İran'da son durum ne? A Haber dünyanın gözünü çevirdiği Tahran'da

İran'da protestolar 17. gününde devam ederken hayatını kaybedenlerim sayısı 600'ü aştı. İnternetin ve bağlantıların kesildiği Tahran'dan canlı yayın ise A Haber'de yapıldı. A Haber Tahran Muhabiri Ekber Karabağ son durumu aktardı.

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.

BİNLERCE GÖZALTI VAR

ABD merkezli HRANA'ya ait internet sitesinde yayımlanan raporda, ülkede 16 gündür süren gösterilere ilişkin bilgi verildi. Rapora göre, bu süre zarfında İran'daki 31 eyalete yayılan gösterilerde 9'u on sekiz yaşından küçük 505 eylemci ile emniyet güçlerine bağlı 133 kişi ve 1 savcı yaşamını yitirdi. Ayrıca gösteriler sırasında orada bulunan 7 kişi hayatını kaybetti. Ülkede gösteriler nedeniyle ölenlerin sayısı 646'ya yükselirken, 10 bin 721 kişi gözaltına alındı.

500'Ü AŞKIN ÖLÜ

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), son iki haftada ülke genelindeki gösterilerde 490'ı gösterici, 48'i emniyet görevlisi olmak üzere 538 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Açıklamada, 10 bin 600'den fazla kişinin de gözaltına alındığı belirtildi.

İsrail’in desteklediği Pehleviler kimdir? İSRAİL'İN DESTEKLEDİĞİ PEHLEVİLER KİMDİR?

A HABER GERİLİM TIRMANDIĞI TAHRAN'DAN AKTARDI

Gerilim devam ederken bölgeden canlı yayın A Haber'de gerçekleşti. A Haber Tahran Muhabiri Ekber Karabağ son durumu aktardı. Bölgedeki tansiyonun yükseldiğini belirten Ekber Karabağ ölü sayısının tam olarak verilmediğini söyledi.

BÖLGEDE SON DURUM NE?

Özellikle güvenlik güçlerinin büyük çoğunluğunun sivil olarak gezdiğini aktaran Karabağ "Belki daha rahat bir şekilde bu protestoların önünü almak için böyle bir tedbir aldılar ne aldılar" dedi. Pehlevi taraftarlarının kadınları ön plana sürerek ilk günden bu yana gerilimi artırdığını belirten Karabağ "Zaman zaman mesela bazı insanlar özgürlüğe yönelik sloganlar atsa da Pehlevi taraftarları onları yönlendirerek bir şekilde kendi yanlarına çekmeye çalışması, bu dikkatimi çekti." şeklinde konuştu.

YURT DIŞI ARAMALARI KAPANDI

Ekber Karabağ'ın aktardıkları şu şekilde:

İnternet kısıtlı, yani internet kapalı. Kapalı, ben şu an itibariyle Basın Yayın Kurumu'nun gazeteciler için tahsis ettiği binadan konuşuyorum. Kısıtlama devam ediyor. Fakat aldığım bilgilere göre,gerçi ben tam olarak teyit edemedim artık bugünler itibariyle ev telefonlarından yurt dışı aranamıyor, biliniyor.

İranda CIA-Mossad protestoların neresinde? İRAN'DA CIA-MOSSAD PROTESTOLARIN NERESİNDE?

Bugün de buradaki gazeteci arkadaşlar dedi , Yani yurt dışından İran'ı, İran'dan yurt dışını sadece internet değil aynı zamanda telefonlar da kapalıydı. İlk kez İran'da böyle bir şey oluyor ve bu da ülke içindeki vahameti gösteriyor esasında.

ÖLÜ SAYISI TAM OLARAK NET DEĞİL

Ölülerle ilgili kesin bir sayı elimde yok. Zaten İranlı yetkililer de bu konuda herhangi bir açıklama yapmadı. Zaman zaman İran medyasında ölüm haberlerine yer veriliyor ancak genellikle İran medyasında polise yönelik, güvenlik güçlerine yönelik ölüm haberlerine yer veriliyor. Onlara yönelik işte yapılan saldırıların videoları yayınlanıyor. Ancak kaç kişi şu ana kadar hayatını kaybetti, şu ana kadar herhangi bir resmi açıklama yok. Reuters'ın geçtiği bu haber veya sabah saatlerinde İnsan Hakları Kurumlarının geçtikleri haberler işte doğruluğu yönüyle tartışmaya açık. Hatta bundan fazla da olabilir, bundan az da olabilir.

Özellikle bir şeye dikkat çekmek istiyorum. Tabii bu kaç gündür internet İran'da yoktu ancak ben olayları anbean takip ediyordum. Yani özellikle 8 Ocak tarihinde gece saatlerinde çok şiddetli bir protesto oldu. Yani bu protestolar birkaç yönüyle dikkat çekiciydi. Bir kere Tahran'ın her yerinde vardı. Yani sadece belli bir bölgede yoktu. Geçmiş dönemlerde mesela Tahran'ın bazı caddelerinde toplanmalar olurdu ancak bu özellikle 8 Ocak tarihinde, gece saatlerinde hemen hemen Tahran'ın her yerinde vardı. Kuzeyinde, güneyinde, batısında, doğusunda bu gösteriler vardı.

Tahrana olası bir askeri operasyon olur mu? TAHRAN'A OLASI BİR ASKERİ OPERASYON OLUR MU?

Pehlevi yanlıları ön plana çıkıyordu. Gerçi Pehlevi için bir demokrat sıfatı kullanmak biraz yanlış olur diye düşünüyorum. Çünkü Pehlevi'nin ailesinin 50 yıl boyunca İran'ı nasıl yönettiğini biliyoruz. Ancak onların yanlıları ön plana çıktı. Büyük bir prim kazandığını söyleyebiliriz Pehlevi'nin bu olaylar sırasında.

GÜVENLİK GÜÇLERİNİN YÜZDE 90'I SİVİL

Benim dikkatimi çeken başka bir konu vardı. Özellikle bu çok önemlidir Merve, altını çizerek söylüyorum: Burada hem göstericilerin hem de güvenlik güçlerinin, özellikle devrim muhafızlarının önemli bir bölümü -hatta yüzde 80'i, 90'ı diyebilirim- sivil giyimli ve yüzü maskeliydi. O yüzden kimin gösterici olduğu, kimin polis olduğu, kimin devrim muhafızı olduğunu ayırt etmek oldukça zordu.

Esasında Besic milisleri bu şekilde gezer genellikle. Devrim muhafızlarının bir koludur Besic milisleri. Genellikle bu şekilde sokaklarda gezer. Ancak devrim muhafızları... Polislerin önemli kısmı, hatta polislerden de bile sivil kıyafetle gezenler oluyordu. İran neden böyle bir uygulamaya gitti ben tam olarak bilemiyorum. Belki daha rahat bir şekilde bu protestoların önünü almak için böyle bir tedbir aldılar ne aldılar...

İranlı yetkililer rejimi kurtarmak için Hamaney’i feda mı edecek? İRANLI YETKİLİLER REJİMİ KURTARMAK İÇİN HAMANEY'İ FEDA MI EDECEK?

KİMİN KİM OLDUĞUNU AYIRT ETMEK GERÇEKTEN ZOR

Ancak bu da spekülasyonlara açık bıraktı bu olayları. Şimdi mesela diyelim birisi öldüyse İran devleti ne diyor? İran mesela medyasına baktığımızda bunu; "Protestocuların arasına sızmış işte teröristler, marjinal gruplar, provokatörler falan tarafından öldürüldüğünü" belirtiyor. İşte karşı taraf da tam tersini söylüyor. Diyor; "Protestocuların arasına sızmış işte devrim muhafızı askeri olduğunu" iddia ediyor.

Kim doğru söylüyor? Bunu gerçek anlamda ayırt etmek oldukça zor. Ancak ben bizzat kendi gözümle gördüğümde, işte şöyle ki hem askerlerden sivil giyimli insan çoktu... Aslında esasında şunu da söyleyeyim; İran'da çok insan maske takıyor havanın kirli olduğundan dolayı. Artık hayatın bir parçası olmuştu. O yüzden sokaklarda kimin kim olduğunu ayırt etmek zordu.

PEHLEVİ TARAFTARLARI KADINLARI ÖN PLANA ATTI

Kadınların ön planda olması. Bu da benim dikkatimi çekti. Özellikle 8 Ocak tarihinde gece saatlerinde kadınların ön planda çıkması dikkat çekiyordu. Zaman zaman mesela bazı insanlar özgürlüğe yönelik sloganlar atsa da Pehlevi taraftarları onları yönlendirerek bir şekilde kendi yanlarına çekmeye çalışması, bu dikkatimi çekti.

Bir de dikkat çeken, Merve, başka bir konu vardı. İki taraf da, iki taraf da birbirlerine karşı ciddi anlamda şiddet uyguluyordu. Mesela İran medyasına ben baktığımda genellikle protestocuların polise yönelik, güvenlik güçlerine yönelik şiddetini yayınlıyor. Bu yönde videolar işte yayınlıyorlar. Yurt dışındaki medyaya da baktığımda bunun tam tersi var. İşte güvenlik güçlerinin protestoculara karşı şiddet uyguladığına yönelik tek yönlü yayınlar var.

A Haber İranlılara mikrofon uzattı A HABER İRANLILARA MİKROFON UZATTI

PROTESTOCULAR ASKERİ ARAÇLARI ATEŞE VERDİ

Ancak ben kendi izlediğim, kendi gördüğüm kadarıyla her iki tarafın da birbirine karşı şiddet uyguladığını gördüm. Bunun için gördüklerimi de size aktarayım. Ben 8 Ocak tarihinde tam bu protestolar olduğunda, saat 8 itibariyle tam o Sadeghiye Meydanı'ndaydım. Tahran'ın ana işlek caddelerinden biri. Trafik de tamamıyla tıkanmıştı. O saatte protestocuların sayısı çoğaldı. İlk başta da saat 7 civarında protestocular toplanmaya başladığında, işte devrim muhafızları olsun, polisler olsun, gaz yaşartıcı ve diğer yöntemlerle bunları dağıtmaya çalışıyordu. Ancak gitgide sayı fazla oldu. O kadar sayı fazla oldu ki, bir ara geldiler o meydanın kontrolünü ele geçirdiler. Ve trafik de tıkandığından dolayı, askerler araçlarını orada bırakıp gitti. Bırakınca, işte protestocular oraya geldi, askeri araçları ateşe verdi. Hatta tehlikeli durum yaşandı. İşte bazı araçlardan benzin yere döküldü ve o benzin oradaki diğer sivil araçların altına gitti.

ZİNCİR MAĞAZAYA GİRİP YAĞMALADILAR

Onlar, park halindeki diğer sivil araçlar da teker teker alev yanmaya başladı. Ondan sonra yarım saat sonra tekrardan devrim muhafızları oraya takviye güçle birlikte meydana girdi. Meydana girdiğimde, bazen ben dikkat ediyordum, mesela aracının içinde oturmuş, ancak işte canı sıkılmış bir insanı mesela saldırıyorlardı. Böyle bir şiddet yönü de gördüm. Yani her iki tarafın da birbirlerine yönelik şiddeti söz konusuydu. Ciddi anlamda tahribat vardı. Evet. Şunu söyleyeyim, yani devrim muhafızlarının karargahlarına saldırı oldu, polis merkezlerine saldırılar oldu. Çok sayıda otobüs yakıldı, otobüs durakları yakıldı. Bazı mağazalara girildi. Çok ilginçtir, ben mesela bir mağazayı gördüm. İnsanlar bir zincir mağazasına burada girdi. İçeriye girdi, yağmalamadı orayı. Oradaki işte temel ihtiyaçları, özellikle pirinci alıp sokağa döktüler. Bu da benim dikkatimi çekti.

İran sokaklarında Mossad etkisi mi? İRAN SOKAKLARINDA "MOSSAD" ETKİSİ Mİ?

PEHLEVİ'NİN BABASI SOKAĞA ÇIKMAK İSTEYENLERE CİDDİ BASKI UYGULUYORDU

Şimdi Pehlevi'den şöyle bahsedebilirim. Esasında Pehlevi için "özgürlükçü bir insan" ifadesini kullanması, yani "genellikle İran'da bir demokrasi uygulayacak" ifadesini kullanması kullanmak yanlış olur. Bunun için de somut örnek vereceğim. Şimdi Pehlevi'nin babası İran'ı nasıl yönetiyordu, belliydi. O zamanda da insanlar sokağa çıkıyordu ve babası da İranlılara karşı ciddi anlamda işte baskı uyguluyordu. O tarihte de insanlar sokakta ölüyordu. Öldüren kurum kimdi? SAVAK.

PEHLEVİ AİLESİ OLDUKÇA TEPKİ GÖRÜYOR

SAVAK'ın bugün başındaki isim nerededir? Pehlevi'nin hemen yanı başında, sağ kolunda oturuyor. Hatta muhalifler şöyle diyor; "En azından bir görüntü de olsa, bir görsellik de bir şey de olsa, o insanı kendi yanından uzak tut, yani yanında tutma." Ne fark eder? Yani 50 sene önce de senin baban bu adamın aracılığıyla sokaktaki insanları öldürüyordu. Pehlevi'ye yönelik böyle bir tepki var. Fakat İran'da ciddi anlamda bir siyasi bir nasıl anlatsam, kısıtlama söz konusu. İran fazla muhaliflere siyaset imkanı vermediğinden dolayı bu tip insanlar İran'da ön plana çıkabiliyor. Ve özellikle bu süreçte ön plana çıktı. Fakat özellikle etnik gruplar arasında ciddi anlamda Pehlevi ailesi tepki gören bir insan. Bu yüzden Azerbaycan bölgesinde ciddi, bu dönemindeki protestolarla Azerbaycan bölgesini kıyaslarsak, en az protestoların bu bölgede olduğunu ifade edebilirim.