Prof. Dr. Osman Müftüoğlu'ndan Ramazan'da sağlıklı yaşam sırları: Oruç bir iç doktordur

Ramazan ayının başlamasıyla birlikte oruç ibadetinin sağlık üzerindeki etkileri bir kez daha gündeme geldi. Sabah Gazetesi Yazarı Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, A Haber'de orucun sadece bir ibadet olmanın ötesinde, insan sağlığına sayısız faydası olduğunu belirtti.

Orucun, bedeni ve ruhu buluşturan bir arınma süreci olduğunu ifade eden Müftüoğlu, "Oruç, bize durma, düşünme, yavaşlama ve hayatı ıskalamama fırsatı veriyor" şeklinde konuştu.

Orucun aynı zamanda bir iç hesaplaşma ve toplumsal buluşma vesilesi olduğunu belirten Müftüoğlu, son yıllarda popüler olan "otofaji" kavramının, yani vücudun kendi kendini temizlemesi ve yenilemesi sürecinin, oruçla doğal olarak gerçekleştiğini dile getirdi. 2016'da Japon bilim insanına Nobel ödülü kazandıran otofaji mekanizmasının, İslam dininde 1500 yıldır bir ay süreyle zaten uygulandığına dikkat çekti. Müftüoğlu, "Oruç tutmanın insan sağlığına faydalı olduğu kesin. Diğer semavi dinlerde de bir oruç ritüeli var ama bunun en bilimsel hale getirilmişi, 12-18 saatlik açlıkla bizim dinimizde" dedi.

SAHURUN ÖNEMİ: SAHURSUZ ORUÇ SAĞLIKSIZDIR

Prof. Dr. Müftüoğlu, Ramazan'da yapılan en büyük hatalardan birinin sahura kalkmamak olduğunu vurguladı. "Sahursuz oruç, sağlıksız oruçtur" diyen Müftüoğlu, bu öğünün atlanmasının gün içinde kan şekerinin daha erken düşmesine ve su ihtiyacının artmasına neden olacağını belirtti. Bu yıl imsak vaktinin birçok kişi için işe gidiş veya kahvaltı saatlerine denk gelmesinin sahuru kolaylaştıracağını da ekledi.

Sahurda yapılması gereken en temel şeyin şekerli, unlu ve tuzlu gıdalardan kaçınmak olduğunu söyleyen Müftüoğlu, "Eğer sahurda unlu, şekerli, tuzlu gıdaları fazla tüketirseniz bir, erken acıkırsınız; iki, çok fazla su ihtiyacı içinde olur, susarsınız" ifadelerini kullandı.

İdeal Sahur Menüsü Nasıl Olmalı? Peki, sahurda ne yenmeli? Prof. Dr. Müftüoğlu, sahurun protein ağırlıklı olması gerektiğini vurguladı. Türk mutfağının sahur için çok zengin seçenekler sunduğunu belirten Müftüoğlu'na göre bir numaralı sahur yemeği menemen. Menemenin; yumurta, sebze ve sağlıklı yağları bir araya getiren mükemmel bir karışım olduğunu söyledi.

Müftüoğlu, "Yumurtayı, yoğurdu sahura monte etmek her zaman mümkün" diyerek, peynirin de eklenebileceğini belirtti. Sahurun tokluk süresini uzatacak şekilde ama ağır olmayacak şekilde planlanması gerektiğini ve bol su içmenin şart olduğunu sözlerine ekledi. Müftüoğlu, orucun bir yük haline gelmeden, kişiyi mutlu eden ve iyileştiren bir süreç olması gerektiğini, "Size yük olmadan tuttuğunuz oruç her zaman iyi. Sizi mutlu eder, rahat eder ve iyileştirir" sözleriyle aktardı.

İFTARDA ÖLÇÜYE DİKKAT: 1 HURMA, 7 ZEYTİN

İftar sofralarındaki aşırı tüketimin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerine değinen Prof. Dr. Müftüoğlu,, "İftar sofrası ifrat sofrası değildir. Sofraları çok fazla büyütmek, süslemek ve zengin menüler hazırlamak yerine; eğer fazlalığınız varsa bunu komşunuzla veya ihtiyacı olanla paylaşmak da bir iftar katkısıdır" ifadelerini kullandı. Geleneksel iftariyeliklerin tüketim miktarının önemini vurgulayan Müftüoğlu, "İftarımızda bir tane hurma olmalıdır; iki veya üç değil. Zeytin sayısı 5 ile 7 arasında kalmalı, 10-15 tane tüketilmemelidir. Ekmek ise bir dilimi geçmemeli ve bu ekmek mutlaka geleneğimizin bir parçası olan susamlı, yumurtalı Ramazan pidesi olmalıdır" sözleriyle porsiyon sınırlarına dikkat çekti.

SAHURDA ÇORBA VE DİNLENME FORMÜLÜ

Sahur öğününün de en az iftar kadar kritik olduğunu belirten uzman isim, doğru sıralamanın mideyi yormayacağını ifade ederek, "Sahurda ilk yapacağımız şey çorbayla işe başlamak ve salata tüketmektir. Ardından bir süre dinlenilmeli, sonrasında protein yemeği ve lezzetli bir zeytinyağlı ile devam edilmelidir" şeklinde konuştu. Sahurda tatlı tüketiminin de bir seçenek olabileceğini belirten Müftüoğlu, dengeli bir sahur menüsünün gün boyu tokluk hissi sağlayacağını aktardı.

RAMAZAN'IN EN SAĞLIKLI TATLISI: GÜLLAÇ

Tatlı tüketimi konusundaki tartışmalara da son noktayı koyan Prof. Dr. Müftüoğlu,, tatlının ne zaman ve nasıl tüketilmesi gerektiğini, "Tatlı yiyecekseniz bunu hemen iftarı takiben yapmalısınız. Böylece iftarda aldığınız protein ve posalı gıdalar, tatlıdaki şekerin emilimini geciktirecektir" sözleriyle açıkladı. Ramazan ayı için en ideal tatlıyı da açıklayan Müftüoğlu,, "İçindeki cevizi, narı, sütü ve az miktardaki nişastasıyla Güllaç, İslam alemine örnek olacak en değerli ve sağlıklı Ramazan tatlısıdır. Şerbetinde aşırı şeker kullanılmadığı sürece harika bir seçenektir" ifadelerini kullandı.

KAN ŞEKERİNİ DENGELEMEK İÇİN TARÇIN KULLANIN

Alternatif tatlı seçenekleri ve kan şekerini dengeleme yöntemleri hakkında da bilgi veren uzman isim, "Sütlaç tüketilebilir ancak içine çok fazla pirinç koymamak ve üzerine mutlaka tarçın eklemek şarttır. Tarçın, karaciğerdeki sistemleri uyararak kan şekerini dengeleyen çok hayırlı bir baharattır" dedi. Kendi favori tatlısını da paylaşan Prof. Dr. Müftüoğlu,, "Benim favorim şeker eklenmemiş kabak tatlısıdır. Ayrıca hurma sevenler için hurma topları da tatlı ihtiyacını karşılamak için sağlıklı bir alternatiftir" sözleriyle konuşmasını tamamladı.

SİNDİRİM SORUNLARININ TEMEL SEBEBİ: HIZLI YEMEK
Ramazan ayında sıkça karşılaşılan hazımsızlık ve şişkinlik problemlerine değinen Müftüoğlu, "Ramazan organları yavaşlatmaz, aslında dinlendirir ve onları daha becerikli hale getirir. Buradaki temel mesele, açlığın getirdiği dürtüyle iftarda çok hızlı ve çok fazla yemek yemektir." ifadelerini kullandı. Midenin sindirim sürecindeki rolünü hatırlatan Prof. Dr. Müftüoğlu, "Midenizin dişi yok, besinleri mutlaka ağızda iyice çiğnemeniz lazım. Midenin görevi öğütmekten ziyade gıdayı asitle parçalamaktır; bu yüzden yemek süresini uzatarak mideye yüklenmemek gerekir." sözleriyle uyardı.

KABIZLIĞA KARŞI "MUTFAK LABORATUVARI" FORMÜLÜ
Ramazan'da sıkça görülen kabızlık problemine karşı posalı gıda tüketiminin önemine dikkat çekilirken,Prof. Dr. Müftüoğlu "Salatalarınıza ve çorbalarınıza öğütülmüş keten tohumu, haşlanmış fasulye, nohut veya bezelye ekleyerek posa miktarını artırın. Kabak çekirdeği ve ayçiçeği çekirdeği gibi takviyelerle hem daha kolay doyabilir hem de sindirim sorunlarının önüne geçebilirsiniz." tavsiyesinde bulundu. Mutfağı bir laboratuvar gibi kullanmanın sağlığa doğrudan etki edeceğini belirten Prof. Dr. Müftüoğlu, "Mutfaktaki laboratuvarı iyi kullanırsanız çıkan ürün çok daha sağlıklı olur." şeklinde konuştu.

KRONİK HASTALAR İÇİN ORUÇ REHBERİ
Kronik rahatsızlığı olanların oruç tutma isteğine de değinen uzman, "Tip 1 diyabeti olan, günde 4-6 kez insülin yapan veya ileri derece böbrek, kalp ve karaciğer yetmezliği olan hastalar dışında pek çok kişinin doktor kontrolünde oruç tutmasını öneriyorum. Oruç aslında pek çok hastalık için bir iyileşme aracıdır." ifadelerini kullandı. İlaç kullanım saatlerinin iftar ve sahur olarak düzenlenebileceğini belirten uzman isim "Günde iki kez ilaç alan bir tansiyon hastası, sahur ve iftar vakitlerine göre düzenleme yaparak orucunu tutabilir." sözleriyle aktardı. Ancak gebe ve emziren anneler ile çok yaşlı ve düşkün kişilerin bu konuda dikkatli olması gerektiği vurgulandı.

UYKU VE HAREKET DÜZENİNDE YAPILAN BÜYÜK HATALAR
Ramazan'da en büyük yanlışlardan birinin sahura kadar bekleyip sonra gün boyu uyumak olduğunu ifade eden Prof. Dr. Müftüoğlu, "Kesinlikle uykusuz kalıp sabaha kadar beklemek büyük bir hatadır. İftardan yaklaşık 20-30 dakika sonra yapılacak hafif tempolu bir yürüyüş, hem şeker yüklemesini önler hem de günlük egzersiz ihtiyacını karşılar." dedi. Oruç tutarken ağır egzersizlerden kaçınılması gerektiğini hatırlatan Prof. Dr. Müftüoğlu "Günlük ortalama 300-400 kalorilik bir enerji harcaması yeterlidir. Ramazan bir bayram, bir arınma ve dinlenme fırsatıdır." diyerek sözlerini tamamladı.