Türkiye NATO'ya ne zaman katıldı? NATO açılımı ve 2026 güncel üye ülkeleri

Başkent Ankara, 7-8 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne ev sahipliği yapıyor. NATO üyesi ülkelerin liderlerinin yanı sıra Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore'den oluşan AP4 ülkelerinin de katılacağı zirve öncesinde "NATO nedir?", "NATO'nun açılımı ne?", "Türkiye NATO'ya ne zaman katıldı?" ve "NATO üyesi ülkeler hangileri?" soruları yeniden gündeme geldi.

NATO, ortak savunma ilkesiyle faaliyet gösteren uluslararası bir ittifaktır. (Fotoğraf: A Haber)

NATO NEDİR, AÇILIMI NE?

NATO, üye ülkelerin güvenliğini ortak savunma anlayışıyla korumayı amaçlayan uluslararası bir askeri ve siyasi ittifaktır. Temel prensibi, üyelerden birine yapılacak silahlı saldırının tüm üyelere yapılmış sayılmasıdır. Bu yaklaşım, ittifakın ortak savunma anlayışının temelini oluşturur.

NATO'nun açılımı Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütüdür (North Atlantic Treaty Organization). İttifak, 4 Nisan 1949 tarihinde imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması temel alınarak kuruldu. İlk etapta 12 ülkenin katılımıyla faaliyetlerine başlayan NATO, yıllar içinde genişleyerek bugün 32 üyeli bir yapıya ulaştı.

NATO'nun temel amacı üye ülkelerin ortak güvenliğini sağlamaktır. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)

NATO NEDEN KURULDU?

NATO, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa'da oluşan güvenlik boşluğu ve artan siyasi gerilimler nedeniyle kuruldu. Kuruluş sürecinin temel hedefleri şunlardı:

• Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarını caydırmak,
• Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki güvenlik iş birliğini kalıcı hale getirmek,
• Avrupa'da istikrarı ve siyasi bütünleşmeyi desteklemek,
• Üye ülkelerin ortak savunmasını güvence altına almak.

Türkiye, 18 Şubat 1952 tarihinde NATO'ya resmen üye oldu. (Fotoğraf: AA)

TÜRKİYE NATO'YA NE ZAMAN ÜYE OLDU?

Türkiye, NATO'ya 18 Şubat 1952 tarihinde resmen üye oldu. Üyelik süreci, ekim 1951'de Londra'da imzalanan katılım protokolünün Türkiye tarafından onaylanmasının ardından tamamlandı. Aynı dönemde Yunanistan da ittifaka katıldı.

Türkiye, sahip olduğu jeopolitik konumu nedeniyle NATO'nun güney kanadındaki en kritik üyelerden biri olarak değerlendiriliyor.

İttifak, bugün 32 üye ülkeyle faaliyetlerini sürdürüyor. (Fotoğraf: AA)

NATO ÜYESİ ÜLKELER (2026)

İsveç'in 2024 yılında katılmasıyla birlikte NATO'nun üye sayısı 32'ye yükseldi. Bunun yanında birçok ülke de "Barış İçin Ortaklık" ve farklı diyalog programları kapsamında NATO ile iş birliği yürütüyor. Alfabetik sıraya göre NATO üyeleri şöyle:

NATO, Soğuk Savaş sonrasında genişleme sürecini sürdürdü. (Fotoğraf: AA)

SOĞUK SAVAŞ SONRASINDA NATO NASIL DEĞİŞTİ?

1989'da Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle NATO'nun faaliyet alanı da genişledi. 1994 yılında başlatılan Barış İçin Ortaklık Programı, eski sosyalist ülkelerin NATO ile yakınlaşmasını sağladı. Ardından gerçekleştirilen genişleme süreçleriyle Çekya, Macaristan ve Polonya'nın katılımı gerçekleşti.

2000'li yıllarda Balkan ülkeleri ile Baltık ülkelerinin de üyeliğiyle ittifak daha da büyüdü. Son olarak Finlandiya'nın 2023'te, İsveç'in ise 2024'te katılmasıyla NATO'nun üye sayısı 32'ye ulaştı.