PERSPEKTİF | İran ABD için yeni bir Vietnam olur mu?

Orta Doğu'da ateş hattı her geçen gün daha da genişlerken, ABD'nin İran sahasındaki hamleleri küresel dengeleri sarsmaya devam ediyor. Sadece askeri cephede değil, siyasi ve toplumsal alanda da ciddi kırılmalar yaşanıyor. Washington yönetiminin aldığı kararlar, hem müttefikleriyle ilişkileri hem de iç kamuoyundaki dengeleri zorlayan bir süreci beraberinde getiriyor. Artan gerilim, geçmişteki savaşların gölgesinde "ABD yeni bir çıkmazın eşiğinde mi?" sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

SOKAKTA İSYAN: "BU SAVAŞ BİZİM DEĞİL!"

ABD'de savaş karşıtı sesler giderek yükselirken, protestocuların tepkisi dikkat çekici boyuta ulaştı. Bir Amerikalı protestocu, "Çocukluğumdan beri Amerika Birleşik Devletleri her ne sebeple olursa olsun sürekli savaş hâlinde ve bize her zaman sonradan tamamen uydurma olduğunu öğrendiğimiz bahaneler sunuyor" ifadelerini kullandı. Aynı protestocu, İran'a yönelik saldırılara karşı çıkarak, "Bunu İsrail'in isteği üzerine yapıyorlar. İran'a yönelik saldırıları kesinlikle onaylamıyorum" sözleriyle tepkisini dile getirdi.

Bir başka protestocu ise savaşın amacını sorgulayarak, "Bu yaşananlar ne bizim için ne de İran için; İsrail ve bu süreçten kâr elde edenler için" şeklinde konuştu.

"ABD YENİ BİR BATAKLIĞA SÜRÜKLENİYOR"

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Levent Ersin Orallı, savaşın seyrine ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Orallı, "İsrail sahaya Amerika'yı çekti ve bugün Amerika bataklığa batma noktasında büyük bir risk altında" ifadelerini kullandı.

İran'ın ABD için ciddi bir risk alanı olduğunu vurgulayan Orallı, "Şu an bileklerine kadar battılar ancak bu şekilde devam ederlerse yeni bir Vietnam'a, yeni bir Afganistan'a doğru sürüklenecekler" şeklinde konuştu.

A Haber Editörü Kübra Urhan ise gelişmeleri değerlendirirken, "ABD İran'da yeni bir bataklığa mı saplanıyor? Vietnam ve Afganistan örnekleri ortadayken, artan saldırganlık 'aynı hezimet yaşanır mı?' sorusunu gündeme getiriyor" ifadelerini kullandı.

TARİHİN GÖLGESİ: KAZANILAMAYAN SAVAŞLAR

ABD'nin geçmişteki askeri müdahaleleri yeniden tartışma konusu oldu. Orallı, "İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Amerika'nın kazandığı bir savaş söylenmedi. Vietnam, Afganistan, Kore gibi örneklerin neden yapıldığına dair net cevaplar yok" ifadelerini kullandı.

Protestocular da bu görüşü destekleyerek, "Bu durum geçmişteki kitle imha silahı bahanelerinin aynısı. Yaşananlar halklar için değil, çıkar grupları için" şeklinde konuştu.

"BÜYÜK İSRAİL" TARTIŞMASI VE BÖLGESEL PLANLAR

ABD'nin Orta Doğu politikaları, "demokrasi" söylemi üzerinden yeniden sorgulanıyor. Protestocular, "ABD'nin başka ülkelerin demokrasisini belirleme gibi bir hakkı yok. Bu süreç kaynakların kontrolüyle ilgili" sözleriyle tepki gösterdi.

Orallı ise Irak ve Libya örneklerini hatırlatarak, "Bu ülkeler yeniden ayağa kalkamadı. İsrail, İran'ın da benzer şekilde parçalanmasını istiyor" değerlendirmesinde bulundu.

SAHADA KRİTİK KIRILMA: F-35 VE SAVUNMA SİSTEMLERİ

Savaşın askeri boyutunda dikkat çeken gelişmeler yaşanıyor. Kübra Urhan, "ABD'nin askeri üstünlüğü tartışmaya açıldı. 'Yenilmez' denilen sistemlerin kırılgan olduğu görülüyor" ifadelerini kullandı.

Akademisyen Prof. Dr. Aylin Ünver Noi ise, "Hiçbir şekilde vurulamaz denilen F-35'lerin hedef alınabileceği ortaya çıktı. Bu durum ABD savunma sanayisi açısından olumsuz bir tablo" şeklinde konuştu. Noi ayrıca, "İsrail'in 'delinemez' denilen hava savunma sistemlerinin de aşılabildiği görüldü" dedi.

WASHINGTON'DA HEDEF ÇATIŞMASI

ABD yönetimi içinde de görüş ayrılıkları gün yüzüne çıkmış durumda. ABD Temsilciler Meclisi üyesi Joaquin Castro, "İsrail'in hedefleri Amerika ile örtüşüyor mu?" sorusunu gündeme taşıdı.

ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard ise, "Başkan'ın hedefleriyle İsrail'in hedefleri farklı" diyerek ayrışmayı net şekilde ortaya koydu. Gabbard, ABD'nin hedefini askeri kapasiteyi sınırlamak olarak açıklarken, İsrail'in doğrudan İran yönetimini hedef aldığını belirtti.

Castro ise bu tabloya tepki göstererek, "Yani ölüm ve yıkım devam ediyor" ifadelerini kullandı.

TRUMP VE NETANYAHU GÖLGESİ

ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail politikaları da tartışmanın merkezinde. Orallı, "Trump, İsrail'in taleplerini yerine getirmek zorunda olan bir pozisyona sürüklenmiş durumda" ifadelerini kullandı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise bu iddialara karşı çıkarak, "Birileri gerçekten Başkan Trump'a ne yapması gerektiğini söyleyebileceğini mi düşünüyor?" şeklinde konuştu.

EKONOMİK ETKİ: SAVAŞ HALKIN CEBİNİ VURUYOR

Savaşın ekonomik yansımaları da giderek hissediliyor. İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki hamleleri petrol fiyatlarını yükseltirken, bu durum doğrudan Amerikan halkını etkiliyor.

Bir ABD vatandaşı, "Yakıt fiyatları yükseliyor, daha fazla ödeme yapmak zorunda kalacağım" diyerek yaşanan ekonomik baskıyı dile getirdi.

Orallı ise bu durumu, "Amerikan halkı günlük yaşam maliyetine bakar. Fiyatlar arttığında bunun hesabını yönetime sorar" sözleriyle değerlendirdi.

SENATODA TEPKİ: "BU HALKIN SAVAŞI DEĞİL"

ABD'li bir senatör, savaşın gidişatına sert tepki göstererek, "Bu toplantıdan son derece öfkeli çıktım. Sorularım yanıtsız kaldı ve Amerikan halkı daha fazlasını bilmeli" ifadelerini kullandı.

Aynı senatör, "En büyük endişem askerlerimizin İran'da karada konuşlandırılması ve hayatlarının tehlikeye girmesi" diyerek kara harekâtı ihtimaline dikkat çekti.

TOPLUMSAL GERİLİM VE KÜRESEL RİSK

Sivil kayıpların artması ve savaşın uzaması, toplumsal gerilimi daha da artırıyor. Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, "Sivil kayıplar Amerikan kamuoyunda ciddi tepki oluşturuyor ve bu durum antisemitizme evrilebilir" uyarısında bulundu.

Orallı ise daha geniş bir riskin altını çizerek, "Amerika'da yükselen bu öfke Avrupa'ya da sıçrayabilir ve tarihsel kırılmaları tetikleyebilir" şeklinde konuştu.

BU SAVAŞ NEREYE GİDİYOR?

Tüm bu gelişmelerin ortasında en kritik soru hâlâ yanıt bekliyor. Kübra Urhan, "Bu savaş gerçekten kimin savaşı?" sorusunu gündeme taşırken; sahadaki çatışmalar, Washington'daki siyasi gerilim ve sokaktaki öfke bu sorunun ağırlığını her geçen gün artırıyor.

ABD'nin İran'da nasıl bir yol izleyeceği, yalnızca bölgenin değil küresel dengelerin geleceğini de belirleyecek gibi görünüyor.