk, cinsiyet veya sosyal statü gözetilmeksizin gerçekleştiriliyor. Sağlık Bakanlığı Ulusal Koordinasyon Sistemi, doku ve kan grubu uyumu ile tıbbi aciliyet kriterlerini esas alarak bekleme listesindeki en uygun hastayı belirliyor. Organ bağışçısı ve alıcısına ait kimlik bilgileri ise yasal düzenlemeler gereği gizli tutuluyor.

• Organ bağışının dini açıdan sakıncası var mı?

  Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, organ bağışını insan hayatını kurtarmaya yönelik önemli bir iyilik olarak değerlendiriyor. Kurulun 6 Mart 1980 tarihli ve 396 sayılı kararında organ naklinin dini açıdan uygun olduğu belirtilirken, Maide Suresi'nin 32. ayetinde yer alan " Kim bir can kurtarırsa bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur." hükmü de bu değerlendirmeye dayanak olarak gösteriliyor.