CANLI | Orta Doğu ateş çemberi! A Haber ekipleri Tahran ve Tel Aviv'de: İran'dan İsrail'e füze yağmuru

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA), İran'da ayaklanma çıkarmak amacıyla ülkedeki muhalif Kürtleri silahlandırmaya çalıştığı iddia edildi. Konuya ilişkin A Haber canlı yayınına konuk olan Akademisyen Dr. Damla Taşkın, önemli değerlendirmelerde bulundu. Taşkın konuya ilişkin "Bu, Amerika’nın sevdiği bir metot. Bölgedeki etnik azınlıkları kışkırtarak ya da fonlayarak kendi lehine bir faaliyet alanı oluşturmak istiyor." ifadelerini kullandı. 

ÇİN'İN İRAN ÜZERİNDEKİ KRİTİK ETKİSİ

İran'ın en önemli dış arkadaşı olan Çin'in bölgedeki rolüne değinen Akademisyen Dr. Damla Taşkın, "İran ile en güçlü ticaret arkadaşı olan Çin'in, İran'ın iç politikasında ve yönetimdeki seçimleri yönlendirme gücü oldukça hakim. Bu durum aynı zamanda paramiliter olarak kullanılabilirliği üzerinde de kullanılabilir". Taşkın, İran'ın ABD'ye girmemesi için Çin'in elindeki imkanların hayati önem taşıdığını vurguladı.

ABD'NİN KARA HAREKATI PLANI VE TERÖR ÖRGÜTLERİ

Damla Taşkın, "Amerikan medyasında ABD'nin İran'a bir kara harekatı yapabilmesi için bölgesel Kürt gruplara destek sağlayabilecek yönde iddialar var. Bu, ABD'nin bölgedeki etnik azınlıkları fonlayarak kendi lehine bir alan oluşturmaya çalışıyor" sözlerine işaret etti. Taşkın ayrıca Irak'taki DEAŞ sınırlarının İran sınırına kaydırılarak bölgesel bir çözülme sürecinin başlatılabileceği uyarısında bulundu.

BAKAN FİDAN'DAN "İSTİKRARSİZLİK" UYARISI

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın gidişatı bu yana sürdürdüğü diplomasiye ve yaptığı uyarılara değinen Taşkın, "Sayın Hakan Fidan, İran'daki bir istikrarsızlığın bölgedeki çok ciddi olayların sorunlarının sona erdiği çizildi. Uzun vadeli müzakerede çözülmeye çalışılan bu süreçte artık iki yılda bir de geri adım atmadığı, silahların dağıtıldığı bir şekilde" şeklinde konuştu.

HÜRMÜZ BOĞAZI KAPANDI: EKONOMİK YIKIM KAPIDA

Damla Taşkın, "Hürmüz Boğazı'nın kapatılmış olması çok farklı bir uçakla dağıtıldı. Buradan geçen enerji ve ticaret koridoru pek çok ülke için büyük kazanç kapısıyken, kapanması ciddi hasarlara yol açacak" dedi. Taşkın, nükleer zenginliği ve petrolü olan kadim bir ülkenin yönetim kademesindeki belirsizliğin tüm bölge için büyük bir tehdit oluştuğunu sözlerine ekledi. 
 

ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlatılan saldırılarda Orta Doğu'da tansiyon zirveye çıktı. İsrail Tahran'ı, İran ise Tel Aviv'i ardı ardına bombalarken Tahran'ın elindeki füze stoğu ise A Haber canlı yayınında ele alındı. Askeri stratejistler Doç. Dr. Kemal Olçar ve Dr. Eray Güçlüer, İran'ın füze sistemlerini ve mevcut kapasitesini değerlendirdi. 

UKRAYNA'DA DENGELERİ DEĞİŞTİREN "İRAN FÜZELERİ"

İran'ın elinde 50 bin ile 60 bin arasında devasa bir füze ve drone stoğu bulunduğuna dikkat çeken Askeri Stratejist Doç. Kemal Olçar, "Büyük bir kısmını, yaklaşık 10 bin tanesini Ukrayna-Rusya savaşında Rusya'ya verdiler. Orada seyir değişti. Ukrayna daha SİHA'larla tanışma durumundayken ilk etapta şoktan yararlandılar" ifadesini kullandı. Olçar, Rusya'nın bu silahlarını üçer binlik paketler halinde genel olarak ve sahadaki dengeleri İran teknolojisiyle değiştirdiğini belirtti.

"FETTAH FÜZESİ UZUN MESAFELİ VE ÜRETGEN GÜCÜ YÜKSEK"

Savunma sistemlerini aşan yüksek teknolojili silahlara değinen Kemal Olçar, "İran'ın hala kullanmadığı füze sistemleri 13 Mach'a kadar uzanan bir hız yapan, uzun mesafeli ve üretken gücü yüksek füzelerdir. Fettahlar var, Secciller var. Hipersonik olan yani 5 Mach'ın üstüne çıkabilen hızdaki füzelerin sayısı 3 bin ila 5 bin diyorlar. Bu muazzam bir rakamla İran'ın rezervlerini aktardı. Olçar, bu füzelerin dünya üzerindeki sayısının tam olarak bilen bir örgüt dahisinin olduğunu vurguladı.

BATI'NIN SAVUNMA KALKANI ÇÖKTÜ MÜ?

Süpersonik balistik füzelerin düşük hızı nedeniyle Demir Kubbe ve THAAD sistemlerine takılabildiğini belirten Olçar, ancak hipersonik füzeler karşısında farklı olduğunu belirtti, "Halledemedikleri için Körfez bölgelerindeki koruma sağlayamadılar. Ürdün'e, Suudi Arabistan'a sağlayamadılar; Irak'ta birçok nokta vuruldu, Tel Aviv, Hayfa ve Kudüs'ün güneyinde vuruldu" cümlesi kullanıldı. Olçar, Pentagon'un bu kapasiteyi kabul etmesi durumunda bu savaşa hiç girmemesi gerektiğini ifade etti.

"İRAN ZAMAN VE MEKAN SIKIŞMASINDA DEĞİL"

İran'ın savaşı 200-250 gün sürdürebilecek kapasitede olduğunu belirten Olçar, "İran zaman ve mekan gevşemesine maruz kalmıyor. Böylece geniş alanda hareket edebilir. İnisiyatif bu savaşta İran'da, zamanı da İran belirleyecek" dedi. Pasifik'te 200 günlük petrol stoğunun yığılmış olması da bu uzun vadeli savaş planının bir parçası olduğuna dikkat çekti.

"FETTAH FÜZELERİ HEDEFE GÖRE PLANLANDI"

Stratejist Dr. Eray Güçlüer ise İran'ın elindeki taktik balistik füzelerin toplamda 5-6 bin civarında tahmin edildiği belirterek, "Özellikle hipersonik olarak etkili askeri olabilir Fettah füzelerinin tahmini olarak toplam 500-600 yerde olduğundan bahsediliyor. Bu füzelerin hedeflerine göre planlanmış çalışır durumda" kullanıldı. Daha güçlü, sahadaki zayiat programlamalarına da değinerek, "Vurulan bataryalar ve rampalar var. Bu zayiat programlaması İran'ın füzeleri sınırlandırabilir ancak harbin ilk 5 ve 6 günü konvansiyonel olarak yoğun bir şekilde artış var." sözleriyle sahadaki taktik durumu özetledi. 

İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik başlattığı operasyonların ardından Türkiye-İran sınırında günlük geçişler geçici süreliğine durdurulurken ticaret ve turizm savaşı gölgesinde kaldı. A Haber muhabiri Nazlı Timur, Van'da Türkiye-İran sınırında yaşanan son gelişmeleri aktardı. 

GÜMRÜK KAPILARINDA "SAVAŞ" ÖNLEMİ

İsrail ve ABD'nin saldırısı sonrasında sınır hattında güvenlik önlemlerinin artırıldığını belirten A Haber muhabiri Nazlı Timur, "İsrail ve ABD'nin başlattığı, İran'a yönelik başlattığı savaşla birlikte bizler de sınırdaki nöbetimizi devam ettiriyoruz. Şu anda sınırda bir sessizlik hakim" ifadelerini kullandı. Timur, "Gürbulak, Esendere ve Van Kapıköy gümrük kapıları Türkiye'ye açılan önemli kapılardan. Ancak dün bu kapılarda girişler durduruldu" sözleriyle giriş çıkışlara izin verilmediği belirtti. 

TİCARET KONTROLLÜ, TURİZM DURMA NOKTASINDA

Sınır kapılarındaki hareketin durma noktasına geldiğine dikkat çeken Nazlı Timur, Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıklamalarına değinerek, "Bölgede olağanüstü bir durumun bulunmadığı ancak günübirlik yolcu geçişlerinin durdurulduğu, ticari yük geçişlerinin kontrol edilerek devam ettirileceği bilgisini paylaştı". Van Kapıköy'ün İranlıların bölgeye geçişinde önemli geçiş kapısı olduğunu belirten Timur, "2025 yılı içerisinde yaklaşık 777 bin kişi bu kapıdan giriş yapıldı. Ancak savaşla birlikte bu yerde sessizliğe bırakıldı".

NEVRUZ COŞKUSU YERİNİ BOŞ OTELLERE BIRAKTI

İranlıların geleneksel Nevruz tatili döneminde Türkiye'ye yoğun ilgi gösteren vatandaşların bu yıl savaş engeline kapıldığını söyleyen Nazlı Timur, "Mart'ın 17'si ve Nisan'ın 5'i arasında İranlıların Nevruz bayramı vardı. Türkiye'ye giriş oldukça fazlaydı ancak yaptığımız analizlere göre otellerde şu anda doluluk oranıyla yok" sözleriyle turizmdeki kaybı gözler önüne serdi. Sınırdaki performansın ruh halini aktaran Timur, "Vatandaşlar kamera karşısına çıkmak istemese de ülkelerde savaş olsa da bir an önce evlerine dönmek istediklerini ifade ettiler" diyerek bölgedeki insani durumu özetledi. 
 

A Haber’de konuşan Ortadoğu Uzmanı Mete Sohtaoğlu, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında asıl hedefin rejimin tamamı değil, Devrim Muhafızları’nın özellikle Kudüs Gücü çekirdeği olduğunu söyledi. Sohtaoğlu, bombardımanların İran’ı yıkmak değil “dönüştürmek” amacı taşıdığını belirterek Körfez ülkeleri üzerinden yeni bir koalisyon planına dikkat çekti.

“HEDEF ALINAN DEVRİM MUHAFIZLARININ KUDÜS GÜCÜ”

Ortadoğu Uzmanı Mete Sohtaoğlu, İran’a yönelik saldırılara farklı bir perspektiften bakılması gerektiğini belirterek, “Burada İran yönetimi hedef alınıyor dense de asıl hedef İran Devrim Muhafızları’nın Kudüs Gücü. Yemen’den Afrika’ya, Suriye’den Irak’a ve Latin Amerika’ya kadar uzanan ağı yöneten çekirdek kadro ya bombardımanlarla ya da suikastlarla tasfiye edilmeye çalışılıyor” ifadelerini kullandı.

Tahran’daki nokta atışı saldırılara dikkat çeken Sohtaoğlu, “Tahran gece bombalanıyor dediğinizde bazı binalar hedef alınıyor ama kimlerin öldürüldüğünü Tahran asla açıklamıyor. Neden o bina, neden o kat? Bunların hiçbirinin cevabı yok” sözleriyle hedefli operasyonlara vurgu yaptı.

DEVRİM MUHAFIZLARI İÇİNDE “ŞAHİN” VE “REFORMCU” AYRIMI

Devrim Muhafızları’nın kendi içinde farklı kanatlara ayrıldığını belirten Sohtaoğlu, “Bir şahin kanat var, bir reformcu kanat var, bir de kontrolsüz grup var. Umman’daki saldırı örneğinde olduğu gibi siyasi kanat üstlenmezken içeride daha sertlik yanlısı bir yapı masaya oturulmasına karşı çıkıyor” ifadelerini kullandı.

ABD’nin rejimi zayıflatma stratejisinin ters tepebileceğini savunan Sohtaoğlu, “Beklediklerinin tam tersi olacak. Rejim düşmeyecek, dönüştürülecek. Reformcu diye bilinen ve Batı’yla müzakere edilebilir denilen kesim 3 ila 6 ay içinde tasfiye edilebilir. Devrim Muhafızları’nın daha sert kanadı İran siyasetinde daha hakim hale gelebilir” sözleriyle dikkat çekti.

KÖRFEZ’DE ENERJİ VE SU KRİZİ UYARISI

İran’ın Körfez’de enerji altyapılarını hedef almasının bilinçli bir strateji olduğunu belirten Sohtaoğlu, “Körfez ülkelerinde yatırımlar sahil şeridinde ve elektrik hatları vurulduğunda zincirleme etki başlıyor. 50 derece sıcakta deniz suyunu arıtamazsanız içme suyu krizi başlar. Gıda ithalatına bağımlı ülkeler için limanların ve terminallerin devre dışı kalması büyük risk” ifadelerini kullandı.

Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin baskı altına alınmak istendiğini belirten Sohtaoğlu, “İran bu ülkelerin ABD’ye bombardımanı durdurması için baskı yapmasını istiyor” dedi.

“İSRAİL KÖRFEZ’İ KOALİSYONA ZORLUYOR”

İsrail’in Körfez ülkelerini İran’a karşı ortak bir misilleme operasyonuna çekmeye çalıştığını iddia eden Sohtaoğlu, “Plan şu: Körfez ülkelerinden birkaç uçak sembolik olarak operasyona katılacak ve ardından ‘Körfez intikamını aldı’ başlığı atılacak. İsrail bu ülkeleri koalisyon gücü gibi sahaya sürmek istiyor” ifadelerini kullandı.

İRAN’IN KUZEYBATISINDA YENİ CEPHE

İran’ın kuzeybatısında ve Beluç bölgelerinde artan hareketliliğe dikkat çeken Sohtaoğlu, “Batı Kürdistan bölgesi ısrarla vuruluyor. Senendeç, Urmiye-Mahabat hattı ve 28. Tümen hedef alındı. Bu bölge Kandil Dağları’nın karşısında ve dağlık alanlarda kaçakçılık rotaları açılmış durumda. Yeni cepheler oluşturuluyor” sözleriyle sahadaki askeri tabloya işaret etti.

A Haber Programlar Müdürü Emine Kavasoğlu, Tel Aviv'de yaşanan ikinci saldırının ardından bölgedeki son durumu aktararak yoğun bir patlama sesi olduğuna dikkat çekti. 

DEMİR KUBBE DEVREDE: SEMALAR BİR ANDA HAREKETLENDİ

Saldırının başladığı anlarda sahada olan Emine Kavasoğlu, "Ard arda sirenler çalmaya başladı ve Demir Kubbe bir kez daha bir şekilde müdahale edilmeye başlandı. Yine de Tel Aviv semalarını bir anda hareket etti. İran'dan ateşlenen füzeler pek çok nokta için alarma müdahalene neden oldu" kullandı. Kavasoğlu, füzelerin füze hale getirildiği anlarda yaşanan paniği, "Az önceki yoğun saldırı kadar değil belki ama bir tane daha saldırı Tel Aviv semalarında etkisiz hale getirildi" sözleriyle aktardı.

İSRAİL ORDUSUNDAN KRİTİK UYARI: "KESİNLİKLE DIŞARI ÇIKMAYIN"

Saldırıların katkısını artırmasıyla birlikte İsrail sığınak emrini çalıştıran Kavasoğlu, "İsrail ordusundan da yapılan bir açıklama var; çıkmayın, kesinlikle çıkmayın denildi" bilgisini paylaştı. Kavasoğlu ayrıca, "Telefonlarımıza olağanüstü risk altındasınız uyarısı geldi. Şu an saldırı durmuş görünüyor ama ikinci kez Tel Aviv hedef alındı" diyen saldırıların dalga dalga devam ettiğine dikkat çekti.

"BU KADAR YOĞUN BİR SALDIRI BEKLEMİYORLARDI"

İsrail'in İran'ın saldırı kapasitesini hazırlıksız yakalanmış olabileceğini ifade eden Emine Kavasoğlu, "Beklemiyorlardı hakikaten bu kadar yoğun bir saldırı. Belki de bu kadar yoğun bir cevap, İran'ın saldırıları beklenmiyorlardı ama şu an her yer vuruluyor" ifadesini kullandı. Gece saatlerinde saldırıların daha da yoğunlaştığını belirten Kavasoğlu, "İran tarafından gece saatlerinde daha da yoğun bir füze saldırısının İsrail'e doğru" sözleriyle ciddiyetini vurguladı.

KUDÜS VE TEL AVİV'DE ŞİDDETLİ PATLAMA SESLERİ

Yayının son anlarında bölgeden yükselen dumanlara ve seslere dikkat eden Kavasoğlu, "Bir patlama sesi geldi çok yakın bir yerden. Dumanın yükseldiği herhangi bir nokta var mı diye kontrol ediyorum. Görünürde bir şey yok ama yoğun bir patlama sesi Kudüs ve Tel Aviv'den geliyor" diyerek bölgedeki hareketliliğin sürdüğünü ifade etti.